# Wijzigingsprincipes van de Open Vertaling

> Vaste vervangingen waarmee de Statenvertaling (editie 1888) naar de Open Vertaling is herzien. Elk principe werkt één keer, vanuit de tekst van 1888; wat een principe heeft opgeleverd, wordt niet door een ander principe opnieuw veranderd. Licentie: CC0 1.0 (https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/).

Aantal principes: 1677. Per vers is te zien welk principe een wijziging heeft gemaakt: de hoofdstukdata (https://openvertaling.nl/data/{boek}/{hoofdstuk}.json) noemt het principe bij elke gewijzigde woordgroep.

## Verouderde woorden (1076)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| V1 | doch | maar | Verouderd voegwoord |
| V2 | dewijl | omdat | Verouderd voegwoord |
| V3 | ganse | hele | Verouderd bijvoeglijk naamwoord. Wijst rechtstreeks naar de einduitkomst; een eerdere tussenvorm werd door een tweede principe alsnog aangepast. |
| V4 | hetgeen | wat | Verouderd voornaamwoord |
| V5 | iegelijk | iedereen / elk | Verouderd voornaamwoord |
| V6 | wederom | opnieuw | Verouderd bijwoord |
| V7 | mitsgaders | en ook | Verouderd voegwoord |
| V8 | terstond | meteen | Verouderd bijwoord |
| V9 | voorwaar | werkelijk / zeker | Verouderd bijwoord |
| V10 | lieden | mensen | Verouderd woord |
| V11 | desgelijks | evenzo | Verouderd bijwoord |
| V12 | alleenlijk | alleen | Verouderd bijwoord |
| V13 | overmits | omdat | Verouderd voegwoord |
| V14 | geenszins | in geen geval | Verouderd bijwoord |
| V15 | droefheid | verdriet | Verouderd woord |
| V16 | tegenwoordigheid | aanwezigheid | Verouderd woord |
| V17 | gramschap | toorn | Verouderd woord |
| V18 | aardrijk | aarde | Verouderd woord |
| V19 | nevens | naast | Verouderd voorzetsel |
| V20 | wijders | verder | Verouderd bijwoord |
| V21 | altemaal | allemaal | Verouderde spelling |
| V22 | arend / arenden | adelaar / adelaars | Verouderd woord |
| V23 | derhalve | daarom | Verouderd bijwoord |
| V24 | benevens | naast | Verouderd voorzetsel |
| V25 | nademaal | aangezien | Verouderd voegwoord |
| V26 | naardien | aangezien | Verouderd voegwoord |
| V27 | voorts | verder | Verouderd bijwoord |
| V28 | have | bezittingen | Verouderd woord |
| V29 | maagschap | familie | Verouderd woord |
| V30 | gedichtsel | maaksel | Verouderd woord |
| V31 | doorluchtig | glorierijk | Verouderd bijvoeglijk naamwoord |
| V32 | eer (voordat) | voordat | Verouderd voegwoord |
| V33 | moede | moe | Verouderde vorm |
| V34 | wien | wie | Verouderde naamval |
| V35 | waardig | waard | Verouderd bijvoeglijk naamwoord |
| V36 | aldaar | daar | Verouderd bijwoord |
| V37 | genood | uitgenodigd | Verouderd werkwoord |
| V38 | beginsel | begin | Verouderd woord |
| V39 | werkelijk, werkelijk | voorwaar, voorwaar | Teruggedraaid — voorwaar behouden als bijbelse uitdrukking |
| V40 | geschieden / geschiedt / geschiedde / geschiedden / geschied / geschiede | gebeuren / gebeurt / gebeurde / gebeurden / gebeurd / gebeure | Contextueel hoofdprincipe voor vervoegingen van 'geschieden'. In een gewone vertelling wordt dit 'gebeuren'; bij de profetische formule waarin een woord tot iemand komt geldt V1230; conjunctief-wensen en bewust plechtige formuleringen worden beoordeeld volgens V776. Geen blinde corpusvervanging. |
| V41 | indien | als | Verouderd voegwoord |
| V42 | alzo | zo | Verouderd bijwoord |
| V43 | alrede | al | Verouderd bijwoord |
| V44 | enigen | enige | Verouderde naamval |
| V45 | wassen (in de betekenis groeien) | groeien | Alleen waar 'wassen' groeien betekent. Het Nederlands kent twee werkwoorden 'wassen', en dit principe is eerder zonder onderscheid toegepast: de voetwassing in Johannes 13 werd daardoor een groei, en de dochter van Farao ging zich groeien in de rivier. 26 plaatsen zijn teruggezet. Wie dit principe opnieuw draait: toets op de omgeving (water, kleren, handen, voeten) en niet op het woord alleen. |
| V46 | krank / kranke / krankheid | ziek / zieke / ziekte | Verouderd woord |
| V47 | beddeken | bed | Verouderd woord |
| V48 | evengelijk | gelijkenis | Verouderd woord |
| V49 | spijze | voedsel | Verouderd woord |
| V50 | zoude | zou | Verouderde werkwoordsvorm |
| V51 | gelijkerwijs | zoals | Verouderd bijwoord |
| V52 | dezulken | zulke | Verouderd voornaamwoord |
| V53 | mensenmoorder | mensenmoordenaar | Verouderde woordvorm |
| V54 | eeuwiglijk | eeuwig | Verouderd bijwoord |
| V55 | derwaarts | daarheen | Verouderd bijwoord |
| V56 | haastelijk | haastig | Verouderd bijwoord |
| V58 | vrijelijk | vrij | Verouderd bijwoord |
| V59 | gewilliglijk | gewillig | Verouderd bijwoord |
| V60 | vrijmoediglijk | vrijmoedig | Verouderd bijwoord |
| V61 | anderszins | anders | Verouderd bijwoord |
| V62 | kinderkens | kinderen | Verouderd verkleinwoord |
| V63 | kindeken / kindekens | kind / kinderen | Verouderd verkleinwoord |
| V64 | jongsken / jongske | jongen | Verouderd verkleinwoord, in beide spellingen. |
| V65 | elkander / malkanderen | elkaar | Verouderd wederkerig voornaamwoord |
| V66 | weder | weer | Verouderd bijwoord |
| V67 | henen | heen | Verouderd bijwoord |
| V68 | klederen | kleren | Verouderde meervoudsvorm |
| V69 | kostelijken | kostelijke | Verouderde naamval |
| V70 | onvervalsten | onvervalste | Verouderde naamval |
| V71 | gehelen | heel | Verouderde naamval |
| V72 | aldus | zo | Verouderd bijwoord |
| V73 | nochtans | toch | Verouderd bijwoord |
| V74 | zekerlijk | zeker | Verouderd -lijk-bijwoord van zeker |
| V75 | dewelke | die | Verouderd |
| V76 | inzettingen | voorschriften | Verouderd |
| V77 | grimmigheid | woede | Verouderd |
| V78 | gevankelijk | als gevangene | Verouderd -lijk-bijwoord |
| V79 | jongelingen | jongemannen | Verouderd |
| V80 | voorzeker | voorzeker | Verouderd bijwoord |
| V81 | waarlijk | werkelijk | Verouderd bijwoord |
| V82 | derzelver | van die | Verouderd voornaamwoord |
| V83 | krijgslieden | soldaten | Verouderd |
| V84 | weende | huilde | Verouderd |
| V85 | wenen | huilen | Verouderd; schreien al vervangen |
| V86 | spelonk | grot | Verouderd |
| V87 | vertroosting | troost | Verouderd |
| V88 | gewrocht | gewerkt | Verouderd |
| V89 | naarstiglijk | ijverig | -iglijk-bijwoord |
| V90 | hoereren | ontucht plegen | Verouderd |
| V91 | lankmoedig | geduldig | Vaak behouden bijbels |
| V92 | betaamt | past | Verouderd |
| V93 | wederpartijders | tegenstanders | Verouderd |
| V94 | lankmoedigheid | geduld | Verouderd |
| V95 | wedervaren | overkomen | Verouderd werkwoord |
| V96 | weenden | huilden | Verouderd |
| V97 | dienstmaagden | dienaressen | Verouderd |
| V98 | verkwikt | verfrist | Verouderd |
| V99 | wenende | huilend | Verouderd |
| V100 | getrouwelijk | trouw | -lijk-bijwoord van getrouw |
| V101 | verfoeisel / verfoeiselen | gruwel / gruwelijke dingen | Verouderd. Het meervoud levert meteen "gruwelijke dingen" op; zou het eerst "gruwelen" worden, dan is de uitvoer van dit principe het bronwoord van V1524 en hangt de uitkomst af van de volgorde waarin sweeps draaien. |
| V103 | alom | overal | Verouderd |
| V104 | vertroosten / vertroostte / vertroostten | troosten / troostte / troostten | Het voltooid deelwoord 'vertroost' blijft per zin handwerk: soms 'getroost', soms tegenwoordige tijd. |
| V105 | verkwikken | opfrissen | Verouderd |
| V106 | ernstiglijk | ernstig | -iglijk-bijwoord |
| V107 | wederstaan | weerstaan | Verouderd |
| V108 | krijgsknechten | soldaten | Verouderd |
| V109 | vermits | omdat | Verouderd voegwoord |
| V110 | deszelfs | zijn | Verouderd |
| V111 | spelonken | grotten | Verouderd |
| V112 | rouwklage | klaagzang | Verouderd |
| V113 | rechtvaardiglijk | rechtvaardig | -iglijk-bijwoord |
| V114 | alhier | hier | Verouderd |
| V115 | huidigen | huidige | Verouderde naamval |
| V116 | haastiglijk | haastig | -iglijk; haastelijk al vervangen, deze nog niet |
| V117 | smartelijk | pijnlijk | Verouderd |
| V118 | ootmoedigheid | nederigheid | Verouderd |
| V119 | krijgsman | soldaat | Verouderd |
| V120 | vlijtiglijk | vlijtig | -iglijk-bijwoord |
| V121 | wederpartij | tegenstander | Verouderd |
| V122 | krachtiglijk | krachtig | -iglijk-bijwoord |
| V123 | verfoeien | verafschuwen | Verouderd |
| V124 | krijgsknecht | soldaat | Verouderd |
| V125 | schielijk | plotseling | Verouderd bijwoord |
| V126 | tenware | tenzij | Verouderd |
| V127 | namaals | later | Verouderd |
| V128 | vrolijken | vrolijke | Verouderde naamval |
| V129 | betamen | passen | Verouderd |
| V130 | ledigheid | nietsdoen | Verouderd |
| V131 | wassende | groeiende | wassen=groeien al in V45 |
| V132 | alstoen | toen | Verouderd |
| V133 | verlustigen | verheugen | Verouderd |
| V134 | gestadiglijk | voortdurend | -iglijk-bijwoord |
| V135 | wijle | tijd | Verouderd |
| V136 | wederstand | weerstand | Verouderd |
| V137 | openbaarlijk | openlijk | -lijk-bijwoord |
| V138 | hetwelke | dat | Verouderd |
| V139 | vroedvrouw | verloskundige | Verouderd |
| V140 | jongelingschap | jeugd | Verouderd |
| V141 | avondstond | avond | Verouderd |
| V142 | snoodheid | slechtheid | Verouderd |
| V143 | lankmoediglijk | geduldig | -iglijk-bijwoord |
| V144 | snood | slecht | Verouderd |
| V145 | wedervoer | overkwam | Verouderd |
| V146 | ootmoedigen | nederige | Verouderde vorm |
| V147 | derzelfder | van die | Verouderd voornaamwoord |
| V148 | wijl | omdat | Verouderd voegwoord |
| V149 | wederwaardigheden | tegenslagen | Verouderd |
| V150 | verlustigt | verheugt | Verouderd |
| V151 | weleer | vroeger | Verouderd |
| V152 | thans | nu | Verouderd |
| V153 | gewisselijk | zeker |  |
| V154 | lichtelijk | licht |  |
| V155 | bekwamelijk | bekwaam |  |
| V156 | trouwelijk | trouw |  |
| V157 | achterwaarts | achteruit |  |
| V158 | oostwaarts | naar het oosten |  |
| V159 | westwaarts | naar het westen |  |
| V160 | noordwaarts | naar het noorden |  |
| V161 | zuidwaarts | naar het zuiden |  |
| V162 | nederwaarts | naar beneden |  |
| V163 | voorwaarts | vooruit |  |
| V164 | binnenwaarts | naar binnen |  |
| V165 | buitenwaarts | naar buiten |  |
| V166 | geduriglijk | gedurig |  |
| V167 | overvloediglijk | overvloedig |  |
| V168 | genadiglijk | genadig |  |
| V169 | waardiglijk | waard | Wijst rechtstreeks naar de einduitkomst; een eerdere tussenvorm werd door een tweede principe alsnog aangepast. |
| V170 | voorspoediglijk | voorspoedig |  |
| V171 | vrijwilliglijk | vrijwillig |  |
| V172 | listiglijk | listig |  |
| V173 | spoediglijk | spoedig |  |
| V174 | verstandiglijk | verstandig |  |
| V175 | voorzichtiglijk | voorzichtig |  |
| V176 | kunstiglijk | kunstig |  |
| V177 | inwendiglijk | inwendig |  |
| V178 | onwaardiglijk | onwaardig |  |
| V179 | hittiglijk | hevig |  |
| V180 | ootmoediglijk | ootmoedig |  |
| V181 | lichtvaardiglijk | lichtvaardig |  |
| V182 | heiliglijk | heilig |  |
| V183 | godzaliglijk | godzalig |  |
| V184 | vijandiglijk | vijandig |  |
| V185 | moedwilliglijk | moedwillig |  |
| V186 | eenpariglijk | eenparig |  |
| V187 | onbeschuldiglijk | onschuldig | Wijst rechtstreeks naar de einduitkomst; een eerdere tussenvorm werd door een tweede principe alsnog aangepast. |
| V188 | ellendiglijk | ellendig |  |
| V189 | eendrachtiglijk | eendrachtig |  |
| V190 | bestendiglijk | bestendig |  |
| V191 | heftiglijk | heftig |  |
| V192 | hardnekkiglijk | hardnekkig |  |
| V193 | hoogmoediglijk | hoogmoedig |  |
| V194 | waarachtiglijk | waarachtig |  |
| V195 | ganselijk | geheel | -iglijk-bijwoord van gans |
| V196 | alsdan | dan | Verouderd |
| V197 | wrocht | werkte | Verouderd werkwoord |
| V198 | ziet | (context-afhankelijk) | Imperatief; let op werkwoordsvorm (context-bewuste vervanging) |
| V199 | geschiedde | gebeurde | In een gewone vertelling wordt 'geschiedde' contextbewust 'gebeurde'. Niet mechanisch vervangen: bij 'het woord van JAHWEH geschiedde' wordt het volgens V1230 'het woord van JAHWEH kwam'; een stem komt of klinkt volgens V1238; conjunctief-wensen en bewust plechtige formuleringen vallen onder V776. |
| V200 | uws | van uw | Genitief (context-bewuste vervanging) |
| V201 | zijns | van zijn | Genitief (context-bewuste vervanging) |
| V202 | zoudt | zou | Verouderde 2e persoon (context-bewuste vervanging) |
| V203 | krijg | (context-afhankelijk) | Verouderd (context-bewuste vervanging) |
| V205 | huns | van hun | Genitief (context-bewuste vervanging) |
| V206 | hadt | had | Verouderde 2e persoon (context-bewuste vervanging) |
| V207 | haars | van haar | Genitief (context-bewuste vervanging) |
| V208 | harer | van haar | Genitief vrouwelijk/meervoud (context-bewuste vervanging) |
| V209 | kondet | kon | Verouderde 2e persoon (context-bewuste vervanging) |
| V211 | welks | wiens / waarvan | Verouderd betrekkelijk vnw mannelijk/onzijdig genitief. Bij personen → wiens; bij zaken → waarvan / waarvan het. Per voorkomen context-afhankelijk. |
| V212 | welker | van wie de / waarvan de | Het betrekkelijk voornaamwoord in de tweede naamval. Waar het naar een persoon verwijst wordt het "van wie de", waar het naar een zaak verwijst "waarvan de" -- dezelfde lijn als V1516 voor "in welke". Na een voorzetsel blijft de oude vorm staan, want "in het land van wie ik woon" is geen Nederlands. Dit principe leverde tot 23 augustus 2026 "wier" op; dat is toen doorgetrokken naar de eindvorm, omdat die uitvoer anders het bronwoord van V1543 wordt en de uitkomst dan afhangt van de volgorde waarin sweeps draaien. |
| V213 | mijns | van mijn / Mij | Genitief 1e persoon (context-bewust). Standaard "mijns X" → "van mijn X". Vaste constructies: "om Mijns Naams wil" → "omwille van Mijn Naam"; "Mijns niet waardig" → "Mij niet waardig"; "zich Mijns schamen" → "zich voor Mij schamen". |
| V215 | U U | U Zich | Reflexief: bij Gij→U-modernisering ontstond "U U" (subject + reflexief object); modern is "U Zich" (bv "verbergt U U" → "verbergt U Zich"). Uitzondering: mat 21:16 "hebt Gij U lof" — datief, ook "U Zich" gekozen voor consistentie. |
| V221 | manneken (m.b.t. dier) | mannetje | v0.13.5: 'manneken' bij dieren (lam/geboorte van dier) → modern 'mannetje'. Toegepast in Ex 12:5 en Deut 15:19. Op 12:13 (manneken=mannelijk kind, Christus) bewust niet aangetast wegens retorisch belang. Vrouwkens (2 Tim 3:6-7) eveneens behouden wegens nuance van de oorspronkelijke griekse term γυναικάρια. |
| V222 | altoos | altijd | v0.13.6: Verouderd bijwoord (al-toes); nu volledig vervangen door 'altijd'. Globale safe replace, case-preserving. 29 voorkomens in hoofdtekst + 135 in marginNotes. |
| V223 | daarhenen | daarheen | v0.13.6: Analoog aan henen→heen (V67). 34 voorkomens in hoofdtekst + 88 in marginNotes. |
