# Open Vertaling — Bijbeltekst en kanttekeningen in Markdown

> Alle edities van openvertaling.nl als Markdown: de Open Vertaling (CC0) en de Statenvertaling in de edities 1888 en 1637 (publiek domein), elk met de kanttekeningen als voetnoten. Vrij te gebruiken, ook voor zoekmachines en AI-taalmodellen.

Achtergrond: https://openvertaling.nl/achtergrond.md · Wijzigingsprincipes: https://openvertaling.nl/markdown/wijzigingsprincipes.md · Overzicht voor AI: https://openvertaling.nl/llms.txt

Opbouw van een boekbestand: per hoofdstuk een kop `## Boek N`, per vers een regel die begint met het versnummer in vet, en daarna de kanttekeningen van dat hoofdstuk als voetnoten `[^hoofdstuk-vers-marker]`. Letters (a, b, …) zijn verwijzingen naar andere Bijbelplaatsen; cijfers zijn uitleggende kanttekeningen.

## Edities

- [Open Vertaling — volledig](https://openvertaling.nl/markdown/ov-volledig.md): 82 boeken, 37235 verzen, 69110 kanttekeningen. Licentie: CC0 1.0, publiek domein (https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/).
- [Statenvertaling (editie 1888) — volledig](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888-volledig.md): 82 boeken, 37235 verzen, 68850 kanttekeningen. Licentie: publiek domein (https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/).
- [Statenvertaling 1637 — volledig](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637-volledig.md): 82 boeken, 37228 verzen, 67596 kanttekeningen. Licentie: publiek domein (https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/).

## Oude Testament

- Genesis: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/genesis.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/genesis.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/genesis.md)
- Exodus: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/exodus.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/exodus.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/exodus.md)
- Leviticus: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/leviticus.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/leviticus.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/leviticus.md)
- Numeri: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/numeri.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/numeri.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/numeri.md)
- Deuteronomium: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/deuteronomium.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/deuteronomium.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/deuteronomium.md)
- Jozua: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/jozua.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/jozua.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/jozua.md)
- Richteren: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/richteren.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/richteren.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/richteren.md)
- Ruth: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/ruth.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/ruth.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/ruth.md)
- 1 Samuël: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/1samuel.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/1samuel.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/1samuel.md)
- 2 Samuël: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/2samuel.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/2samuel.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/2samuel.md)
- 1 Koningen: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/1koningen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/1koningen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/1koningen.md)
- 2 Koningen: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/2koningen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/2koningen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/2koningen.md)
- 1 Kronieken: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/1kronieken.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/1kronieken.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/1kronieken.md)
- 2 Kronieken: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/2kronieken.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/2kronieken.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/2kronieken.md)
- Ezra: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/ezra.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/ezra.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/ezra.md)
- Nehemia: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/nehemia.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/nehemia.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/nehemia.md)
- Esther: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/esther.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/esther.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/esther.md)
- Job: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/job.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/job.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/job.md)
- Psalmen: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/psalmen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/psalmen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/psalmen.md)
- Spreuken: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/spreuken.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/spreuken.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/spreuken.md)
- Prediker: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/prediker.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/prediker.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/prediker.md)
- Hooglied: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/hooglied.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/hooglied.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/hooglied.md)
- Jesaja: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/jesaja.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/jesaja.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/jesaja.md)
- Jeremia: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/jeremia.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/jeremia.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/jeremia.md)
- Klaagliederen: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/klaagliederen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/klaagliederen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/klaagliederen.md)
- Ezechiël: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/ezechiel.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/ezechiel.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/ezechiel.md)
- Daniël: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/daniel.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/daniel.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/daniel.md)
- Hosea: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/hosea.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/hosea.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/hosea.md)
- Joël: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/joel.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/joel.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/joel.md)
- Amos: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/amos.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/amos.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/amos.md)
- Obadja: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/obadja.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/obadja.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/obadja.md)
- Jona: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/jona.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/jona.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/jona.md)
- Micha: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/micha.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/micha.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/micha.md)
- Nahum: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/nahum.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/nahum.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/nahum.md)
- Habakuk: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/habakuk.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/habakuk.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/habakuk.md)
- Zefanja: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/zefanja.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/zefanja.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/zefanja.md)
- Haggaï: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/haggai.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/haggai.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/haggai.md)
- Zacharia: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/zacharia.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/zacharia.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/zacharia.md)
- Maleachi: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/maleachi.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/maleachi.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/maleachi.md)