| V225 | vreze (van/voor/des) X | vrees voor X | v0.13.6: 'vreze' is verouderde nominatiefvorm; modern 'vrees' (subject) of 'vrees voor X' (genitief→voorzetsel). Patronen: 'vreze des/van JAHWEH' → 'vrees voor JAHWEH'; 'vreze Gods' → 'vrees voor God'; 'vreze van X' (algemeen) → 'vrees voor X'; 'vreze voor X' (al modernized morfologie) → 'vrees voor X'. Skip: 'Vreze van Izak' (Gen 31:42, 31:53 — naam/epitheton); 'ik vreze' (werkwoord, niet substantief). 64 voorkomens in hoofdtekst + 124 in marginNotes. Restant van 82 'vreze' (subject/predicatief gebruik) bewust gelaten als acceptabel bijbeltaal-idioom. |
| V226 | klaarlijk | duidelijk | v0.13.6: Verouderd '-lijk' bijwoord; modern 'duidelijk'. 5 voorkomens in hoofdtekst + 79 in marginNotes. |
| V227 | welbehagelijk | welbehaaglijk | v0.13.6: Verouderde compositie; modern equivalent 'welgevallig' (= aangenaam, behaaglijk in Godsdienstige context). 9 voorkomens in hoofdtekst + 30 in marginNotes. Wijst rechtstreeks naar de einduitkomst; een eerdere tussenvorm werd door een tweede principe alsnog aangepast. |
| V232 | waarhenen | waarheen | Verouderde samengestelde vorm; waar+henen → waarheen |
| V234 | schare | menigte | 'Schare' (verzameling mensen) is in modern Nederlands niet meer gangbaar. Vervangen door 'menigte'. Meervoud: 'scharen' → 'menigten'. |
| V235 | magen | familieleden | 'Magen' (oud-Nederlands voor verwanten) → 'familieleden' (modern equivalent). |
| V236 | brokken | stukken brood | 'Brokken' (overgebleven brood na de wonderbare spijziging) → 'stukken brood' (duidelijker en moderner). |
| V237 | spooksel | spook | 'Spooksel' (geestverschijning) → 'spook' (modern equivalent zonder verkleinwoord-suffix). |
| V238 | beddekens | bedden | Verkleinwoord 'beddekens' (kleine bedden / draagbare britsen) → 'bedden'. |
| V239 | zoom Zijn(s) kleeds | zoom van Zijn kleed | Genitief-constructie 'zoom Zijns kleeds' (van Zijn kleed) → 'zoom van Zijn kleed' (moderne voorzetsel-omschrijving). Geldt voor de evangelie-passages waar de zieke Jezus' kleed wil aanraken. |
| V240 | vlek/vlekken (= dorp) | plaats/plaatsen | Vlek als aanduiding voor een dorp of gehucht is verdwenen en wordt plaats. Het woord is onzijdig en plaats niet, dus het lidwoord en het betrekkelijk voornaamwoord gaan mee; op acht plaatsen bleef het bij de eerste doorvoering op het plaats staan en dat is later hersteld. In Johannes 11:30 staan vlek en plaats in een zin naast elkaar; daar is het dorp geworden, anders zou er tweemaal plaats staan in twee betekenissen. |
| V242 | lossing | losprijs | 'Lossing' (in zin van: prijs voor vrijkoping) → 'losprijs' (modern equivalent). Gangbaar in evangelies (Mat 20:28, Mar 10:45) en theologisch register. |
| V245 | hoedanige | zoals | 'Hoedanige' (oude relatieve betrekking) → 'zoals' (modern equivalent in vergelijkende constructies). |
| V248 | valselijk | vals | -lijk-bijwoord-modernisering. |
| V249 | kreaturen | schepselen | Verlatiniseerd creatuur → schepsel. |
| V251 | verordineren | bestemmen | Verlatiniseerd 'verordineren' (predestinatie/voorbeschikken) → 'bestemmen' (modern equivalent). Inclusief vervoegingen: verordineerd→bestemd, verordineerde→bestemde, etc. |
| V252 | eertijds | vroeger | 'Eertijds' (oud-Nederlands voor in vroeger tijden) → 'vroeger' (modern equivalent). |
| V253 | opwassen / opgewassen | opgroeien / opgegroeid | 'Opwassen' is opgroeien, niet uit de dood opstaan. De eerste doorvoering koos 'verrijzen', waardoor het zaad in Lukas 8 en de jongemannen van Rehabeam uit de dood opstonden. Hosea 6:2 heeft 'verrijzen' in de Statenvertaling zelf en blijft. |
| V254 | benaarstigen | beijveren | 'Benaarstigen' (oud-Nederlands voor zich beijveren/inspannen) → 'beijveren'. Inclusief vervoegingen: benaarstigende→beijverende, benaarstigt→beijvert. |
| V255 | enigheid | eenheid | 'Enigheid' (oud-Nederlands voor eenheid/eensgezindheid) → 'eenheid' (modern equivalent). |
| V257 | gieriglijk | gierig | -lijk-bijwoord modernisering: 'gieriglijk' → 'gierig' (modern bijwoord en bijv.nw zijn identiek). |
| V258 | ijdelheid | zinloosheid | 'IJdelheid' (Hebr. הֶבֶל hevel = leegte/vergankelijkheid) → 'zinloosheid'. Niet 'ijdel' in de zin van trots/eitelheid maar in de bijbelse zin van leegheid/vergeefsheid (Prediker 1:2 'IJdelheid der ijdelheden, alles is ijdelheid' → 'Zinloosheid der zinloosheden, alles is zinloosheid'). Inclusief meervoud. |
| V259 | ontuchtigheid | ontucht | 'Ontuchtigheid' (oude vorm) → 'ontucht' (modern equivalent). |
| V261 | elkanders | elkaars | Bezittelijk vnw 'elkanders' → 'elkaars' (modern equivalent). |
| V262 | toornig/toornigheid | boos/boosheid | 'Toornig' (oud-Nederlands voor boos) → 'boos'; 'toornigheid' → 'boosheid'. |
| V263 | offerande | offergave | 'Offerande' (oud-Nederlands) → 'offergave'. Inclusief meervoud offeranden→offergaven. NB: 'offerhande' (cultische slachtoffer) blijft een aparte term. |
| V264 | welriekenden/welriekende reuk | aangename geur | 'Welriekenden/welriekende reuk' (vaste SV-uitdrukking voor offergeur) → 'aangename geur' (modern equivalent). N-uitgang ook weg. |
| V265 | zot geklap | dwaze praat | 'Zot geklap' (oud-Nederlands voor dwaze/gekke praat) → 'dwaze praat'. |
| V266 | gekkernij | gekkigheid | 'Gekkernij' (oud-Nederlands) → 'gekkigheid' (modern equivalent). |
| V267 | ijdele woorden | lichtzinnige woorden | 'IJdele woorden' (loze/lege woorden) → 'lichtzinnige woorden' — past beter in moderne context van Ef 5:6. |
| V268 | medegenoten | metgezellen | 'Medegenoten' (oude vorm) → 'metgezellen' (modern equivalent voor reisgenoten/deelgenoten). |
| V269 | welgevallig | welbehaaglijk | Modernisering: 'welgevallig' → 'welbehaaglijk' op gebruikersverzoek. |
| V270 | weest | wees | Imperatief 'weest' (oud-Nederlands meervoud) → 'wees' (modern equivalent, zowel enkel- als meervoudsvorm). |
| V271 | verborgenheid | geheim | 'Verborgenheid' (Grieks μυστήριον = mysterion) → 'geheimenis' — modern theologisch register, conform HSV en NBG. Inclusief meervoud. Wijst rechtstreeks naar de einduitkomst; een eerdere tussenvorm werd door een tweede principe alsnog aangepast. |
| V272 | Eert | Eer (imperatief) | Imperatief 'Eert' (oud-Nederlandse meervoudsvorm) → 'Eer'. NB: derde persoon enkelvoud 'eert' (hij eert) blijft 'eert' — dit principe geldt alleen voor de gebiedende wijs. |
| V273 | lering | onderwijzing | Modernisering: lering→onderwijzing. |
| V274 | vermaning | terechtwijzing | Modernisering. |
| V275 | eenvoudigheid | eenvoud | Modernisering. |
| V276 | gedurigheid | volharding (cascade-fix steedsheid) | 'Gedurigheid' (volharding/voortdurendheid) → 'volharding'. Cascade-fix: eerdere bulk 'gedurig→steeds' (V231) maakte ten onrechte 'gedurigheid' → 'steedsheid' (geen woord). Nu beide hersteld naar 'volharding'. |
| V278 | onverderfelijk(heid) | onvergankelijk(heid) | Modernisering. |
| V279 | geheimenis | geheim | Cascade: V271 maakte verborgenheid→geheimenis; gebruiker wil korter "geheim". Inclusief meervoud. |
| V282 | gebrekkelijk(e) | gebrekkig(e) | Verouderde adjectiefvorm |
| V283 | naburin(nen) / nabuur | buurvrouw(en) / buurman / buren | Verouderde aanduidingen voor (vrouwelijke) buur |
| V284 | somwijlen | soms | Verouderd bijwoord |
| V285 | baar (van de zee) | golf | Bijbels-archaïsch voor zeegolf; alleen in waterzee-context vervangen |
| V286 | nedergeworpen | neergeworpen | Spelling-modernisering |
| V287 | ongestadig(e) | onstandvastig(e) | Verouderd adjectief |
| V288 | velerlei | allerlei | Verouderd onbepaald telwoord |
| V289 | ras | haastig | Verouderd bijwoord (snel/spoedig) |
| V290 | nuttigheid | nut | Verouderd zelfstandig naamwoord |
| V291 | het rad onzer geboorte | de levensloop | Bijbels-archaïsche metafoor voor de loop van het leven (Jak 3:6) |
| V293 | nijd | afgunst | Verouderd zelfstandig naamwoord |
| V294 | gezeglijk | voor rede vatbaar | Verouderd adjectief — bereid om te luisteren |
| V295 | niet partijdig | onpartijdig | Modernere uitdrukking |
| V297 | wellust(en) | hartstocht(en) | Verouderd zelfstandig naamwoord — passies/begeerten |
| V298 | Welaan / welaan (nu) | Nu dan / nu dan | Verouderde tussenwerping |
| V299 | koopmanschap drijven | handel drijven | Modernere uitdrukking |
| V300 | weinig tijds | korte tijd | Modernere uitdrukking |
| V301 | werklieden / werkman | arbeiders / arbeider | Verouderd zelfstandig naamwoord |
| V303 | alle zodanige | al zulk soort | Verouderde uitdrukking |
| V305 | lekkerlijk | lekker | Verouderd bijwoord |
| V306 | spaden regen | spade regen | Naamvalsuitgang -n verwijderd (laatregen) |
| V307 | genaakt / genaken | nadert / naderen | Verouderd werkwoord (naderbij komen) |
| V308 | vaste stad / vaste steden | versterkte stad / versterkte steden | Modernere uitdrukking voor ommuurde / verdedigde stad |
| V313 | vergaaft | vergaf | Verouderde 2e p. enk. verleden tijd |
| V314 | overloop van X | overstroming van X | Modernere uitdrukking voor watervloed |
| V315 | Verberging | plek om te schuilen | Bijbels-archaïsch voor schuilplaats |
| V317 | speelt wel (muziek) | speelt welluidend | Bijbels-archaïsch: 'wel spelen' = mooi/welluidend musiceren |
| V318 | vergaderen / vergadert / vergaderd(en) | verzamelen / verzamelt / verzameld(en) | Modernere werkwoordsvorm voor bijeenbrengen |
| V319 | ten erve | als erfenis | Verouderde voorzetsel-naamval-uitdrukking |
| V320 | formeert / formeerde / formeren | vormt / vormde / vormen | Latinisme vervangen door Nederlandse equivalent (gevormd uit klei/aarde) |
| V321 | legermacht | leger | Modernere term (let op: in de uitdrukking 'JAHWEH van de legermachten' = sabaoth blijft de meervoud staan) |
| V322 | feilt / feilen | faalt / falen | Verouderd werkwoord — tekortschieten |
| V323 | verbeidt / verbeidde / verbeiden | verwacht / wachtte / verwachten | Verouderd werkwoord — afwachten Op 23 augustus 2026 uitgebreid met de gebiedende wijs verbeid, vijf plaatsen. Niet overal verwacht: in Job 36:2 en 4 Ezra 12:39 gaat het om even wachten, niet om verwachten. |
| V324 | gelaat | gezicht | Modernere term voor aangezicht |
| V325 | tegenspoed(en) | tegenslag(en) | Modernere term voor ellende/kwaad dat iemand overkomt |
| V326 | spies / spiesen | speer / speren | Verouderd zelfstandig naamwoord — wapen (lans, speer) |
| V327 | slibberig(e) | spiegelglad(de) | Verouderd adjectief — glad |
| V328 | wrevelig(e) | context-afhankelijk: vals(e), boosaardig(e), eigenzinnige, koppig | Hebreeuws חָמָס (chamas, geweld/onrecht). Vertaling per context: 'wrevelige getuige' → 'valse getuige' (Deut 19:16, Ps 35:11); 'wreveligen haat' → 'boosaardige haat' (Ps 25:19); 'wrevelige dochter/zoon' → 'eigenzinnige' (Sir 42:14); 'wordt wrevelig' → 'wordt koppig' (Sir 30:8); generieke fallback: boosaardig |
| V331 | gansen dag | gehele dag | Modernisering 'ganse' → 'gehele' (al elders V-X) toegepast op vaste verbinding 'gansen dag' |
| V332 | vettigheid | overvloed | Bijbels-archaïsch voor rijkdom/welvaart (vetheid van het land) — vervangen door modern 'overvloed' |
| V333 | dies / Dies | daarom / Daarom | Verouderd voegwoord (oorzaak/gevolg). Eerder vertaald als 'Daarom dat' — vereenvoudigd naar enkel 'daarom'. Case-insensitive. |
| V334 | hovaardig(e/en) / hovaardij | hoogmoedig(e/en) / hoogmoed | Modernere term voor trots/hoogmoed |
| V336 | hovaardigheid | trots | Modernere term voor zelfverhoging (vgl. V334 hovaardij → hoogmoed; hovaardigheid → trots) |
| V337 | volvaardig(e/lijk) | bereidwillig(e) | Modernere term voor 'vol bereidheid' |
| V338 | fiool / fiolen | schaal / schalen | Grieks φιάλη (phialē) — brede ondiepe schaal voor wijn/water/wierook. Modernisering analoog aan HSV/NBV/NBG51. |
| V339 | ontvloden / ontvlood / ontvliedt | ontvlucht / ontvluchtte / ontvlucht | Verouderde vormen van 'ontvlieden' = ontvluchten |
| V340 | vlied | vlucht | De verouderde gebiedende wijs vlied wordt vlucht. |
| V341 | kastijding | vergelding | Verouderde term voor straf/oordeel. Modern: vergelding (sluit aan bij verwoesting + toorn-context) |
| V342 | sterkte / sterkten (burcht) | vesting / vestingen | Context-aware: alleen waar 'sterkte' = burcht/fortificatie (niet waar = kracht). 67 vervangen, 179 'sterkte=kracht' bewust behouden |
| V343 | lagen / laag (mil. ambush) | hinderlagen / hinderlaag | Context-aware: alleen waar 'lagen/laag' = ambush/hinderlaag (niet waar = verleden tijd van 'liggen' of adjectief). 27 vervangen, 64 behouden |
| V344 | jonkheid | jeugd | Modernere term voor jonge jaren |
| V345 | drek | mest | Bijbels-archaïsch voor uitwerpselen/vuilnis. Sluit aan bij HSV/NBV (mest) |
| V346 | naarstig(lijk) / naarstigheid | ijverig / ijver | Modernere term voor 'met ijver/vlijt' |
| V348 | het welging met / welging | X voorspoedig verliep / voorspoed | Verouderde uitdrukking 'het welging' (= het ging goed/voorspoedig). Modernisering naar 'X voorspoedig verliep' (als verbum) of 'voorspoed' (als noun). |
| V349 | smaadheid | smaad | Modernere vorm voor hoon/belediging/verguizing (Hebr. charpah / chamas) |
| V350 | bezoldiging(en) | soldij | Klassiek-Nederlands voor militaire wedde — past bij krijgsmachten-context |
| V352 | beeltenis(sen) | beeld(en) | Modernere term voor afbeelding/portret/beeltenis |
| V355 | stoutheid / stoutmoedigheid → onverschrokkenheid; stoutmoedig → dapper | onverschrokkenheid (zelfstandig naamwoord) / dapper (adjectief) | Modernere term — 'stout' in modern Nederlands betekent ondeugend (kinderen), niet meer dapper. Adjectief 'stoutmoedig' → 'dapper'; zelfstandig nw 'stoutheid'/'stoutmoedigheid' → 'onverschrokkenheid' |
| V356 | krijgsvolk | soldaten | Modernere term voor militairen/strijders |
| V357 | vermaard(e/er) / vermaardheid / wijdvermaard | beroemd(e/er) / beroemdheid / wijdberoemd | Modernere term voor wijdbekend, gerenommeerd |
| V358 | afgunstigheid | afgunst | Modernere variant zonder het verouderde -igheid suffix |
| V359 | ten X-en male | voor de X-e keer | Verouderde naamval-uitdrukking (ten eersten/tweeden/derden/anderen male) — moderniseren naar 'voor de Xe keer' |
| V360 | lage / een lage gelegd | hinderlaag / een hinderlaag gelegd | Vrouwelijke vorm 'lage' (= hinderlaag) — context-aware: alleen waar 'een lage' / 'de lage' staat in militaire context (vgl. V343 voor lagen/laag) |
| V362 | afgemat / afmatten / afmatte | vermoeid / vermoeien / vermoeide | Modernere term voor uitgeput/vermoeid |
| V363 | verspieder(s) / verspieden / verspiedde | spion(nen) / bespioneren / bespioneerde | Modernere term voor militaire spion |
| V364 | (de/een) koninklijke hoed | (de/een) kroon | Hellenistische διάδημα — fillet/diadeem die kings als teken van koningschap droegen. Modern: kroon (vgl. HSV/NBV) |
| V365 | grote stem | luide stem | Modernere uitdrukking — 'grote stem' (Hebr. qol gadol, Gr. phōnē megalē) is letterlijk maar in modern Nederlands ongebruikelijk; 'luide stem' is gangbaar |
| V366 | gedachtenis | herinnering | Modernere term voor herinnering / nagedachtenis (Hebr. zeker) |
| V367 | vrijdom(men) | vrijstelling(en) | Verouderd voor immuniteit/privilege/belastingvrijdom. Modern: vrijstelling — past bij Hellenistisch ateleia (belasting-vrijdom) |
| V368 | erve | erfenis | Verouderde vorm van erfenis (Hebr. nachalah, Gr. klēronomia) |
| V370 | wederrechtelijk | onrechtmatig | Modernere juridische term |
| V371 | schikte (mil.) | stelde op | Militair: 'soldaten schikken' = posteren/opstellen |
| V372 | uitvallende / uitvallen | uitrukkend / uitrukken | Militair: een uitval doen vanuit een vesting — modern 'uitrukken' |
| V373 | verhovaardigd (worden) | hoogmoedig(er) worden | Verouderd reflexief werkwoord — passief opzwellen van trots; vgl. V334 hovaardig → hoogmoedig |
| V375 | verdelgen / verdelgd / verdelgt / verdelgde / verdelgden | vernietigen / vernietigd / vernietigt / vernietigde / vernietigden | Verouderd werkwoord voor uitroeien/vernietigen — moderner equivalent is 'vernietigen' (Hebr. shamad / charam). |
| V381 | bevalligheid | aantrekkingskracht | Verouderd zelfstandig naamwoord voor 'charme/begeerlijkheid'. Hebr. chemdah (Ps 39:12) — datgene wat begeerlijk/aantrekkelijk is. Adjectief 'bevallig(e)' blijft ongewijzigd (nog steeds in gebruik). |
| V383 | ingewand (enkelvoud) | binnenste | Verouderd zelfstandig naamwoord voor het diepste innerlijk van de mens (Hebr. me'eh, qereb). In figuurlijke zin = binnenste/innerlijk. Meervoud 'ingewanden' blijft (vaak letterlijk: organen). |
| V384 | nooddruftig / nooddruftige / nooddruftigen | arm / arme / armen | Verouderd adjectief voor 'behoeftig/armoedig' (Hebr. ebyon). Modern Nederlands gebruikt 'arm'. Past parallel bij 'ellendige' en wordt vaak naast elkaar gebruikt. |
| V386 | Belialsstuk | vervloekt iets | Letterlijk 'een ding van Belial' (verderfelijkheid/nietswaardigheid). Hebreeuws beli-ya'al = zonder waarde. Zie Ps 41:9, Ps 101:3. Modern: 'een vervloekt iets' / 'iets verderfelijks'. |
| V387 | verzenen (mv.) | hiel | Verouderd meervoud van 'verzen' = hielen. Idioom 'de verzenen tegen iemand verheffen' = zich tegen iemand keren / verraden. Moderne vertalingen gebruiken hier het enkelvoud 'hiel' (vgl. Joh 13:18 citaat van Ps 41:10). Past ook bij Gen 3:15 (hiel vermorzelen). |
| V388 | grotelijks | enorm | Verouderd intensief bijwoord — 'in hoge mate', 'zeer'. Modern: 'enorm', 'sterk', 'zeer'. Vaak in combinaties als 'zich grotelijks verheugen' / 'grotelijks verheven'. |
| V391 | gehele | hele | Verbogen vorm van 'geheel' — moderne spreektaal gebruikt 'hele' (de hele dag, de hele wereld). 'Geheel' als zelfstandig naamwoord ('het geheel') blijft. |
| V393 | twistzaak | rechtszaak | Verouderde samenstelling voor juridisch geschil — modern Nederlands gebruikt 'rechtszaak' (met tussen-s). Hebreeuws rib = geschil/proces. |
| V394 | menigvuldig / menigvuldige / menigvuldiger / menigvuldigen | veelvuldig / veelvuldige / veelvuldiger / veelvuldigen | Verouderd adjectief voor 'veelvoudig/talrijk' (Hebr. rab/rabbim, harbeh). Modern Nederlands gebruikt 'veelvuldig' (dichtst bij origineel) of contextueel 'overvloedig', 'rijk', 'groot'. |
| V395 | henlieden | hen | Pleonastische verlengde objectvorm van 'hen' — verstevigend in SV-stijl. Modern Nederlands gebruikt enkel 'hen' (vgl. V329 hunlieder → hun). |
| V396 | wederpartijder / wederpartijders | tegenstander / tegenstanders | Verouderde samenstelling voor wie men tegen zich heeft in een geschil — modern Nederlands gebruikt 'tegenstander'. 'Wederpartij' (=tegenpartij in juridisch geschil) blijft staan in formele context. |
| V400 | zulks | dat | Verouderde aanwijzende vorm (= 'zo iets', 'dergelijks') — modern Nederlands gebruikt 'dat' of 'zoiets'. Contextueel kan ook 'dergelijks', 'dit' beter passen. |
| V404 | Hoog Vertrek | Vesting | SV-uitdrukking voor 'onneembare hoogte / veilige verblijfplaats' (Hebr. misgab) — moderne metafoor voor God als bescherming is 'vesting' of 'burcht'. Alleen samenstelling 'Hoog Vertrek' wordt vervangen; los 'vertrek' (= kamer/departure) blijft. |
| V407 | blijde | blij | Verouderde verbogen vorm van adjectief 'blij' — modern Nederlands gebruikt enkel 'blij'/'blije'. 'Blijde Boodschap' blijft contextueel mogelijk; auto-conversie van adjectief-positie. |
| V408 | slechten | eenvoudigen | Verouderd voor 'eenvoudige mensen' (Hebr. petajim — onnozelen, naïeven). Modern 'slecht' betekent kwaad/laag, dus letterlijke vertaling misleidt. 'Eenvoudigen' behoudt de bedoeling. |
| V409 | rantsoen / rantsoenen | losprijs / losprijzen | SV-gebruik: 'rantsoen' = ransom/afkoopsom (Hebr. kofer). Modern Nederlands kent 'rantsoen' enkel als voedselportie. Consistent met V242 (lossing → losprijs). |
| V410 | var / varre / varren | stier / stieren | Verouderd voor jonge offerstier (Hebr. par) — modern Nederlands kent dit woord niet meer. 'Stier' dekt de meeste contexten; voor lev-offer-onderscheid kan contextueel 'jonge stier' worden gebruikt. |
| V412 | henenwerpen / henenwerpt / henenwerpde | wegwerpen / wegwerpt / wegwerpte | Verouderde samenstelling 'henen-' = 'weg-' (henenvliegen → wegvliegen, henengaan → weggaan). Specifiek voor 'werpen' hier; algemener 'henen-' kan apart aangepakt worden. |
| V413 | godvergetenden | godvergeters | Verouderde substantiverende deelwoordvorm — modern Nederlands gebruikt 'godvergeters' (zelfstandig naamwoord). |
| V414 | gans (bijwoord/adjectief = geheel) | geheel | Verouderde adverbiale/adjectivische vorm van 'geheel' (Hebr. kol). 'Gans verteerd' → 'geheel verteerd', 'gans Israel' → 'geheel Israel'. Niet te verwarren met 'gans' (dier) — komt in onze tekst niet voor. |
| V416 | vernachten / vernacht / vernachtte / vernachtten | overnachten / overnacht / overnachtte / overnachtten | Verouderd voor 'de nacht doorbrengen' (Hebr. lun) — modern Nederlands gebruikt 'overnachten'. |
| V417 | misbaar | luid weeklagen | SV-gebruik voor luid klagen/jammeren (Hebr. zaaq). Modern Nederlands kent 'misbaar' enkel als 'niet onmisbaar' (negatie) of als nominalisering — actie-betekenis is verouderd. 'Luid weeklagen' vangt vocal lament. |
| V419 | rotten samen / samenrotting | spannen samen / samenspanning | SV-gebruik voor zich verzamelen-met-kwade-bedoelingen (Hebr. agar). Modern Nederlands gebruikt 'samenspannen' voor samenzwering. 'Rotten' (=bederven) heeft moderne connotatie van verrotting. |
| V421 | stokebranden | opruiers | Verouderd voor 'opstokers/aanstokers' (Hebr. lohatim = vlammen, fig. zij die haat aansteken). Modern: 'opruiers'. |
| V422 | heimelijk / heimelijke / heimelijken | geheim / geheime / in het geheim | Bijvoeglijk wordt 'geheime', bijwoordelijk 'in het geheim'. |
| V423 | legerstede / legersteden | slaapplaats / slaapplaatsen | Verouderd voor bed/slaapplek (leger=bed + stede=plaats). Modern: 'slaapplaats' of 'bed'. 'Bed' is gangbaarder maar 'slaapplaats' behoudt het samengestelde karakter. |
| V425 | verstandelijk | verstandig | Verouderd adverb/adjectief — modern Nederlands gebruikt 'verstandig'. 'Verstandelijk' komt nog wel voor maar in beperktere academische context (verstandelijke vermogens). |
| V427 | schalkheid | listigheid | Verouderd voor sluwheid/snoodheid (Hebr. avlah, awen — kwaadaardige listigheid). Modern Nederlands gebruikt 'listigheid' (sluw bedoelde plannen) of contextueel 'gemenheid'. |
| V429 | geveinsdelijk | geveinst | Verouderd bijwoord — modern Nederlands gebruikt 'geveinst' (deelwoord) of 'huichelachtig'. 'Geveinsd(e)' (deelwoord) blijft. |
| V430 | mergbeesten | vetgemeste dieren | Verouderd voor vetgemeste offerdieren (Hebr. mechim — dieren met veel merg/vet, geschikt voor brandoffer). Modern: 'vetgemeste dieren'. |
| V432 | rechtmatigheid | oprechtheid | Modern Nederlands 'rechtmatigheid' = wettelijkheid (juridisch), wat de bijbelse betekenis (Hebr. mesharim = billijkheid/oprechtheid in oordeel) mist. 'Oprechtheid' dichter bij yashar-stam. |
| V435 | volkomene | volkomen | Verouderde verbogen vorm van 'volkomen' — modern Nederlands gebruikt 'volkomen' attributief en predicatief. 'Volkomene' is achterhaald. |
| V437 | hittigheid | hitte | Verouderd zelfstandig naamwoord — modern Nederlands gebruikt 'hitte' (Hebr. cher/charon = brandende toorn of letterlijke hitte). |
| V438 | verkeerdelijk | verkeerd | Verouderde -lijk bijwoordvorm — modern Nederlands gebruikt enkel 'verkeerd' adverbiaal. |
| V440 | opgeblazen(e/en) | hoogmoedig(e/en) | Verouderde figuurlijke vorm — modern Nederlands gebruikt 'hoogmoedig'. Consistent met V334 (hovaardig → hoogmoedig). |
| V441 | harte (oude vorm in idiomen) | hart | Verouderde flexie-vorm in vaste uitdrukkingen: 'van harte' → 'van hart' (rein van harte), 'ter harte' → 'ter hart' (= naar hart), 'ganser/goeder harte' (samen met V414/N1-lift) → 'gansen/goeder hart'. Modern Nederlands gebruikt 'hart' overal. |
| V442 | verschonen / verschoont / verschoonde / verschoond | sparen / spaart / spaarde / gespaard / ontzien | Meestal sparen; waar iemand ontzien wordt, ontzien. Het voltooid deelwoord verschoond ontbrak in de eerste doorvoering en bleef op zeven plaatsen staan, tot een lezersmelding bij Boek der Wijsheid 12:8. |
| V443 | uitgeschoten (= uitgegleden) | uitgegleden | SV-vorm voor wegglijden van voetstap (Hebr. shapakh). Modern Nederlands gebruikt 'uitgegleden'. |
| V444 | boselijk | boos | Verouderde -lijk vorm — modern Nederlands gebruikt enkel 'boos' adverbiaal/adjectief. |
| V446 | alle morgens | elke morgen | Verouderde uitdrukking — modern Nederlands: 'elke morgen' of 'iedere ochtend'. |
| V447 | dichtigheid | dichtheid | Verouderd -igheid achtervoegsel (Hebr. avoth). Modern: 'dichtheid'. |
| V450 | genen (oud-Ned. voor 'die anderen') | anderen | Verouderd in paar-constructie 'deze...gene(n)...'. Context-aware (16 verzen): behouden in idiomen 'te genen dage', 'degenen die'. |
| V452 | doorluchtig(e/er) | stralend(e/er) | Verouderd voor 'luisterrijk/stralend' (Hebr. addir). Modern: 'stralend'. |
| V453 | loffelijk(e/er) | prijzenswaardig(e/er) | Verouderde -lijk vorm — modern 'prijzenswaardig' (Hebr. hilel). |
| V454 | wederhorig(e/en/heid) | opstandig(e/en/heid) | Verouderd voor ongehoorzaam (Hebr. sarar/marah). |
| V455 | wederspannig(e/en/heid/er) | opstandig(e/en/heid/er) | Verouderd voor weerbarstig/opstandig (Hebr. sarar/meri). |
| V457 | drenkte hen overvloedig | gaf hen overvloedig te drinken | Verouderd 'drenken' = laten drinken. Modern: 'te drinken geven'. |
| V458 | nedervellen / nedervelde / nedervelt / nedergeveld | neervellen / velde neer / velt neer / neergeveld | Verouderd compound-werkwoord 'nedervellen' (= terslaan, doden) — modern Nederlands gebruikt scheidbaar 'velde neer'. Compound-uitbreiding bij V354 (neder → neer). |
| V459 | alweder | opnieuw | Verouderd voor 'opnieuw/weer/wederom' (Hebr. shuv). |
| V463 | trouwelooslijk | trouweloos | Verouderde -lijk bijwoordvorm — modern Nederlands gebruikt 'trouweloos' adverbiaal. |
| V465 | aanschijn / aanschijns | aangezicht / aangezichts | Verouderd voor 'aangezicht' (Hebr. panim). Modern Nederlands gebruikt 'aangezicht' of 'gezicht'. |
| V466 | blinkende (adverbiaal) | blinkend | Verouderde -e uitgang bij adverbiaal gebruik — 'verschijn blinkende' → 'verschijn blinkend'. |
| V468 | ter bestemder tijd | op de vastgestelde tijd | Verouderde datief 'ter' met verbogen 'bestemder' — modern Nederlands gebruikt 'op de vastgestelde tijd' (Hebr. mo'ed = vastgestelde feesttijd). |
| V474 | vervaarnis(sen) | angst(en) | Verouderd voor 'verschrikkingen/angsten' (Hebr. emah). Gekozen voor 'angsten' om duplicatie met 'verschrikkingen' te voorkomen. |
| V475 | toornigheden | toornvlagen | Verouderde meervoudsvorm van 'toornigheid' (woedeuitbarstingen). Modern: 'toornvlagen' (Hebr. charon af). |
| V476 | verbolgen | toornig | Verouderd adjectief voor 'boos/toornig' (Hebr. anaph). Modern Nederlands: 'toornig' (theologisch register) of 'boos' (algemeen). |
| V477 | verbolgenheid | toorn | Verouderd zelfstandig naamwoord voor toorn (Hebr. af, charon). Modern: 'toorn' (theologisch) of 'woede' (algemeen). |
| V478 | verbolgenheden | uitbarstingen van toorn | Verouderde meervoudsvorm — modern: 'uitbarstingen van toorn'. |
| V480 | snellijk | snel | Verouderde -lijk bijwoordvorm — modern 'snel'. |
| V483 | ten ware dat | tenzij | Verouderde conditionele constructie — modern Nederlands gebruikt 'tenzij' (Hebr. luleï). |
| V484 | nederbukken / nederbukte / nederbukkende | neerbuigen / boog neer / neerbuigend | Verouderd compound — modern: 'neerbuigen' (V354-compound). |
| V485 | oprechtigheid | oprechtheid | Verouderde -igheid vorm — modern Nederlands gebruikt 'oprechtheid' (Hebr. yosher / tom). |
| V487 | allen morgen | elke morgen | Verouderd attributief 'allen' (mannelijk-acc verbogen) bij 'morgen'. Vgl. V446 (alle morgens → elke morgen). |
| V491 | landouwe(n) | akker(s) | Verouderd voor 'bebouwd land/veld' (Hebr. adamah, sadeh). Modern: 'akker'. |
| V492 | goddelooslijk | goddeloos | Verouderde -lijk bijwoordvorm — modern: 'goddeloos' adverbiaal. |
| V493 | murmureren / murmureerde / murmureerden | morren / morde / morden | Verouderd voor 'mopperen/klagen' (Hebr. lun/ragan). Modern bijbels: 'morren' (Van Dale). |
| V497 | wederpartij(en/e) | tegenstander(s) | Verouderd voor 'tegenstander/tegenpartij' (Hebr. tsar). Aanvulling op V396 (wederpartijder → tegenstander). |
| V501 | hoofd des hoeks | hoeksteen | Verouderde uitdrukking voor 'cornerstone' (Hebr. rosh pinnah). Modern: 'hoeksteen' (HSV, NBV21). |
| V506 | vlieten / vliet / vlietende / vloten (werkwoord) | stromen / stroomt / stromende / stroomden | Verouderd werkwoord voor stromen (Hebr. nahar). Vliet als zelfstandig naamwoord (riviertje) blijft, en de vloot van schepen in de Makkabeeenboeken blijft ook: die staat los van dit werkwoord. De vormen vlietende (Boek der Wijsheid 11:7, Jeremia 18:14), vloten (Ezechiel 47:1) en vliet (Klaagliederen 1:16 en 3:49) bleven bij de eerste doorvoering staan en zijn later toegevoegd. |
| V507 | elkeen | elk | Verouderde verleng-vorm — modern Nederlands gebruikt 'elk' of 'iedereen'. |
| V508 | hogelijk | ernstig | Verouderd -lijk bijwoord — modern Nederlands gebruikt 'ernstig' of 'zeer'. |
| V509 | is/was verre | is/was ver | Verouderde verbogen vorm bij predicatief gebruik. Modern Nederlands: 'ver'. |
| V514 | Ten ware \[X\] (zonder 'dat') | Tenzij \[X\] | Aanvulling V483 (ten ware dat → tenzij) voor varianten zonder 'dat'. |
| V515 | stoute wateren | onstuimige wateren | Oud 'stout' = woest/wild (niet modern 'ondeugend'). Hebr. zedonim = onstuimig. |
| V518 | kindskinderen | kleinkinderen | Verouderde samenstelling — modern Nederlands gebruikt 'kleinkinderen' (Hebr. bnei banim). |
| V520 | garvenbinder(s) | schovenbinder(s) | Verouderd voor 'die schoven bindt' (Hebr. me'amer). Modern: 'schovenbinder'. |
| V522 | \[poss\] kost / de kost (= voedsel) | \[poss\] voedsel / het voedsel | Verouderd 'kost' = voedsel (Hebr. teref). Modern Nederlands: 'voedsel'. Alleen met bezittelijk vnw of artikel (om 'kost' als werkwoord \[= het kost geld\] te vermijden). |
| V523 | toegericht | gereedgemaakt | Verouderd voor 'klaargemaakt/voorbereid' (Hebr. arak). Modern: 'gereedgemaakt'. |