## Nieuwe Testament

- Mattheüs: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/mattheus.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/mattheus.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/mattheus.md)
- Markus: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/markus.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/markus.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/markus.md)
- Lukas: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/lukas.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/lukas.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/lukas.md)
- Johannes: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/johannes.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/johannes.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/johannes.md)
- Handelingen: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/handelingen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/handelingen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/handelingen.md)
- Romeinen: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/romeinen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/romeinen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/romeinen.md)
- 1 Korinthiërs: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/1korinthiers.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/1korinthiers.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/1korinthiers.md)
- 2 Korinthiërs: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/2korinthiers.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/2korinthiers.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/2korinthiers.md)
- Galaten: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/galaten.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/galaten.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/galaten.md)
- Efeziërs: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/efeziers.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/efeziers.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/efeziers.md)
- Filippenzen: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/filippenzen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/filippenzen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/filippenzen.md)
- Kolossenzen: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/kolossenzen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/kolossenzen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/kolossenzen.md)
- 1 Tessalonicensen: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/1tessalonicensen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/1tessalonicensen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/1tessalonicensen.md)
- 2 Tessalonicensen: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/2tessalonicensen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/2tessalonicensen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/2tessalonicensen.md)
- 1 Timotheüs: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/1timotheus.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/1timotheus.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/1timotheus.md)
- 2 Timotheüs: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/2timotheus.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/2timotheus.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/2timotheus.md)
- Titus: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/titus.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/titus.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/titus.md)
- Filemon: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/filemon.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/filemon.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/filemon.md)
- Hebreeën: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/hebreeen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/hebreeen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/hebreeen.md)
- Jakobus: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/jakobus.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/jakobus.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/jakobus.md)
- 1 Petrus: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/1petrus.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/1petrus.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/1petrus.md)
- 2 Petrus: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/2petrus.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/2petrus.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/2petrus.md)
- 1 Johannes: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/1johannes.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/1johannes.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/1johannes.md)
- 2 Johannes: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/2johannes.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/2johannes.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/2johannes.md)
- 3 Johannes: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/3johannes.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/3johannes.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/3johannes.md)
- Judas: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/judas.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/judas.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/judas.md)
- Openbaring: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/openbaring.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/openbaring.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/openbaring.md)

## Apocriefe en deuterocanonieke boeken

- 3 Ezra: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/3ezra.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/3ezra.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/3ezra.md)
- 4 Ezra: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/4ezra.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/4ezra.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/4ezra.md)
- Tobit: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/tobit.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/tobit.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/tobit.md)
- Judith: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/judith.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/judith.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/judith.md)
- Boek der Wijsheid: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/boekderwijsheid.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/boekderwijsheid.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/boekderwijsheid.md)
- Jezus Sirach: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/jezussirach.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/jezussirach.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/jezussirach.md)
- Baruch: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/baruch.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/baruch.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/baruch.md)
- Esther (apocrief): [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/estherapocrief.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/estherapocrief.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/estherapocrief.md)
- Gebed van Azarja: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/gebedvanazaria.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/gebedvanazaria.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/gebedvanazaria.md)
- Gezang in de vuuroven: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/gezangindevuuroven.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/gezangindevuuroven.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/gezangindevuuroven.md)
- Susanna: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/susanna.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/susanna.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/susanna.md)
- Bel en de draak: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/belenddedraak.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/belenddedraak.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/belenddedraak.md)
- Gebed van Manasse: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/gebedvanmanasse.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/gebedvanmanasse.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/gebedvanmanasse.md)
- 1 Makkabeeën: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/1makkabeeen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/1makkabeeen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/1makkabeeen.md)
- 2 Makkabeeën: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/2makkabeeen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/2makkabeeen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/2makkabeeen.md)
- 3 Makkabeeën: [OV](https://openvertaling.nl/markdown/ov/3makkabeeen.md) · [SV 1888](https://openvertaling.nl/markdown/sv1888/3makkabeeen.md) · [SV 1637](https://openvertaling.nl/markdown/sv1637/3makkabeeen.md)