| V525 | tegenpartijder(s) | tegenstander(s) | Verouderde samenstelling — modern Nederlands gebruikt 'tegenstander' (Hebr. tsar). Aanvulling op V396 (wederpartijder) en V497 (wederpartij). |
| V526 | spijs | voedsel | Meestal voedsel; in de offerwetten blijft 'spijsoffer' staan. |
| V528 | heenvlieden | heenvluchten | Verouderd 'vlieden' = vluchten. Modern Nederlands gebruikt 'vluchten' (zie ook V340 vloden → vluchten). |
| V530 | ijdellijk | zinloos | Verouderd -lijk bijwoord van ijdel (= zinloos, Hebr. shav). Vgl. V346 (ijdelheid → zinloosheid). |
| V533 | ontvlieden / ontvliede | ontvluchten / ontvlucht | Verouderd 'vlieden' = vluchten. Aanvulling op V340 (vloden → vluchten), V528 (heenvlieden → heenvluchten), V339 (ontvloden → ontvlucht). |
| V534 | te dienzelfden dage | op dezelfde dag | Verouderde naamvalsvorm; modern Nederlands. |
| V535 | van de goddelozen weg | de goddelozen weg | SV-genitief 'der goddelozen weg' (= 'de weg der goddelozen') werd in modernisering 'van de goddelozen weg', wat dubbelzinnig leest ('weg' als pad of als bijwoord 'wegnemen'). Beter terug naar voorgeplaatste genitief zonder 'van'. |
| V536 | betamelijk | passend | Verouderd; modern Nederlands. |
| V537 | woonachtig te \[Plaats\] | in \[Plaats\] | Verouderd; modern Nederlands. |
| V538 | hare | haar | Archaïsche genitief/datief van 'haar'; in modern Nederlands alleen nog 'haar'. |
| V539 | te verhalen | te vertellen | Verouderd; modern Nederlands. Alleen 'te verhalen' (inf.) — laat zelfstandig naamwoord 'verhalen' (= stories) staan. |
| V540 | verstoken (hebben/zijn/etc. = verbergen) | verstopt | Verouderd voltooid deelwoord 'versteken'. Alleen vervangen waar betekenis 'verbergen' is, NIET waar het 'beroofd zijn van' betekent (= 'verstoken zijn van X'). |
| V541 | jonge gezel(len) / jong gezel | jongeman(nen) | Verouderd; modern Nederlands. |
| V542 | Dewelken / dewelken (plural) | Zij (subject) / die (relativum) / wie (na voorzetsel) | Verouderd meervouds-relativum. Zin-start subject → 'Zij'; mid-sentence relativum → 'die'; na voorzetsel (door/van/voor/tot/etc.) → 'wie' (personen). |
| V543 | poortier(s) | poortwachter(s) | Verouderd; modern Nederlands (gangbaar in HSV/NBV21). Behoudt 'poort' i.t.t. 'deur'. |
| V544 | bouwlieden | bouwers | Verouderd; modern Nederlands (gangbaar in HSV/NBV21). |
| V545 | luider stem(me/men) / luider geluid / luider gejuich | luide \[Noun\] | Verouderde sterke -er uitgang op het positief adjectief; modern Nederlands kent alleen 'luide' (positief) of 'luider' (comparatief, niet bedoeld hier). |
| V546 | briefs (cascade van SV-genitief 'des briefs') | brief | Cascade-bug: V281 (des → van de/het) liet de SV-genitief-s achter bij 'brief'. 'briefs' bestaat niet in modern Nederlands; altijd singular 'brief'. |
| V547 | (en) op zulken tijd | enzovoorts | Aramese sluit-formule in koninklijke brieven (וּכְעֶנֶת); letterlijk 'en op dit tijdstip', functioneel = 'enzovoorts/etc.' Modern Nederlands: enzovoorts. |
| V548 | cijns(en) | belasting(en) | Verouderde fiscaal-juridische term (= grondbelasting/tribuut). Modern Nederlands: belasting. |
| V549 | (oude/ouden) impost(en) | (vanouds gevestigde) accijns(en) | Verouderde fiscaal-juridische term (= verbruiks-heffing op goederen; Aramees בְלוֹ). SV-bijvoeging 'oude' = 'vanouds geheven' (per kanttekening), niet 'verouderd'. |
| V550 | feil(en) | fout / falen | Verouderd: feilen (ww) = falen/missen; feil (zn) = fout/vergissing. Behoudt 'feilbaar' en 'feilloos' (nog modern). |
| V551 | met arm en geweld | met geweld en macht | Aramees-Hebreeuws doublet בְּאֶדְרָע וְחָיִל ('met sterke arm en kracht' = gewapende macht). Modern Nederlands: 'met geweld en macht' behoudt parallelism. |
| V552 | dezelfde stad / diezelve stad | die stad | SV-anaphor 'dezelve stad' (= 'die/dat stad, eerder genoemd') werd verkeerd gemoderniseerd naar 'dezelfde stad' (= 'identical city'). Modern Nederlands: 'die stad' voor terugverwijzing. |
| V553 | te dier tijd | in die tijd | Verouderde vrouwelijke datief 'dier' (= 'die'); modern Nederlands: 'in die tijd' (biblisch register, consistent met 'in die dagen'). |
| V554 | leide | legde | SV-verleden tijd van 'leggen' (= 'leyde'); modern Nederlands: 'legde'. NB: verleden tijd van 'leiden' is 'leidde' (dubbele -d-), niet 'leide' — geen conflict. |
| V555 | (de) grote Gods | (de) grote God | Cascade-bug: SV-genitief 'des groten Gods' (= 'of the great God') werd verkeerd gemoderniseerd naar 'de grote Gods' met spuriose -s. Hoort 'de grote God' te zijn. |
| V556 | voltrekken / voltrekt / voltrekking | voltooien / voltooit / voltooiing | Modern Nederlands 'voltrekken' is gereserveerd voor formele acten (huwelijk, vonnis). Voor bouw/werk/belofte gebruikt modern Nederlands 'voltooien'. |
| V557 | aan gene zijde | aan de overzijde | Verouderd 'gene' (= die andere/ginds). Modern Nederlands: 'aan de overzijde' (biblisch register, past bij rivieren/zee). Paired idiom 'aan deze en aan gene zijde' → 'aan deze en aan de andere zijde'. |
| V558 | van gene \[Noun\] | van geen \[Noun\] | SV 'gene' als variant van 'geen' (negation, niet anaphoric). Pattern: 'van gene waarde/kracht/branding/macht/etc.' = 'van geen X'. |
| V559 | generlei (wijze) | geen enkele (wijze) | Verouderd; 'generlei' = 'geen enkele' / 'op geen enkele manier'. Modern Nederlands: 'geen enkele'. |
| V560 | de gene die | degenen die | SV-anaphor 'de gene die' (= 'die degenen die'). Modern Nederlands: 'degenen die' (meervoud, dekt de meeste gevallen). |
| V561 | priesteren | priesters | SV-meervoud op -en (priesteren); modern Nederlands: priesters. |
| V562 | Nethinim | tempelknechten | Hebreeuws נְתִינִים (netinim) = 'de gegevenen' — tempeldienaren toegewezen aan de Levieten voor lagere tempeldiensten (Gibeonieten en latere groepen, zie Jozua 9). HSV/NBV21: 'tempelknechten'. |
| V563 | hoofden van \[poss\] vaderen | familiehoofden | Hebraïsche uitdrukking 'rashei avot' (= 'heads of fathers'/'houses') voor stamhoofden/familiehoofden. Modern Nederlands (NBV21/HSV): 'familiehoofden'. |
| V564 | alzulks (en alzulks) | zoiets / zoveel en nog meer | SV demonstrative neuter ('zo iets'). Standalone → 'zoiets'; eed-formule 'alzulks en alzulks daartoe doen' → 'zoveel en nog meer daartoe doen' (Hebraïsche zwaarte-formule). |
| V565 | manspersoon / manspersonen | man / mannen | Verouderde compositum 'manspersoon'; modern Nederlands: 'man'. In context met 'vrouwen' blijft genus-aanduiding helder. |
| V566 | rechten weg | rechte weg | Verouderde sterke -en uitgang op attributief adjectief (mannelijke accusatief/datief). Modern Nederlands: zwakke uitgang -e ('de/een rechte weg'). |
| V567 | kameren | kamers | SV-meervoud op -en (kameren); modern Nederlands: kamers. |
| V569 | dochteren | dochters | SV-meervoud op -en (dochteren); modern Nederlands: dochters. |
| V570 | (aangaande dit/deze) / (dit/deze aangaande) | wat dit betreft | SV-idioom 'aangaande dit/deze' / 'deze aangaande' (= 'concerning this' / 'as for this'). Modern Nederlands: 'wat dit betreft'. Generieke 'aangaande' (standalone, 1255 hits) blijft staan. |
| V571 | deel noch lot | part noch deel | SV-Hebraïsme/doublet 'deel noch lot' (= portion nor share). Modern Nederlands idioom 'part noch deel hebben aan' is gangbaar (Van Dale) en draagt dezelfde 'geen enkel aandeel'-betekenis. |
| V572 | Damaskus | Damascus | Modernisering plaatsnaam (Van Dale, NBV21, HSV). |
| V573 | te Damascus | in Damascus | Verouderd voorzetsel 'te' bij plaatsnaam; modern Nederlands: 'in \[Plaats\]'. |
| V578 | over einde | overeind | Verouderde gesplitste spelling van 'overeind' (= rechtop). Modern Nederlands: aan elkaar geschreven. |
| V579 | 3 keer | drie keer | Modern Nederlandse conventie: kleine getallen (0-12) in tekst voluit geschreven, niet als cijfer. |
| V580 | (B)elangende | (W)at betreft | SV-prepositie 'belangende' (= 'concerning / as for'). Modern Nederlands: 'wat betreft'. |
| V581 | evengelijk(e) | gelijk / dezelfde | Verouderde versterkte vorm van 'gelijk'. Standalone → 'gelijk'; attributief (evengelijke gave) → 'dezelfde'. |
| V582 | Grieksen | Grieken | SV-meervoud 'Grieksen' (van 'Grieks' als zelfst nw). Modern Nederlands: 'Grieken' (van 'Griek'). |
| V583 | u/U raast | u/U bent buiten zinnen | SV-idioom 'u raast' (= 'u bent waanzinnig / krankzinnig'). Modern Nederlands: 'u bent buiten zinnen' (vaste uitdrukking). HSV Hand 12:15: 'U bent buiten zinnen'. |
| V584 | gespijzigd | gevoed | Verouderd voltooid deelwoord van 'spijzigen' (= voeden). Modern Nederlands: 'gevoed' (van 'voeden'). Aansluitend op V526 (spijs → voedsel). |
| V585 | gezette | vastgestelde | Verouderd adjectivisch deelwoord 'gezette' (= ingestelde/bepaalde). Modern Nederlands: 'vastgestelde' (vooral bij 'hoogtijden', 'tijden', 'orde'). |
| V586 | beide(n) X en Y | zowel X als Y | SV correlative-coordination 'beide X en Y' / 'beiden X en Y' (= 'both X and Y'). Modern Nederlands: 'zowel X als Y'. |
| V587 | (het recht / de rechte wegen) verkeren | verdraaien | SV 'verkeren' heeft polysemie: (1) wonen/verblijven, (2) perverteren/verdraaien, (3) omgaan met. Alleen (2) wordt vervangen: 'het recht verkeren' → 'het recht verdraaien'; 'rechte wegen verkeren' → 'rechte wegen verdraaien'. |
| V588 | verzochten (in vragen-sense) | vroegen | SV 'verzochten' = (1) vragen/verzoeken OF (2) op proef stellen (tempt). Alleen sense (1) → 'vroegen'. Sense (2) — 'verzochten God/Mij' — blijft staan. |
| V589 | \[Noun\] Israëls | \[Noun\] van Israël | SV-genitief 'des Israëls' / '\[Noun\] Israëls' → post-noun pattern moderniseert naar 'van Israël'. Pre-noun 'Israëls \[Noun\]' (= 'X van Israël') context-aware later. |
| V590 | \[Noun\] Abrahams | \[Noun\] van Abraham | SV-genitief 'des Abrahams' / '\[Noun\] Abrahams' → post-noun pattern moderniseert naar 'van Abraham'. |
| V591 | elken | elke | Verouderde mannelijke accusatief/datief 'elken'; modern Nederlands: 'elke' (de-woorden) of 'elk' (het-woorden). Hier breed 'elke' — overcorrectie naar 'elk' bij het-woorden eventueel later. |
| V592 | geordineerd | bestemd | Verouderd Latijn-Nederlands voltooid deelwoord van 'ordineren' (= bestemmen/voorbeschikken). Modern Nederlands: 'bestemd' (predestinatorisch). |
| V593 | verledene | vroegere | SV-verbuiging 'verledene' van 'verleden'. Modern Nederlands: 'vroegere' (= past, former). Vooral 'verledene tijden/dagen' → 'vroegere tijden/dagen'. |
| V594 | verkoren | gekozen | SV-voltooid deelwoord van 'verkiezen' (= to choose). Modern Nederlands: 'gekozen' (van 'kiezen'). NB: 'uitverkoren' (theologisch begrip = elect) blijft staan. NB: 'verkorenen' (zelfstandig nw = de uitverkorenen) blijft. |
| V595 | verkeerden (dwellen-sense) | verbleven | SV 'verkeerden' = (1) dwelen/verblijven, (2) zelfst.nw 'verkeerden' (perverse ones), (3) sterke verbuiging 'verkeerden zin' (= verkeerde). Alleen (1) → 'verbleven', wanneer gevolgd door 'daar/in/onder/aldaar' of preceeded door 'in \[Plaats\]'. |
| V596 | naar de wijze van Mozes | volgens het gebruik van Mozes | SV 'naar de wijze van X' = 'according to the manner/custom of X'. Modern Nederlands voor Mozaïsche wet-gebruik: 'volgens het gebruik van Mozes' (gebruik = ritueel/voorschrift). |
| V597 | (op) zulke wijze | (op) dezelfde manier | SV 'op zulke wijze (als)' = 'on such a manner as' (= 'in the same way as'). Modern Nederlands: 'op dezelfde manier'. |
| V598 | meerderen | meerdere | Verouderde sterke verbuiging 'meerderen' (mannelijke accusatief/datief). Modern Nederlands: 'meerdere' (zonder -n). NB: SV-betekenis vaak comparatief 'groter'; modern 'meerdere' is meer 'several/more' — kan in sommige contexten ambigu lezen, per-vers checken. |
| V599 | medenemen / medegenomen / medenam(en) | meenemen / meegenomen / meenam(en) | Verouderde 'mede-' compositum-vorm. Modern Nederlands: 'mee-'. |
| V600 | achtte billijk | achtte het juist | SV 'achtte billijk' (= 'considered fair/equitable'). Modern Nederlands: 'achtte het juist'. |
| V601 | omwille van | omwille van (DOEL) / vanwege (OORZAAK) | Verouderde voorzetsel-uitdrukking 'omwille van'. Modern Nederlands: 'vanwege' (slankst) of 'om ... wil' (formeler). LET OP CONTEXT: het SV-idioom 'om ... wil' = 'for the sake of' en is meestal DOEL/belang → dan 'omwille van X' (NIET 'vanwege'), bv. 'omwille van Zijn Naam', 'omwille van David', 'omwille van het Evangelie'. Alleen 'vanwege X' wanneer het de feitelijke OORZAAK/reden is (test: past 'wegens/doordat'?), bv. straf 'vanwege onze zonden'. NIET blind causaal toepassen. |
| V602 | verordening(en) | bepaling(en) | Verouderd juridisch-formele 'verordening(en)' (= decree/ordinance). Modern Nederlands: 'bepaling(en)' (algemener; in juridische zin nog 'verordening' maar in Bijbelse context past 'bepaling' beter). |
| V603 | welker hart | van wie het hart | SV 'welker' = genitief van 'welke' (= 'of whom/whose'). Persoon-specifiek 'welker hart' → 'van wie het hart'. Generieke 'welker \[Noun\]' (~1000+ instances) blijft polysemisch context-bont — per-vers handmatig of in latere bredere principe. |
| V604 | dienstknecht(en) Gods | dienstknecht(en) van God | SV-genitief 'des Gods'/'Gods' post-noun → 'van God'. Eerste van een grotere cascade-cleanup voor '\[Noun\] Gods'. Bredere cascade (man Gods, huis Gods, Koninkrijk Gods, kinderen Gods, Geest Gods, etc.) volgt later via context-aware agent — riskant voor bulk omdat sommige 'X Gods' constructies modern Nederlands blijven (vaste uitdrukkingen). |
| V605 | zo dikwijls | telkens | SV 'zo dikwijls' (= 'as often as / every time'). Modern Nederlands: 'telkens' (slankst) of 'zo vaak'. |
| V606 | te alle(n) tijd | altijd | SV 'te allen tijd' (verouderde datief-meervoud, = 'at all times'). Cascade-modernisering naar 'te alle tijd' (n-verlies) is óók nog SV-achtig. Modern Nederlands: 'altijd'. |
| V607 | gedijen / gedijde | strekken / strekte | SV 'gedijen' (= 'leiden tot / strekken tot'). Modern Nederlands kent 'gedijen' nog wel als 'opbloeien', maar in SV-context ('ter zaligheid gedijen') betekent het 'leiden tot' / 'strekken tot'. |
| V608 | toebrenging | ondersteuning | SV 'toebrenging' (Grieks ἐπιχορηγία = 'epichorégia' = supply, assistance). Modern Nederlands: 'ondersteuning' (HSV: 'ondersteuning'; NBV21: 'hulp'). |
| V609 | nodiger | noodzakelijker | SV-comparatief 'nodiger' (van 'nodig'). Modern Nederlands: 'noodzakelijker' (= meer noodzakelijk). |
| V610 | uitnemender | uitmuntender | SV-comparatief 'uitnemender' (= 'more excellent'). Modern Nederlands: 'uitmuntender' (= more excellent / outstanding). NB: 'uitnemend' (positief) blijft staan. |
| V611 | (u/gij) moogt | (u) mag | SV 2e persoon ev/mv van 'mogen' = 'moogt' (na 'gij/u'). Modern Nederlands: 'u mag' (zowel ev als beleefdheidsvorm mv). |
| V612 | gestaltenis (Gods) | gestalte (van God) | SV 'gestaltenis' (= 'form / shape') is verouderd; modern Nederlands: 'gestalte'. Plus cascade-fix: 'gestaltenis Gods' (genitief) → 'gestalte van God'. |
| V613 | uitermate | bovenmate | SV 'uitermate' (= 'beyond measure / exceedingly'). Modern Nederlands: 'bovenmate' (= 'beyond measure'); 'uitermate' bestaat nog wel maar voelt formeel/SV. |
| V614 | allen naam | alle naam | SV 'allen naam' (mannelijke accusatief sterke verbuiging, = 'every name'). Modern Nederlands: 'alle naam' (zonder -n, behoudt distributieve betekenis). |
| V615 | oprechtelijk | oprecht | SV-bijwoord met -lijk-suffix; modern Nederlands gebruikt 'oprecht' zonder -lijk. |
| V616 | uw zaken zal bezorgen | voor uw zaken zal zorgen | SV 'iemands zaken bezorgen' (= 'voor iemands zaken zorgen / verzorgen'). Modern Nederlands: 'voor uw zaken zal zorgen'. |
| V617 | van stonde aan | ogenblikkelijk | SV-tijdsuitdrukking 'van stonde aan' (= 'immediately / at once'). Modern Nederlands: 'ogenblikkelijk' (slankst) of 'direct' / 'meteen'. |
| V618 | bedienaar (van mijn nooddruft) | dienaar (van wat ik nodig heb) | SV 'bedienaar' (= 'minister/servant') wordt 'dienaar'. Plus vaste uitdrukking 'bedienaar van mijn nooddruft' → 'dienaar van wat ik nodig heb'. NB: standalone 'nooddruft' (levensbehoeften) blijft staan voor latere principe-overweging. |
| V619 | zeer begerig was | vurig verlangde | SV 'zeer begerig was' (= 'was greatly desiring'). Modern Nederlands: 'vurig verlangde' (= longed eagerly). |
| V620 | ten achtste dag | op de achtste dag | SV-datief 'ten X dag' (= 'te dem X dag' = 'op de X dag'). Modern Nederlands: 'op de achtste dag'. |
| V621 | mij gewin was | voor mij winst was | SV 'mij gewin' = datief constructie 'voor mij winst'. Modern Nederlands: 'voor mij winst was'. |
| V622 | schade geacht | als schade beschouwd | SV 'schade geacht' (= 'considered loss/damage'). Modern Nederlands: 'als schade beschouwd' / 'als verlies gerekend'. |
| V623 | moge | mag | SV-aanvoegende wijs/jussief 'moge' (= 'may'). Modern Nederlands: 'mag' (modaal) of behouden in zegenformule ('Moge God u zegenen'). In meeste Bijbel-contexten 'opdat ... moge zijn' → 'opdat ... mag zijn'. |
| V624 | gewinnen / gewin | winnen / winst | SV 'gewinnen' (= 'to gain/win') en 'gewin' (= 'winst/gain'). Modern Nederlands: 'winnen' / 'winst'. |
| V625 | naar het wit | naar het doel | SV 'naar het wit' (= 'toward the target/goal'; 'wit' was schiet-doel). Modern Nederlands: 'naar het doel'. |
| V626 | roeping Gods | roeping van God | SV-genitief 'Gods' post-noun → 'van God'. Onderdeel van de bredere 'X Gods' cascade-cleanup. |
| V627 | denzelfde | deze | SV-mannelijke accusatief 'denzelfde' (= 'dezelve'/'die'). Cascade van eerdere V230 (dezelve → die). Modern Nederlands: 'deze' (anaphor). |
| V628 | dikmaals | dikwijls | SV-bijwoord 'dikmaals' (= 'often'). Modern Nederlands: 'dikwijls' (formeel) of 'vaak' (informeel). |
| V629 | welker einde | hun einde | SV-genitief 'welker' (= 'whose, plural'). Voor groep-personen ('die anti-christ-types ...') modern Nederlands: 'hun' (possessief). Patroon: 'welker \[zn\]' → 'hun \[zn\]'. |
| V630 | welker God | hun God | SV-genitief 'welker' (= 'whose, plural'). Modern Nederlands: 'hun' (possessief). |
| V631 | welker namen | van wie de namen | SV-genitief 'welker' (plural, = 'whose'). Modern Nederlands: 'van wie' (personen-context). |
| V632 | verwakkerd | wakker geworden | SV-voltooid deelwoord 'verwakkerd' (van 'verwakkeren' = ontwaken/herleven). Modern Nederlands: 'wakker geworden' (figuurlijk = opgeleefd). |
| V633 | vergenoegd | tevreden | SV-adjectief 'vergenoegd' (= 'satisfied / content'). Modern Nederlands: 'tevreden'. |
| V634 | uitgaaf | uitgaven | SV-meervoud (collectief) 'uitgaaf'; modern Nederlands gebruikt 'uitgaven' (meervoud van 'uitgave'). |
| V635 | uitverkorenen Gods | uitverkorenen van God | SV-genitief 'Gods' post-noun → 'van God'. |
| V636 | te zijn/Zijn tijd | op zijn/Zijn tijd | SV 'te zijn tijd' (datief). Modern Nederlands: 'op zijn tijd'. |
| V637 | oprechten zoon | oprechte zoon | SV-sterke verbuiging -en op attributief adjectief; modern Nederlands: -e. |
| V638 | (het) gemeen (geloof) | (het) gemeenschappelijk (geloof) | SV 'gemeen' (= 'common, shared'). Modern Nederlands: 'gemeenschappelijk' (= 'shared'); 'gemeen' heeft tegenwoordig pejoratieve betekenis (= 'low, mean'). |
| V639 | van een vrouw man | een man met één vrouw | Hebraïsche genitief-constructie 'van een vrouw man' (= 'a one-wife man' = monogaam). Modern Nederlands: 'een man met één vrouw'. |
| V640 | huisverzorger Gods | huisverzorger van God | SV-genitief 'Gods' post-noun → 'van God'. |
| V641 | vuil-gewinzoeker | zoeker van oneerlijke winst | SV-compositum 'vuil-gewinzoeker' (Grieks αἰσχροκερδής 'aischrokerdēs' = 'shamefully greedy'). Modern Nederlands: 'zoeker van oneerlijke winst' (= iemand die op oneerbare wijze geld nastreeft). |
| V642 | gaarne | graag | SV-bijwoord 'gaarne' (= 'gladly, willingly'). Modern Nederlands: 'graag'. |
| V643 | smijter | vechtersbaas | SV 'smijter' (Grieks πλήκτης = 'smiter, brawler' = iemand die slaat/vecht). Modern Nederlands: 'vechtersbaas'. |
| V644 | wederleggen / wederlegging | weerleggen / weerlegging | SV-spelling 'weder-' compositum. Modern Nederlands: 'weer-'. |
| V645 | inzonderheid | in het bijzonder | SV-bijwoord 'inzonderheid' (= 'in particular / especially'). Modern Nederlands: 'in het bijzonder'. |
| V646 | rein de reinen | rein voor de reinen | SV-datief constructie 'rein de reinen' (= 'rein voor de reinen'). Modern Nederlands: 'rein voor de reinen'. |
| V647 | verleiders van zinnen | misleiders | SV 'verleiders van zinnen' (= 'deceivers of minds'; Grieks φρεναπάται phrenapatai). Modern Nederlands: slank 'misleiders'. |
| V648 | luie buiken | luilakken | SV 'luie buiken' (Grieks γαστέρες ἀργαί 'gasteres argai' = 'idle bellies' — Titus 1:12 citaat van Epimenides). Modern Nederlands: 'luilakken' (slank). |
| V649 | verontkennen | ontkennen | Verouderd compositum 'verontkennen'; modern Nederlands: 'ontkennen'. |
| V674 | geveinsden | huichelaars | Verouderd 'geveinsden' (zelfstandig nw, de huichelaars) → 'huichelaars'. Het bijvoeglijke 'geveinsd(e)' (= geveinsd/voorgewend) blijft, want dat is context-afhankelijk. |
| V676 | eng | nauw | 'eng/enge' in de betekenis 'smal' → 'nauw/nauwe' (modern 'eng' = beangstigend, verwarrend). Bijv. 'de enge poort' → 'de nauwe poort'. |
| V677 | wening | gehuil | Verouderd 'wening' (het wenen) → 'gehuil'. Bijv. 'daar zal wening zijn en knersing der tanden' → '...gehuil...'. |
| V680 | medicijnmeester | dokter | Verouderd 'medicijnmeester(s)' → 'dokter(s)' (modern Nederlands; geen 'doktor', dat is Duits). |
| V683 | lederzakken | lederen zakken | 'lederzak(ken)' (één woord) → 'lederen zak(ken)' (leren wijnzakken). |
| V684 | ongevold | niet gekrompen | Verouderd 'ongevold' (laken dat nog niet gevold/gekrompen is) → 'niet gekrompen'. |
| V687 | gestrengelijk | streng | Verouderd '-lijk'-bijwoord 'gestrengelijk' → 'streng'. |
| V688 | ruchtbaar | bekend | 'ruchtbaar (maken/worden)' (= ruchtbaar, algemeen bekend) → 'bekend'. |
| V695 | busselen | bossen | 'busselen' (bundels) → 'bossen'. |
| V696 | zwaarlijk | moeizaam | 'zwaarlijk' (= met moeite) → 'moeizaam'. |
| V700 | deerlijk | ernstig | 'deerlijk' (= jammerlijk, hevig) → 'ernstig'. |
| V701 | hondekens | hondjes | Verkleinwoord 'hondeken(s)' → 'hondje(s)'. |
| V707 | mede | mee | Verouderd bijwoord 'mede' (= ook, mee) → 'mee'. Niet in samenstellingen (mede- blijft). |
| V710 | tabernakelen | tenten | 'tabernakelen' (loofhutten/tenten) → 'tenten'. (Niet de Tabernakel als gebouw.) |
| V711 | menigmaal | dikwijls | 'menigmaal' (= vaak) → 'dikwijls'. |
| V713 | nutter | beter | Verouderd 'nutter' (= nuttiger, beter) → 'beter'. 'het ware hem nutter' → 'het ware hem beter'. |
| V716 | landpalen | gebied | '(de) landpalen' (grenzen/grondgebied) → '(het) gebied'. |
| V717 | hardigheid | hardheid | 'hardigheid (des harten)' → 'hardheid'. |
| V718 | oorbaar | raadzaam | 'oorbaar' (= nuttig/raadzaam; Gr. sumferei) → 'raadzaam'. Zedelijk 'betamelijk' → 'gepast' (context). |
| V720 | bezwaarlijk | moeilijk | 'bezwaarlijk' (= met moeite) → 'moeilijk'. |
| V721 | lichter (dat) | gemakkelijker | Vergelijkend 'het is lichter, dat …' → 'het is gemakkelijker, dat …'. Niet 'lichter' = minder zwaar/meer licht. |
| V724 | wonderheden | wonderen | 'wonderheden' (verouderd meervoud) → 'wonderen'. |
| V726 | landlieden | landbouwers | 'landlieden' (pachters/akkerbouwers) → 'landbouwers'. |
| V727 | genoden | genodigden | 'genoden' (de genodigden/gasten) → 'genodigden'. |
| V728 | krijgsheiren | legers | 'krijgsheiren/krijgsheir' (legermachten) → 'legers/leger'. |
| V729 | doodslagers | moordenaars | 'doodslager(s)' → 'moordenaar(s)'. |
| V731 | aangaat | betreft | 'wat … aangaat' (= wat … betreft) → 'betreft'. |
| V732 | schouderen | schouders | 'schouderen' (verouderd mv) → 'schouders'. |
| V733 | gedenkcedels | gebedsriemen | 'gedenkcedels' (phylacteriën/tefillin) → 'gebedsriemen'. |
| V736 | gene zijde | de overzijde | "(op/over) gene zijde van" → "de overzijde/andere zijde van"; "deze…gene" → "de een…de ander"; "gene" (=geen/degene) per context. |
| V741 | sluimerig | slaperig | 'sluimerig' → 'slaperig'. |
| V742 | woeker | rente | 'woeker' (= rente; SV zonder de moderne negatieve lading) → 'rente'. Niet 'woekeraar'/'woekeren'. |
| V743 | wisselaren | bankiers | 'wisselaar(s)/wisselaren' (geldwisselaars) → 'bankier(s)'. |
| V744 | dienstknecht | dienaar | 'dienstknecht(en)' → 'dienaar/dienaren'. |
| V745 | bitterlijk | bitter | 'bitterlijk' (wenen) → 'bitter'. |
| V749 | wedergebracht | teruggebracht | 'wedergebracht' → 'teruggebracht'. |
| V750 | nijdigheid | afgunst | 'nijdigheid' (jaloezie) → 'afgunst'. |
| V756 | boze stukken | slechte dingen | 'boze stukken' (wandaden) → 'slechte dingen'. |
| V757 | dorre hand | verschrompelde hand | 'dorre hand' → 'verschrompelde hand'. |
| V760 | male | reiszak | Reiszak. Niet te verwarren met V962: 'male' als keer (te dien male). |
| V763 | grootdadigheid Gods | grootheid van God | 'grootdadigheid (Gods)' → 'grootheid (van God)'. |
| V764 | Daarentussen | Intussen | 'Daarentussen' (= ondertussen) → 'Intussen'. |
| V765 | geveinsdheid | huichelarij | 'geveinsdheid' (veinzerij) → 'huichelarij'. |
| V766 | Vooreerst | Allereerst | 'Vooreerst' (= ten eerste/allereerst) → 'Allereerst'. |
| V768 | buidel | beurs | 'buidel(s)' → 'beurs/beurzen'. |
| V769 | wederkomen | terugkomen | Werkwoord 'wederkomen' → 'terugkomen'. (Zelfst.nw. 'wederkomst' blijft.) |
| V782 | tegenstander / tegenstanders (juridische context) | tegenpartij / tegenpartijen | UITZONDERING op V93/V121/V396/V497/V525: in JURIDISCHE / rechtszaak-context (de wederpartij in een geschil of proces voor de rechter; Grieks ἀντίδικος, Hebr. de aanklager/satan in een rechtsgeding) wordt 'tegenstander' wél 'tegenpartij'. Bijv. 'verzoen u met uw tegenpartij' bij de rechter (Matt. 5:25), 'de begeerte van mijn tegenpartijen' naast 'valse getuigen' (Ps. 27:12), de aanklagers in het rechtsgeding van Ps. 109:20,29. NIET toepassen op militaire/algemene vijand of een persoonlijke/geestelijke tegenstander (de satan als 'tegenstander', vijanden in de strijd, 'weersta de tegenstander'): daar blijft 'tegenstander' staan. Bij twijfel: laten staan. Contextueel-handmatig toegepast, niet via blinde regex. |
| V783 | stemme | stem | Het archaïsche enkelvoud 'stemme' (zelfstandig naamwoord = geluid/stem) wordt 'stem'. Bijv. 'de stemme des HEEREN' → 'de stem van de HEERE', 'met luider stemme' → 'met luide stem', 'verhief zijn stemme' → 'verhief zijn stem'. WAARSCHUWING: NIET toepassen op het meervoud 'stemmen' (= meerdere stemmen, correct), en evenmin op werkwoordsvormen en samenstellingen van het werkwoord 'stemmen' (stemmen uitbrengen/afstemmen): 'instemmen', 'overeenstemmen', 'afstemmen', 'toestemmen', 'instemme', 'overeenstemme', 'toestemming', 'instemming' enz. blijven onveranderd. Woordgrenzen helpen, maar controleer per geval; in de bijbel is 'stemme' vrijwel altijd het naamwoord. |
| V784 | arglistigheid / arglistig / arglistiglijk | sluwheid / sluw | Het verouderde 'arglistigheid' (zelfstandig naamwoord = listigheid/geslepenheid) wordt 'sluwheid'. De bijvoeglijke en bijwoordelijke vormen volgen: 'arglistig' → 'sluw', 'arglistige' → 'sluwe', het zelfstandig gebruikte 'de arglistigen' → 'de sluwen', en het bijwoord 'arglistiglijk' → 'op sluwe wijze'. Betekenis blijft: listig, geslepen, met kwade bedoeling. |
| V786 | schatting / schattingen | belasting / belastingen | Het verouderde 'schatting'/'schattingen' in de betekenis van belasting of tribuut dat aan een koning of keizer betaald wordt, wordt 'belasting'/'belastingen' (bv. de keizer schatting geven, oversten over de schattingen, onder schatting brengen). LET OP: dit geldt NIET voor 'schat'/'schatten' (= rijkdom) en NIET voor 'schatting' in de zin van een waardebepaling/inschatting (bv. de priesterlijke schatting in Leviticus 27, of de heffing voor de HEERE). Per vers in context beoordeeld. |
| V788 | boze (mens) | slechte | 'Boze' wordt 'slechte' UITSLUITEND waar het een slecht/goddeloos MENS aanduidt, met name 'boze dienaar/knecht' → 'slechte dienaar/knecht' (bv. Mt 18:32, 25:26) en 'boze mensen/mannen/vrouw' → 'slechte mensen/mannen/vrouw'. NIET gewijzigd: 'de boze' (= de satan/duivel), 'boze geesten', 'het boze' (= het kwade), 'boze dag(en)', 'boze hart', 'boze weg' en 'boos zijn' (= toornig). Bij twijfel blijft 'boze' staan. |
| V789 | te meerder worden | toenemen | Verouderde constructie 'te meerder worden' (= meer/groter worden, toenemen). Modern Nederlands: 'toenemen', met context-afhankelijke vervoeging (worde → zou toenemen, wordt → neemt toe, werd → nam toe). |
| V790 | nieuwigheid des/van X | een nieuw(e) X | Verouderd zelfstandig naamwoord 'nieuwigheid' (= nieuwheid) in de genitief-constructie 'nieuwigheid des levens/geestes'. Modern Nederlands: 'een nieuw leven' / 'een nieuwe geest' (context-afhankelijk). |
| V791 | het daarvoor houden (dat) | erop rekenen / ervan uitgaan | Verouderde uitdrukking 'het daarvoor houden (dat)' = ervan uitgaan, (erop) rekenen. Modern Nederlands: 'reken erop (dat)' / 'ga ervan uit'. |
| V792 | wapenen (meervoud znw) | wapens | Verouderd meervoud 'wapenen' (znw) → modern 'wapens'. Let op: niet het werkwoord 'wapenen' (zich wapenen). |
| V793 | Dat zij verre | Volstrekt niet | Verouderde uitroep 'Dat zij verre' (Grieks mē genoito, KJV 'God forbid') = beslist niet. Modern Nederlands: 'Volstrekt niet'. |
| V794 | derzelve | daarvan | Verouderde genitief van 'dezelve' (= daarvan, ervan, thereof). 'het einde derzelve' → 'het einde daarvan'. |
| V795 | genaamd | genoemd | 'genaamd' (= genoemd/geheten) → 'genoemd'. Context-afhankelijk: 'een man genaamd X' → 'een man genoemd X' of 'die X heette'. |
| V796 | nieuwigheid | nieuwheid | Verouderd zelfstandig naamwoord 'nieuwigheid' → 'nieuwheid' (newness), bv. 'in nieuwheid van de geest' (parallel met 'oudheid van de letter'). Vgl. V790 voor de constructie 'nieuwigheid des X' → 'een nieuw X'. |
| V800 | hope (znw) | hoop | Verouderde vorm 'hope' (zelfstandig naamwoord) → 'hoop'. Let op: 'ik hope' (werkwoord) → 'ik hoop'. |
| V802 | steen van de aanstoot | steen des aanstoots | Vaste bijbelse uitdrukking 'steen des aanstoots' (stone of stumbling, Jes 8:14 / Rom 9:33 / 1 Petr 2:8) — de genitief-vorm blijft behouden i.p.v. 'steen van de aanstoot'. |
| V804 | gelijk(erwijs) als | zoals | Half-modernisering: bij het vervangen van 'gelijk(erwijs) als' door 'zoals' bleef het overbodige 'als' staan ('zoals als'). Correct is enkel 'zoals'. Op 23 augustus 2026 alsnog corpusbreed afgemaakt: er stonden nog drieenveertig plaatsen met "gelijk als". Zie ook V1544 voor "gelijk" zonder "als". |
| V805 | ordinantie | instelling | Verouderd leenwoord 'ordinantie' (= verordening/instelling) → 'instelling'. |
| V806 | wederstaan | weerstaan | Verouderde vorm 'wederstaan/wederstaat' → 'weerstaan/weerstaat' (weder- → weer-). Vaste samenstellingen als 'wederkomst', 'wedergeboorte' blijven. |
| V807 | eensdeels / anderdeels | deels | Verouderd 'eensdeels … anderdeels' → 'deels … deels' (of 'voor een deel'). |
| V809 | gekruist (= gekruisigd) | gekruisigd | 'gekruist' in de betekenis 'gekruisigd' (crucified) → 'gekruisigd'. Niet bij 'gekruiste armen/benen' (crossed). |
| V812 | hoereerder(s) | ontuchtpleger(s) | Verouderd 'hoereerder(s)' (= ontuchtige) → 'ontuchtpleger(s)'. |
| V813 | geheellijk | geheel | Verouderd bijwoord 'geheellijk' → 'geheel'. |
| V814 | Aangaande (vooropgeplaatst) | Voor wat betreft | Verouderd vooropgeplaatst 'Aangaande X' → 'Voor wat betreft X'. Context-afhankelijk (AI). |
| V815 | bekommernis(sen) | zorgen | Verouderd 'bekommernis(sen)' → 'zorgen' / 'zorg'. |
| V816 | ongevoegelijk | ongepast | Verouderd 'ongevoegelijk' (= onbetamelijk) → 'ongepast'. |
| V817 | gestijfd | aangezet | Verouderd 'gestijfd' (= gesterkt/aangemoedigd) → 'aangezet' (in de zin van: ertoe aangezet/aangemoedigd worden). |
| V819 | meerder (bijv./bijw.) | meer / groter | Verouderd 'meerder' → 'meer' of 'groter' (context-afhankelijk, AI). Niet 'de meerdere/mindere' (zelfst.) of 'te meerder worden' (V789). |
| V820 | uitzinnig | buiten zinnen / waanzinnig / dwaas | Verouderd 'uitzinnig'; context-afhankelijk (AI): 'waanzinnig zijn' → 'buiten zinnen'; 'O uitzinnige Galaten' (= onverstandig) → 'dwaas/onverstandig'. |
| V821 | hoedanig(e) | zoals | Verouderd 'hoedanig(e) … zodanig(e)' → 'zoals … zo'. Context-afhankelijk (AI); niet het vragende 'hoedanig?'. |
| V822 | zodanig(e) | zo / zulke / zo iemand | Verouderd 'zodanig(e)' → context: 'zo' (bijwoord), 'zulke' (bij znw), 'zo iemand / zodanige persoon' (zelfst.). AI per situatie. |
| V823 | onwetende | onwetend | Predicatief/bijwoordelijk 'onwetende' → 'onwetend' (bv. 'dat u onwetende bent' → 'onwetend bent'). NIET het zelfstandig naamwoord 'de onwetende' (= de onwetende persoon). AI per situatie. |
| V824 | verkeren | verdraaien | Alleen in de betekenis 'verdraaien/perverteren' (het Evangelie, het recht, de gerechtigheid verdraaien). NIET 'verkeren' = (als vreemdeling) wonen/vertoeven, omgaan met, of 'veranderen in'. AI per situatie. |
| V825 | buiten | anders dan | Alleen in de betekenis 'behalve / in afwijking van' → 'anders dan' (bv. een evangelie 'buiten wat' → 'anders dan wat'). NIET 'buiten' = buitenshuis/buitenkant/zonder/uitgezonderd-plaats. AI per situatie, zeer voorzichtig. |
| V826 | omgang | levenswandel | In de betekenis 'levenswijze, gedrag' (Lat. conversatio) → 'levenswandel'. NIET 'omgang' = sociale omgang/verkeer met personen, of geslachtsgemeenschap. AI per situatie. |
| V827 | uitnemend | bovenmate | Als bijwoord van graad 'uitnemend (zeer)' → 'uitermate'. NIET het bijvoeglijke 'uitnemend' = voortreffelijk/uitmuntend. AI per situatie. Wijst rechtstreeks naar de einduitkomst; een eerdere tussenvorm werd door een tweede principe alsnog aangepast. |
| V828 | eer | voordat | Als tijdsvoegwoord 'eer' (= voordat) → 'voordat'. NIET het zelfstandig naamwoord 'eer' (= glorie, aanzien, 'de eer geven') en niet 'eerder/eertijds'. AI per situatie, zeer voorzichtig. |
| V829 | veinzen | huichelen | Werkwoord 'veinzen' en afleidingen (veinsde/veinsden/geveinsd/veinzing/veinzerij) → 'huichelen' (huichelde/huichelden/gehuicheld/huichelarij). Inclusief vervoegingen. AI per situatie. |
| V830 | beloftenis | belofte | Verouderd 'beloftenis(sen)' → 'belofte(n)'. Ondubbelzinnig. |
| V831 | tuchtmeester | leermeester | In de betekenis van de paidagogos/begeleider naar Christus (Gal 3:24-25) → 'leermeester'. NIET waar 'tuchtmeester' = kastijder/bestraffer (Hebr 12:9, Hosea 5:2). AI per situatie. |
| V832 | gesteld | bepaald | In de betekenis 'vastgesteld/bepaald' (bv. de bepaalde/vastgestelde tijd) → 'bepaald'. NIET 'gesteld' = geplaatst/aangesteld/gesteld zijn op. AI per situatie. |
| V833 | maal | keer | Als telwoord van herhaling 'maal' (de eerste maal, driemaal) → 'keer'. NIET 'maal' = maaltijd/spijs of in eigennamen. AI per situatie. |
| V834 | naamt | nam | Verouderde tweede persoon 'naamt' (gij naamt) → 'nam' (u nam). Vervoeging van nemen. |
| V836 | werkende | werkend | Verouderd onvoltooid deelwoord 'werkende' (predicatief/bijwoordelijk) → 'werkend'. NIET waar 'werkende' bijvoeglijk vóór een zelfstandig naamwoord staat. AI per situatie. |
| V837 | bewegingen | hartstochten / gevoelens | 'bewegingen' (innerlijke aandoeningen) → naar context: 'hartstochten' (zondige driften, bv. Gal. 5:24) of 'gevoelens'/'genegenheid' (innerlijke gevoelens, bv. 2 Kor. 7:15). NIET fysieke beweging/verroering. AI per situatie, incl. enkelvoud. |
| V838 | ingang | komst | In de betekenis 'het komen/de aankomst' (onze ingang tot u = onze komst bij u) → 'komst'. NIET 'ingang' = toegang/deur/begin (de ingang van de poort, met ingang van). AI per situatie. |
| V839 | waarachtigen | waarachtige | Verouderde naamvals-/buigings-n 'waarachtigen' → 'waarachtige' (de waarachtige God). AI per situatie. |
| V840 | roems | roem | Verouderde genitief-s 'roems' → 'roem' (kroon van de roem; veel roem). Ondubbelzinnig. |
| V841 | vat | lichaam | In de overdrachtelijke betekenis 'vat' = het lichaam/de persoon (zwakkere vat, zijn vat bezitten) → 'lichaam'. NIET het letterlijke vat/kruik/ton/gereedschap, en NIET het werkwoord 'vatten' (begrijpen/grijpen). AI per situatie, zeer voorzichtig. |
| V842 | archangel | aartsengel | Verouderd 'archangel' (incl. genitief 'archangels') → 'aartsengel'. Inclusief vervoegingen/buigingen. |
| V843 | barensnood | barensweeën | Verouderd 'barensnood' → 'barensweeën' (de weeën van het baren). Let op enkelvoud→meervoud: controleer werkwoord-/lidwoordcongruentie per vers. AI per situatie. |
| V844 | billijk | terecht / redelijk | Per zin: een oordeel is terecht, een verzoek redelijk. |
| V845 | wast | groeit | Werkwoord 'wassen' = groeien ('wast', 'wies') → 'groeit'/'groeide'. NIET 'wassen' = reinigen (de voeten wassen) of het zelfstandig naamwoord 'was'. AI per situatie, incl. vervoegingen. |
| V846 | stilheid | rust | Verouderd 'stilheid' → naar context 'rust'/'kalmte' (met rust werken) of 'stilte' (zwijgen, bv. in stilte leren). AI per situatie. |
| V847 | groetenis | groet | Verouderd 'groetenis' → 'groet'. Ondubbelzinnig. |
| V848 | iederen | iedere | Verouderde accusatiefvorm 'iederen' → 'iedere'. Ondubbelzinnig. |
| V849 | aller | van alle | Verouderde genitief 'aller X' (= van alle X) → 'van alle X' (de God van alle vertroosting). NIET waar 'aller' onderdeel is van een vaste vorm of 'aller-' (overtreffende trap, bv. allerhoogste). AI per situatie. |
| V851 | aangenamen | aangename | Verouderde buigings-n 'aangenamen' → 'aangename' (de aangename tijd). Ondubbelzinnig. |
| V852 | vrekheid | gierigheid | Verouderd 'vrekheid' → 'gierigheid'. Ondubbelzinnig. |
| V853 | spaarzamelijk | karig | Verouderd bijwoord 'spaarzamelijk' → 'karig' (karig zaaien/maaien). AI per situatie. |
| V854 | blijmoedigen | blijmoedige | Verouderde buigings-n 'blijmoedigen' → 'blijmoedige' (een blijmoedige gever). Ondubbelzinnig. |
| V855 | verdroegt | verdroeg | Verouderde tweede persoon 'verdroegt' (gij verdroegt) → 'verdroeg' (u verdroeg). Vervoeging van verdragen. |
| V856 | lastig | tot last | In de uitdrukking 'iemand lastig zijn/vallen' (= tot last zijn, financieel belasten) → 'tot last'. NIET 'lastig' = moeilijk/zwaar (een lastige steen/vraag). AI per situatie. |
| V857 | Hope | Hoop | Verouderd 'hope/Hope' → 'hoop/Hoop' (Christus als onze Hoop). Hoofdletter behouden waar het een titel/naam voor Christus is. AI per situatie. |
| V858 | wettelijk | wettig | In de betekenis 'overeenkomstig de wet, op de juiste wijze' (de wet wettig gebruiken) → 'wettig'. AI per situatie. |
| V859 | ongelovigheid | ongeloof | Verouderd 'ongelovigheid' → 'ongeloof'. Ondubbelzinnig. |
| V860 | welke | wie | Betrekkelijk voornaamwoord 'welke' dat naar personen verwijst (van welke = van wie) → 'wie'. NIET 'welke' bij zaken (→ die) of vragend 'welke?'. AI per situatie. |
| V861 | onverderfelijken | onverderfelijke | Verouderde buigings-n 'onverderfelijken' → 'onverderfelijke'. Ondubbelzinnig. |
| V862 | wijzen | wijze | Bijvoeglijke buigings-n 'wijzen' (de alleen wijzen God → de alleen wijze God) → 'wijze'. NIET het zelfstandig naamwoord 'de wijzen' (= wijze mannen) of het werkwoord 'wijzen' (= aanwijzen). AI per situatie. |
| V863 | stemmigheid | waardigheid | Verouderd 'stemmigheid' (ernst, deftigheid) → 'waardigheid'. AI per situatie. |
| V864 | lasteressen | kwaadsprekers | Verouderd 'lasteressen' (vrouwelijke lasteraars) → 'kwaadsprekers'. Ondubbelzinnig. |
| V865 | hardelijk | hard | Verouderd bijwoord 'hardelijk' → 'hard' (niet hard bestraffen). AI per situatie. |
| V866 | huwelijken | trouwen | Werkwoord 'huwelijken' (= in het huwelijk treden) → 'trouwen'. NIET het zelfstandig naamwoord 'huwelijken' (= de huwelijken/echtverbintenissen). AI per situatie. |
| V867 | klapachtig | roddelachtig / praatziek | Verouderd 'klapachtig' (praatziek, kwaadsprekend). Welke van de twee hangt af van de plaats, en dat is per geval bepaald. Roddelachtig waar het over kwaadspreken gaat: de weduwen in 1 Timotheus 5:13 en de lip waarop Israel gebracht is in Ezechiel 36:3. Praatziek waar het over de hoeveelheid woorden gaat: de man in Job 11:2, de vrouw in Jezus Sirach 25:24 en de mens in 8:4. Vijf plaatsen. |
| V868 | krakelingen | ruzies | Verouderd 'krakeling/krakelingen' (twist, gekibbel) → 'ruzie/ruzies'. Incl. vervoegingen. AI per situatie. |
| V869 | geliefden | geliefde | Attributief bijvoeglijk 'geliefden' vóór een zelfstandig naamwoord of naam (mijn geliefden zoon → mijn geliefde zoon) → 'geliefde'. NIET het zelfstandig naamwoord / de aanspreekvorm 'geliefden' (= de geliefden, 'Geliefden!', 'geliefden van God'). AI per situatie. |
| V870 | keten | boeien | In de betekenis 'gevangenisketen(en)/kluister' (Paulus' keten) → 'boeien'. NIET 'keten' = reeks/aaneenschakeling (bergketen, keten van gebeurtenissen). AI per situatie. |
| V871 | leeftocht | levensonderhoud | Verouderd 'leeftocht(s)' (levensbehoeften, proviand) → 'levensonderhoud'; naar context ook 'voedsel/proviand'. Incl. vervoegingen. AI per situatie. |
| V872 | zade | zaad | Verouderde vorm 'zade/zaads' → 'zaad(s)'. Incl. vervoegingen/buigingen. AI per situatie. |
| V874 | vrouwkens | vrouwtjes | Verouderd verkleinwoord 'vrouwken(s)' → 'vrouwtje(s)'. Ondubbelzinnig. |
| V875 | onzer | van onze | Verouderde genitief 'onzer' (= van onze/ons) → 'van onze/ons' (bv. onzer zonden → van onze zonden, onzer vaderen → van onze vaderen). AI per situatie (soms 'ons' i.p.v. 'van onze'). |
| V876 | aanmerken | beschouwen | Verouderd 'aanmerken' (beschouwen, acht slaan op) → 'beschouwen'. |
| V877 | te allen dage | elke dag | Verouderd 'te allen/alle dage' → 'elke dag' / 'dagelijks'. AI per situatie. |
| V878 | langen | lange | Verouderde buigings-n 'langen' → 'lange' (lange tijd). AI per situatie. |
| V879 | slachtofferen | slachtoffers | Verouderd meervoud 'slachtofferen' → 'slachtoffers'. Ondubbelzinnig. |
| V880 | voortijds | voorheen | Verouderd 'voortijds' (eertijds, vroeger) → 'voorheen'. AI per situatie. |
| V884 | zelve | zelf | Nadrukkelijk 'zelve' (bv. 'Sara zelve', 'hij zelve') -\> 'zelf'. NIET de aanwijzende 'dezelve/derzelve' (die zijn al vervangen door daarvan/die). |
| V885 | herbergzaamheid | gastvrijheid | Verouderd 'herbergzaamheid'/'herbergzaam' -\> 'gastvrijheid'/'gastvrij'. |
| V887 | kuis | rein | Verouderd 'kuis(en)' (=rein/zuiver) -\> 'rein(e)'. |
| V888 | boeksken | boekje | Verouderd verkleinwoord 'boeksken' -\> 'boekje'. |
| V889 | krijgen (=strijden) | strijden | Verouderd 'krijgen' (=strijden/oorlog voeren): 'krijgde(n)' -\> 'streed/streden'. |
| V890 | hetzelfde (verwijzend) | het | Archaïsch aanwijzend voornaamwoord 'hetzelve/hetzelfde' (=het/hem) -\> 'het'. Context-afhankelijk: NIET waar 'hetzelfde' 'the same' betekent. |
| V891 | boelen (=minnaars) | minnaars | Verouderd boelen (minnaars/geliefden in ontuchtige zin) -\> minnaars. NIET boelerij (=hoererij). De eerste doorvoering raakte Hosea en Jeremia 3:1; negen plaatsen bleven staan en zijn later alsnog gedaan: Ezechiel 16:33, 16:36, 16:37, 23:5, 23:9 en 23:22, Jeremia 4:30 en 4 Ezra 15:47 en 15:51. |
| V893 | vlam vuurs | vlam van vuur | Verouderde genitiefconstructie 'vlam vuurs' (= vlam van vuur) -\> 'vlam van vuur'. |
| V894 | klapper (=praatjesmaker) | praatjesmaker | Verouderd 'klapper' (Grieks spermologos: prater/babbelaar) -\> 'praatjesmaker'. NIET 'achterklapper' (=lasteraar), dat blijft. |
| V895 | ofschoon | hoewel | Verouderd voegwoord 'ofschoon' (= hoewel/ook al) -\> 'hoewel'. |
| V896 | vaars | getemde jonge koe | Verouderd 'vaars' (jonge koe die nog niet gekalfd heeft) -\> 'getemde jonge koe'. Alleen in Hosea 10:11, waar het Hebreeuws een ingewerkt dorsdier bedoelt. Elders blijft 'vaars' staan; dat is gewoon Nederlands. Het bereik is nodig omdat V1107 van 'vaarze' juist 'vaars' maakt, en de uitkomst daarvan mag door dit principe niet alsnog worden aangepakt. |
| V897 | mensenzelen | menselijke touwen | Verouderd 'mensenzelen' (zelen = touwen/koorden van een mens) -\> 'menselijke touwen'. |
| V898 | kinnebak | kaak | Verouderd 'kinnebak(ken)' (kaakbeen) -\> 'kaak(en)'. Op 23 augustus 2026 alsnog voor het meervoud kinnebakken doorgevoerd, zeven plaatsen. Niet overal kaak: in Klaagliederen 1:2 lopen de tranen over de wangen, en in Richteren 15:17 is het het kaakbeen van een ezel als voorwerp. |
| V899 | voeder | voer | Verouderd 'voeder' (veevoer) -\> 'voer'. Op 23 augustus 2026 alsnog afgemaakt: er stonden nog twaalf plaatsen met voeder, alle over dierenvoer. In Jezus Sirach 33:24 staat het bewust naast voedsel voor de huisknecht; dat onderscheid is bewaard. |
| V900 | voller | bleker | Verouderd 'voller' (wolwasser/lakenbewerker) -\> 'bleker'. |
| V901 | ter gezetter tijd | op de vastgestelde tijd | Verouderde uitdrukking 'ter gezetter tijd' (op de bepaalde/afgesproken tijd) gemoderniseerd naar 'op de vastgestelde tijd'. |
| V902 | Hui | O | Verouderd tussenwerpsel 'Hui/hui' (uitroep) gemoderniseerd naar 'O/o'. |
| V904 | ledigmakers | plunderaars | Verouderd 'ledigmakers' (die leegroven) -\> 'plunderaars'. |
| V905 | bekende | had gemeenschap met | Verouderd eufemisme 'bekende' (in de betekenis van geslachtsgemeenschap) -\> 'had gemeenschap met'. Alleen waar het die betekenis heeft, niet waar 'bekende' = 'kende/besefte'. |
| V907 | spraak | taal | Verouderd 'spraak' in de betekenis van 'taal' -\> 'taal'. Alleen waar het 'taal' betekent (bv. Babel), niet waar 'spraak' = 'het spreken/tongval'. |
| V908 | gedruis | geluid | Verouderd 'gedruis' -\> 'geluid'. |
| V909 | most | nieuwe wijn | Verouderd 'most' (jonge wijn) -\> 'nieuwe wijn'. |
| V910 | uitlanders | buitenlanders | Verouderd 'uitlander(s)' -\> 'buitenlander(s)'. |
| V911 | luide | luid | Bijwoordelijk 'luide' (bv. 'roept luide') -\> 'luid'; als bijvoeglijk naamwoord ('luide stem') blijft 'luide'. |
| V912 | heilanden | verlossers | 'heilanden' (menselijke verlossers, Ob 1:21) -\> 'verlossers'; 'Heiland' als titel voor Christus blijft. |
| V913 | elpenbenen | ivoren | Verouderd 'elpenbenen' (van ivoor) -\> 'ivoren'. |
| V914 | pestilentie | pest | Verouderd 'pestilentie' -\> 'pest'. |
| V915 | garven | graanschoven | Verouderd 'garve(n)' -\> 'graanschoof/graanschoven'. |
| V916 | verwijden | verruimen | Verouderd 'verwijden' (groter maken) -\> 'verruimen'. |
| V917 | kloekhartigste | moedigste | Verouderd 'kloekhartig(ste)' -\> 'moedig(ste)'. |
| V918 | veeherderen | veehouders | Verouderd 'veeherder(en)' -\> 'veehouder(s)'. |
| V922 | reten | scheuren | Verouderd 'reten' (scheuren/kieren) -\> 'scheuren'. |
| V927 | verdek | afdek | Verouderd 'verdek(ken)' -\> 'afdek(ken)'. |
| V929 | schelden | bestraffen | Hebr. ga'ar = bestraffen/berispen (Gods bestraffing van natuur of vijanden) -\> 'bestraffen'. Niet toegepast waar 'schelden' = uitschelden/honen (charaph). |
| V930 | kwelen | verwelken | 'kwelen' (van planten: verdorren) -\> 'verwelken'. Let op: het patroon stond eerder op kwee?l\\w\* en raakte daarmee ook kwellen, kwelling en kwelt van kwellen; nu alleen de vormen van kwelen. |
| V931 | gedrukt | vernederd | Hebr. innah = verdrukken/verootmoedigen -\> 'vernederd'. Niet bij fysiek persen/samendrukken. |
| V932 | droppel | druppel | 'droppel(en)' -\> 'druppel(s)'. |
| V935 | bijwijf | bijvrouw | 'Wijf' is in modern Nederlands denigrerend geworden; 'bijvrouw' houdt de betekenis zonder die bijklank. |
| V936 | in de keur | in het beste | Keur als het uitgelezene, het beste is verouderd; het moderne keur betekent juist grote verscheidenheid. Deze regel dekt de vaste verbinding in de keur; voor de keur van staat V1625. |
| V937 | weldadigheid | goedertierenheid | Het Hebreeuwse chesed gaat over trouwe verbondsliefde; 'weldadigheid' is in modern Nederlands versmald tot liefdadigheid. |
| V938 | dit stuk | dit | 'Stuk' in de zin van 'daad, zaak' is verouderd; het aanwijzend voornaamwoord alleen volstaat. |
| V939 | bijzonder | apart | 'Bijzonder' in de zin van 'afzonderlijk, terzijde' is verouderd; modern betekent het 'opmerkelijk'. Alleen bij deze betekenis toepassen. |
| V941 | sikkelen | sikkels | Verouderd meervoud; modern Nederlands vormt het meervoud op -s. |
| V942 | voeders | voer | Verouderd meervoud van veevoer. |
| V943 | jonge dochter | meisje | 'Jonge dochter' betekende ongehuwd meisje, niet iemands dochter; dat is nu misleidend. |
| V944 | kostelijkheden | kostbaarheden | 'Kostelijk' betekent nu smakelijk, niet kostbaar. |
| V945 | haters | vijanden | 'Hater' is in modern Nederlands een leenwoord met een andere lading geworden. |
| V946 | het naken van | het naderen van | 'Naken' is verouderd. |
| V949 | kooksel | soep | Verouderd woord voor een gekookt gerecht. |
| V950 | slorpen | slurpen | Verouderde spelling. |
| V951 | merkelijk | duidelijk | 'Merkelijk' is verouderd voor duidelijk waarneembaar. |
| V952 | wildbraad | stuk wild | Verouderd woord voor wildbraad. |
| V953 | hoofdpeluw | hoofdkussen | 'Peluw' is verouderd voor kussen. |
| V954 | geraakte op een plaats | bereikte een plaats | 'Geraken op' is verouderd. |
| V955 | was jokkende met | knuffelde | 'Jokken' betekende stoeien of liefkozen, nu 'liegen' - een misverstand met gevolgen voor de betekenis. |
| V956 | gekeven | getwist | Verleden deelwoord van het verouderde 'kijven'. |
| V957 | grootste zoon | oudste zoon | 'Grootste' betekende hier de oudste, niet de grootste van gestalte. |
| V959 | wij zijn gewassen in dit land | wij zijn vruchtbaar geworden | Hier betekent 'wassen' juist toenemen, niet reinigen - de tegenovergestelde valkuil van V958. |
| V960 | hoop volken | menigte van volken | 'Hoop' als 'grote hoeveelheid' is verouderd en botst met hoop als verwachting. |
| V961 | van uw vreemdelingschappen | waar u vreemdeling was | Verouderd abstract zelfstandig naamwoord. |
| V962 | male / malen | keer / keren | Keer. Niet te verwarren met V760: 'male' als reiszak. |
| V963 | opzicht nemen / opzicht hebben | de wacht nemen / de wacht houden | 'Opzicht' in de zin van toezicht is verouderd. Het moderne 'in dit opzicht' en de zelfstandige vorm 'het opzicht van X' blijven staan. |
| V964 | veer / veren | doorwaadbare plaats(en) | 'Veer' als doorwaadbare plaats of oversteek van een rivier. Vogelveren blijven uiteraard 'veren'. Het bereik staat er met naam en toenaam bij, en dat is hier geen sieraad: V1067 maakt van 'veder / vederen' juist 'veer / veren', en zonder grens zou een sweep van dit principe de vederen van de arend in 4 Ezra 11 tot doorwaadbare plaatsen maken. De uitkomst van V1067 mag hier nooit onder vallen. |
| V965 | teder | zwak | Alleen waar 'teder' lichamelijk zwak betekent (personen). Bij gras, takken, vlees en genegenheid blijft 'teder' staan. |
| V966 | stukken gelds | geldstukken | Genitiefsamenstelling; modern is het één samengesteld woord. |
| V967 | bezien | bekijken / bekeken | Verouderd werkwoord. Let op: 'bezien' is ook het meervoud van 'bes' (Jes. 17:6, Lev. 19:10); daar blijft het staan. |
| V968 | jonge dochter(s) | meisje(s) | 'Jonge dochter' betekent meisje, niet dochter. 'Meisje' is onzijdig: het betrekkelijk voornaamwoord wordt 'dat'. |
| V970 | vredelijk | vriendelijk | 'Vredelijk toespreken' betekent vriendelijk toespreken. |
| V971 | teerkost | proviant | Verouderd woord voor reisvoorraad. |
| V972 | ledigen / ledig | legen / leeg | Verouderde vorm. 'Ledige tijd' (vrije tijd) blijft staan, evenals de spreuk in 4 Ezra 7:25. |
| V973 | wies | waste | Verleden tijd van 'wassen' = reinigen. Waar 'wies' de verleden tijd van 'wassen' = groeien is (Luk. 1:80, 2:40; Dan. 4:33; 4 Ezra 14:40) blijft het staan. |
| V974 | ezelen | ezels | Verouderde meervoudsvorm. |
| V975 | grauw haar | grijs haar | 'Grauw' betekent hier grijs; modern heeft 'grauw' een negatieve bijklank. |
| V976 | hantering | beroep | 'Wat is uw hantering?' betekent 'Wat is uw beroep?' |
| V977 | bestieren | besturen | Verouderd werkwoord, in alle vervoegingen. Let op: 'bestierven' (sterven, 1 Sam. 25:37) is een ander woord en blijft. |
| V978 | diefelijk | met geweld | Verouderd bijwoord bij 'ontstolen'. |
| V979 | korf / korven | mand / manden | Verouderd woord voor draagmand. |
| V980 | opperste (plaatsaanduiding) | bovenste | Alleen waar 'opperste' letterlijk 'bovenste' betekent (tak, twijg, mand, vijver, mast). Waar het 'hoogste in rang' betekent (opperste priester, opperste macht, opperste Wijsheid) blijft het staan. |
| V981 | van de vreemdelingschappen van X | waar X vreemdeling was | Uitbreiding van V961 naar de derde persoon en het meervoud. Waar geen bijzin past (abstract gebruik, bv. Baruch 3:7) blijft het woord staan. |
| V982 | volks | volk | Oude genitief in 'weinig volks', 'vol volks'. |
| V983 | kwalijk gesteld | treurig | Alleen waar het over gemoedstoestand gaat. In de evangeliën betekent 'kwalijk gesteld' ziek; daar blijft het staan. |
| V984 | zich stinkende maken | in kwade reuk brengen / komen | Vaste uitdrukking voor het verspelen van iemands goede naam. Letterlijke stank (manna, druiven) blijft 'stinkend'. |
| V985 | beroeren (onheil brengen) | in het ongeluk storten | Alleen waar 'beroeren' betekent onheil over iemand brengen (Gen. 34:30, Joz. 7:25, 1 Kon. 18:18, 1 Sam. 14:29). Waar het 'in beroering brengen, ontstellen' betekent blijft het staan. |
| V986 | heden | vandaag | Verouderd bijwoord. De vaste wending 'als heden' blijft staan, omdat 'als vandaag' daar een andere betekenis krijgt. |
| V987 | aangezichten | gezichten | Alleen waar letterlijke gezichten bedoeld zijn. De bijbelse uitdrukkingen 'voor het aangezicht van' en 'op hun aangezichten vallen' blijven staan. |
| V988 | Ei (tussenwerpsel) | Och | Verouderd tussenwerpsel. Het ei van een vogel (Luk. 11:12) blijft uiteraard 'ei'. |
| V989 | leger (slaapplaats) | bed | Alleen waar 'leger' de slaapplaats is. Waar het een krijgsmacht of legerkamp aanduidt blijft 'leger' staan. Daniel 2:29 was overgeslagen en is op 21 augustus 2026 alsnog gedaan. |
| V990 | naar zijn bijzonderen zegen | met zijn eigen zegen | 'Bijzonder' betekende hier 'afzonderlijk, eigen'. |
| V991 | vreze | vrees | Verouderde naamvalsvorm, zowel bij het zelfstandig naamwoord als bij 'ik vreze'. De aanvoegende wijs van het werkwoord ('opdat Israël hore en vreze') blijft staan. |
| V992 | een weinig voedsel | wat voedsel | 'Een weinig' als bepaling van hoeveelheid is verouderd. |
| V994 | hervoor | naar buiten / te voorschijn | 'Hervoor brengen' is verouderd voor naar voren of naar buiten brengen. In Genesis 38:24 gaat het volgens de kanttekening om de stadspoort, waar recht gesproken werd. |
| V995 | tichelstenen | bakstenen | 'Tichel' is verouderd voor een gebakken steen. |
| V996 | knechtjes | jongetjes | 'Knechtje' leest nu als een bediende; in Exodus 1 gaat het om pasgeboren jongens. |
| V997 | gekrijt | hulpgeroep | 'Gekrijt' klinkt nu als gekrijs van vogels; het gaat om een roep om hulp. |
| V999 | de waardin van haar huis | haar huisgenote | 'Waardin' betekent nu iemand die een café houdt; hier gaat het om een vrouw die onder hetzelfde dak woont. |
| V1000 | drenkte | gaf te drinken | 'Drenken' is verouderd voor vee laten drinken. Let op de woordvolgorde: het lijdend voorwerp komt vóór 'te drinken'. |
| V1003 | lasten | dwangarbeid | In Exodus 1 tot en met 6 gaat het om het slavenwerk in Egypte. Elders betekent 'lasten' belastingen of een figuurlijke last; daar niet toepassen. |
| V1004 | ambtlieden | voormannen | 'Ambtlieden' klinkt nu als bestuurders; in Exodus 5 zijn het opzichters uit het volk zelf, aangesteld boven hun eigen mensen. |
| V1005 | moei | tante | 'Moei' is uitgestorven en wordt nu voor 'moeite' aangezien. Op alle drie de plaatsen gaat het om de zus van de vader of de vrouw van de oom — in beide gevallen tante. |
| V1006 | welke | wie | Na een voorzetsel verwijst 'welke' in de Statenvertaling ook naar personen: 'tot welke JAHWEH zei'. Dat kan in modern Nederlands alleen naar zaken verwijzen. Alleen vervangen waar het antecedent een persoon is; bij zaken blijft 'welke' staan. |
| V1007 | vorsen | kikkers | 'Vors' is de oude vorm van kikker en wordt nu voor 'vorst' of voor het werkwoord 'vorsen' aangezien. Alle vijftien plaatsen gaan over de plaag in Egypte of verwijzen daarnaar. |
| V1008 | guichelaar / guichelaars | bezweerder / bezweerders | 'Guichelaar' klinkt nu als goochelaar, iemand met kaarttrucs. Het gaat om waarzeggerij. Niet 'tovenaar' of 'waarzegger', want die staan in dezelfde opsomming (Deuteronomium 18:10, Daniel 2:2) en moeten van elkaar te onderscheiden blijven. |
| V1015 | krielen | krioelen | Verouderde spelling van hetzelfde woord. |
| V1016 | sedert | sinds | 'sedert' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1017 | bundelken | bundeltje | Verkleinvorm op -ken is uit het Nederlands verdwenen. |
| V1018 | uitgelezene | uitgelezen | Verbogen vorm zonder functie. |
| V1019 | stiet | stootte | 'stiet' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1020 | weedom | smart | 'weedom' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1021 | murmurering(en) | geklaag | 'murmurering(en)' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1022 | kwakkelen | kwartels | Kwakkel is de oude naam van de kwartel. |
| V1023 | te alle tijde | altijd | 'te alle tijde' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1024 | wiesen | wasten | Verleden tijd van wassen; niet te verwarren met groeien, zie V45. |
| V1025 | ten zevenden dage | op de zevende dag | Derde naamval zonder voorzetsel. |
| V1026 | vliede | vlucht | Aanvoegende wijs. |
| V1027 | levenden os | levende os | Verbogen uitgang. |
| V1028 | kennelijk | bekend | 'Kennelijk' betekent nu klaarblijkelijk, precies andersom dan bedoeld. |
| V1029 | ter vrouwe zij | zijn vrouw wordt | 'ter vrouwe zij' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1030 | dwalenden | dwalende | 'dwalenden' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1031 | wederbrengen | teruggeven | 'wederbrengen' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1032 | horzelen | horzels | 'horzelen' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1033 | allengskens | langzamerhand | 'allengskens' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1034 | opwaarts | omhoog | 'opwaarts' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1035 | striklisjes | lussen | 'striklisjes' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1036 | berd / berden / berderen | plank / planken | Staande schotten van de tabernakel en beschot in de tempel. |
| V1037 | krauwelen | vleeshaken | Gereedschap bij het altaar, geen krauwen. |
| V1038 | behangsel(s) | kleed / kleden | 'behangsel(s)' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1039 | reine olie | zuivere olie | Alleen deze verbinding: 'rein' blijft elders staan als rituele term tegenover 'onrein'. |
| V1040 | als zegelen | als zegels | 'als zegelen' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1041 | ketentjes | kettinkjes | 'ketentjes' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1042 | voege | verbinding | 'voege' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1043 | kunstelijken | kunstige | 'kunstelijken' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1044 | schelletje | belletje | 'schelletje' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1045 | oorlapje | oorlel | 'oorlapje' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1046 | sprengen | sprenkelen | 'sprengen' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1047 | welriekende | geurende | 'welriekende' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1048 | goedigheid | goedheid | 'Goedigheid' klinkt nu neerbuigend. |
| V1049 | feest van de weken | wekenfeest | 'feest van de weken' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1050 | zelen | touwen | 'zelen' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1051 | te hoop komende / te hoop kwamen | dienstdoende / dienst deden | 'te hoop komende / te hoop kwamen' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1052 | krijgsgeschrei | oorlogsgeschreeuw | 'krijgsgeschrei' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1053 | droegen zij leed | bedreven zij rouw | 'droegen zij leed' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1054 | voorhang | voorhangsel | Het lidwoord loopt mee: 'de voorhang' wordt 'het voorhangsel'. |
| V1055 | mutsen | hoofddoeken | Priesterlijk hoofddeksel, geen muts. |
| V1056 | twistige zaak | rechtszaak | 'twistige zaak' is verouderd en wordt nu niet meer begrepen. |
| V1057 | de goden | de rechters | Het Hebreeuwse elohim staat hier voor de rechtbank, niet voor godheden: Exodus 21:6, 22:8, 22:9 en 22:28, waar het parallel loopt met "de oversten in uw volk". Uitdrukkelijk NIET in 22:20 — "wie den goden offert" gaat juist wel over afgoderij, en "rechters" keert daar de betekenis om. Op 356 andere plaatsen blijft "goden" staan. |
| V1058 | gordijn(en) | tentkleed / tentkleden | 'Gordijn' roept nu een raambekleding op. Alleen in de tabernakel-hoofdstukken; elders (Hooglied, Habakuk) blijft het staan. Het lidwoord loopt mee. |
| V1059 | voeten | voetstukken | Alleen als onderstel van de tabernakel. Op 360 andere plaatsen zijn het gewoon voeten. |
| V1060 | hoed | tulband | Priesterlijk hoofddeksel. Alleen in de priesterkleding-hoofdstukken. |
| V1061 | rokken | onderkleding | Alleen in de priesterkleding-hoofdstukken. |
| V1062 | richelen | dwarsbalken | Dwarsverbindingen tussen de planken van de tabernakel. |
| V1063 | gelijkenis maken | afbeelding maken | In het tweede gebod gaat het om een afbeelding. Elders betekent 'gelijkenis' een parabel en blijft het staan. Uitdrukkelijk NIET in Deuteronomium 4:12 en 4:15 — daar wordt niets gemaakt maar gezien ("u zag geen gelijkenis", "u hebt geen gelijkenis gezien"); het gaat daar om de gedaante van JAHWEH die niemand zag, niet om een afbeelding, en "afbeelding" keert de betekenis om. |
| V1064 | rieten | armen | De armen van de kandelaar. |
| V1065 | schenkel / schenkelen (dier) | poot / poten | Bij offerdieren. Toegepast in Exodus 12:9 en 29:17, Leviticus 1:9, 1:13, 4:11, 8:21, 9:14 en 11:21, en Amos 3:12. Bij mensen (Daniël, Hooglied, Jesaja) zijn het benen — zie V1066. |
| V1066 | schenkel / schenkelen (mens) | been / benen | Bij mensen zijn het benen: Daniël 2:33, Hooglied 5:15 en Jesaja 47:2. Bij offerdieren zijn het poten — zie V1065. Richteren 15:8 ("de schenkel en de heup") valt buiten beide bereiken en is niet gewijzigd. |
| V1067 | veder / vederen / vederkens | veer / veren / veertjes | De eerste doorvoering nam alleen veder en vederen mee; het verkleinwoord vederkens bleef vijf keer staan in het arendsgezicht van 4 Ezra 11, zodat veren en vederkens in hetzelfde vers naast elkaar stonden. Het verkleinwoord blijft een verkleinwoord, want de tekst onderscheidt de grote veren van de kleine. Gemeld door een lezer bij 4 Ezra 11:22 en 11:24. |
| V1068 | dood aas / dode aas | kadaver | 'Aas' alleen is nu vogelvoer of een kaartterm; 'dood aas' is dubbelop. |
| V1069 | rave | raven | 'rave' is verouderd. |
| V1070 | struis | struisvogel | 'struis' is verouderd. Op 25 augustus 2026 alsnog afgemaakt voor het meervoud struisen, zeven plaatsen. |
| V1071 | duikertje | visarend | Onzekere vogelnaam; de kanttekening noemt een viseter. |
| V1072 | schuifuit | ransuil | 'schuifuit' is verouderd. |
| V1073 | vledermuis | vleermuis | 'vledermuis' is verouderd. |
| V1074 | zieden / ziedt / ziedende / gezoden / zood | koken / kook / kokende / gekookt / kookte | Alle vervoegingen in één principe. |
| V1075 | vlade / vladen | platte koek / platte koeken | "Vlade" is een verouderd woord voor een dunne, platte koek. Het enkelvoud viel eerst buiten het principe en stond nog in Exodus 29:23, Leviticus 8:26 en Numeri 6:19. |
| V1076 | vellentuig | leren voorwerpen | 'vellentuig' is verouderd. |
| V1077 | werpte | weefsel | Weefterm naast schering en inslag. |
| V1078 | vlese | lichaam | In 'het vel van zijn vlese': de huid van zijn lichaam. |
| V1079 | blesse | kaal voorhoofd | 'blesse' is verouderd. |
| V1080 | uitbottende | uitbrekende | Van melaatsheid; 'uitbotten' is nu alleen van knoppen. |
| V1081 | kwaamt / voortkwaamt | kwam / voortkwam | Oude tweede persoon. |
| V1082 | inkomste | opbrengst | 'inkomste' is verouderd. |
| V1083 | diesgelijks | iets dergelijks | 'diesgelijks' is verouderd. |
| V1084 | wiest (van wassen/reinigen) | waste | 'wiest (van wassen/reinigen)' is verouderd. |
| V1085 | boelering / boelerij | wellust | Boelering is verouderd voor ontuchtige liefde. Het Hebreeuws is in beide gevallen de liefdestam: H160 in Jeremia 2:33 en H157 in Hosea 9:10, en de kanttekening bij Jeremia zegt het er zelf bij -- "Hebreeuws eigenlijk, liefde, min" -- terwijl die bij Hosea de zin weergeeft als "naar hun vuile lust". Twee plaatsen. De eerste doorvoering pakte alleen boelering en liet boelerij in Hosea staan; dat is nu rechtgezet. Let op: wellust is elders het bronwoord van V297 (wellust wordt hartstocht). Deze twee plaatsen blijven wellust, want de eerstelijnsregel bepaalt de geschiktheid uit textSV1888, en daar staat boeler- en geen wellust. |
| V1086 | braken (land) | ploegen | 'Braakt u een braakland' werd 'Ploegt u een braakland'. |
| V1087 | gord uw lendenen | omgord uw middel | 'gord uw lendenen' is verouderd. |
| V1088 | spraak (taal) | taal | Alleen waar het een taal is; 'zonder spraak' (2 Makk. 3:29) blijft. |
| V1089 | niet vermogen | niets uitrichten / niet toegestaan / er niet in slagen | Per zin een eigen vorm: onmacht wordt 'niets uitrichten', verbod wordt 'niet toegestaan'. Het zelfstandig naamwoord 'vermogen' (Genesis 4:12, Job 15:29, Spreuken 31:3) blijft. |
| V1090 | leiden (verleden tijd van leggen) | legden | Alleen met 'hand(en)' erachter, zodat 'leiden' (de weg wijzen) blijft staan. |
| V1091 | brengende | en brachten | Tegenwoordig deelwoord als bijzin. |
| V1092 | de klauw verdelen | gespleten hoeven hebben | Statenvertaling-uitdrukking voor een gespleten hoef. Ook de vervoegde en ontkende vormen vallen eronder: "verdeelt den klauw niet" wordt "heeft geen gespleten hoeven". Toegepast in Leviticus 11:3-7 en 11:26 en Deuteronomium 14:6-8. |
| V1094 | Weest / weest | Wees / wees | De gebiedende wijs meervoud op -t is verdwenen: 'Weest gereed' is 'Wees gereed' geworden. |
| V1095 | ijverig God | jaloers God | Het Hebreeuwse qanna bij de geboden: niet vlijtig maar naijverig - God duldt geen andere goden naast Zich. Alleen in deze verbinding; 'ijverig' in de zin van vlijtig (Exodus 19:5) blijft staan. |
| V1096 | vel (huid) | huid | 'Vel' is nu vooral papier of pels; het lichaamsdeel heet huid. Vooral in de melaatsheidswetten. Huid is een de-woord: het vel wordt de huid, dat vel die huid, het gehele vel de hele huid. En het geldt alleen voor het zelfstandig naamwoord: vel hem neer (Psalm 17:13) is de gebiedende wijs van vellen en blijft staan. Beide fouten zijn op 2026-09-28 hersteld (Exodus 34, Leviticus 13, Psalm 17:13). |
| V1097 | voorhoofdspansel(en) | voorhoofdsband(en) | 'Spansel' bestaat niet meer. De band tussen de ogen als gedenkteken (Exodus 13:16). |
| V1098 | bepalen (een grens stellen) | een grens stellen / van grenspalen voorzien | 'Bepaal de berg' betekende: zet er een grens omheen. 'Bepalen' is nu vaststellen, en dan is de zin onbegrijpelijk. Exodus 19:12 en 19:23. |
| V1099 | besloten (omsingeld) | ingesloten | 'De woestijn heeft hen besloten' (Exodus 14:3): niet een besluit maar een omsingeling. |
| V1100 | richten (rechtspreken) | rechtspreken | 'Het volk richten' is rechtspreken; 'richten' is nu mikken. Alleen waar het om rechtspraak gaat. |
| V1101 | harde zaak | moeilijke zaak | Een harde zaak was een moeilijke rechtszaak (Exodus 18:26). |
| V1102 | doen lossen | laten vrijkopen | Bij de slavin van Exodus 21:8. De lossers-terminologie elders (Ruth, Leviticus 25) blijft staan: daar is 'lossen' de vaste term voor het familierecht. |
| V1103 | rouwen (spijten) | spijt krijgen | 'Opdat het het volk niet rouwe' (Exodus 13:17): geen rouw maar spijt. |
| V1104 | dengene | degene | Verbogen vorm zonder functie. |
| V1105 | daarmede | daarmee | De repo had 56x daarmede naast 36x daarmee; nu een lijn. |
| V1106 | edik | azijn | De zure wijn bij het kruis (Johannes 19) en elders. |
| V1107 | vaarze | vaars | Jonge koe; het woord bestaat nog, alleen de spelling was oud. |
| V1108 | ajuinen | uien | Het voedsel van Egypte (Numeri 11:5). |
| V1109 | griffie | griffel | De schrijfstift. 'Griffie' is nu een gerechtsbureau. |
| V1110 | kraan (vogel) | kraanvogel | 'Gelijk een kraan of zwaluw, zo piepte ik' (Jesaja 38:14). |
| V1111 | het steeds brandoffer / steedse | het voortdurende brandoffer / voortdurende | De gedurig-\>steeds-sweep zette een bijwoord tussen lidwoord en zelfstandig naamwoord. Alleen daar hersteld; bijwoordelijk 'offerden steeds' is goed Nederlands en blijft. |
| V1112 | krijgen (oorlogvoeren) | strijden | 'Hij krijgde tegen de Filistijnen': de verleden tijd verraadt de oude betekenis (anders was het 'kreeg'). De infinitief alleen met 'tegen' erbij; 'iemand levend krijgen' (vangen, 1 Makkabeeen) blijft staan. |
| V1113 | palen / pale (grenzen) | grenzen / grens | 'Aan al de palen van de Egyptenaren': het hele grondgebied. Letterlijke palen (1 Meqabyan 3:23) blijven staan. |
| V1114 | een ieder dode (aanvoegend) | laat ieder ... doden | Numeri 25:5: 'Een iedere dode zijn mannen' las als een dode; het is een bevel. |
| V1115 | aleer | voordat | 'aleer' is verouderd. Op 26 augustus 2026 afgemaakt: er stonden nog twee plaatsen met aleer, in Spreuken 8:25 en Ezechiel 16:57. |
| V1116 | knagende melaatsheid | kwaadaardige melaatsheid | Van de aantasting in kleding en huizen. |
| V1117 | schurftheid | schurft | 'schurftheid' is verouderd. |
| V1118 | inboorling | ingezetene | Wie in het land geboren is, tegenover de vreemdeling. 'Inboorling' heeft nu een koloniale bijklank. |
| V1119 | duivelen | demonen | Meervoud: de boze geesten. 'De duivel' (enkelvoud, satan) blijft. |
| V1120 | voor/in/bij uw geslachten | generaties | Alleen in tijdsbetekenis; 'naar hun geslachten' (families, bij tellingen) blijft staan. |
| V1121 | de schaamte ontdekken | de schaamte ontbloten | 'Ontdekken' is nu vinden; het gebod gaat over ontbloten (Leviticus 18 en 20). |
| V1122 | nalezen (wijngaard) | nalopen | De tweede ronde door de wijngaard; voor de arme en de vreemdeling. |
| V1123 | achterklapper / achterklap | roddelaar / roddel | 'achterklapper / achterklap' is verouderd. |
| V1124 | snijding | kerving | Insnijding in het vlees om een dode (rouwgebruik). |
| V1125 | wage | weegschaal | 'wage' is verouderd. |
| V1126 | duivelskunstenaar | dodenbezweerder | Wie de doden raadpleegt (Saul te Endor). Niet 'waarzegger': die staat er in Leviticus 19:31 en 20:6 naast en zou de opsomming laten samenvallen. |
| V1127 | gemacht | geslachtsdeel | 'gemacht' is verouderd. |
| V1128 | twintig jaren oud | twintig jaar oud | Na een telwoord blijft "jaar" in het Nederlands enkelvoud: honderd jaar oud, niet honderd jaren oud. Alleen in de verbinding "... jaren oud"; los "jaren" (in die jaren, vele jaren) blijft staan. |
| V1129 | uit Egypteland uitgetogen | uit Egypteland vertrokken | "Uittogen" is verouderd voor vertrekken. Alleen in de vaste verbinding "uit Egypte(land) uitgetogen". Elders betekent "uitgetogen" juist uitgetrokken of uitgedaan — een zwaard (Jozua 5:13), kleren (Job 22:6, Hooglied 5:3, Lukas 10:30) of de draagbomen van de ark (Exodus 25:15) — en daar blijft het staan. Ook "ten strijde uitgetogen" is nog niet aangepakt. |
| V1130 | de som | het aantal | "De som opnemen" is een telling. Twee uitzonderingen: in Leviticus 27:23 gaat het om een geldbedrag, daar staat nu "het totaal"; en in Ezechiël 28:12 ("verzegelaar van de som") betekent het woord iets heel anders en blijft het staan. |
| V1131 | de geboorten van | de afstammelingen van | Het Hebreeuwse toledot. Vier vormen, elk met een eigen vertaling: "de geboorten van X" wordt "de afstammelingen van X"; "naar hun geboorten" wordt "naar hun afstamming"; waar het om de volgorde van geboren worden gaat (Exodus 28:10, Genesis 25:13) wordt het "naar hun geboortevolgorde"; en in Genesis 2:4 gaat het over hemel en aarde, die geen afstammelingen hebben — daar staat nu "de wordingsgeschiedenis". In Ezechiël 16:3 is het "afkomst" en in 16:4 de letterlijke geboorte. |
| V1132 | garf | schoof | De "garf" van de eerstelingen is een schoof: een bundel gemaaid graan. |
| V1133 | de luchter | het licht | "Luchter" is hier niet de kandelaar maar het licht zelf — Numeri 4:9 heeft "de kandelaar des luchters", de kandelaar ván het licht. Daarom "olie voor het licht", en blijft "kandelaar" staan waar het voorwerp bedoeld is. |
| V1134 | een bete broods | een stuk brood | Een "bete" is een homp of stuk. Waar geen brood bij staat: Spreuken 17:1 "een droge korst", Spreuken 23:8 "uw hap". |
| V1135 | geroost | geroosterd | Verouderd voltooid deelwoord bij geroosterd koren. |
| V1136 | meien | takken | "Meien" zijn groene takken; het woord is buiten de meiboom verdwenen. |
| V1137 | Eer Ik | Voordat Ik | "Eer" als voegwoord van tijd. Alleen daar: "eer" als eerbetoon (Eer uw vader en uw moeder) blijft staan. |
| V1138 | spraak | taal | "Spraak" in de zin van de taal die een volk spreekt. Waar het gaat om iemands manier van spreken (2 Koningen 9:11) blijft het staan. |
| V1139 | vellen | huiden | Het zelfstandig naamwoord: de huid van het offerdier. Het werkwoord vellen (bomen vellen, iemand vellen) blijft staan. |
| V1140 | de hele vergadering | de hele gemeenschap | Het Hebreeuwse edah is de gemeenschap van Israël, niet een bijeenkomst. Bewust beperkt tot Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium en Jozua, waar het de vaste term is. Elders blijft "vergadering" staan: in Ezechiël 38 gaat het om Gogs krijgsmacht, in Genesis 49:6 om een beraad, en in het Nieuwe Testament om een samenkomst. Waar het Hebreeuws "gemeente der vergadering" verdubbelt (Exodus 12:6, Numeri 14:5) staat nu "heel de verzamelde gemeenschap". |
| V1141 | de wacht van | de taak van | Het Hebreeuwse mishmeret is een opgedragen taak, geen wachtdienst. Alleen waar het gaat om de zorg voor een plaats, voorwerp of groep — het heiligdom, het altaar, de tent, de gemeenschap. Waar er "de wacht van JAHWEH" staat is het níet gewijzigd: "de taak van JAHWEH" zou gaan klinken als Gods eigen taak in plaats van de taak die Hij oplegt. Het werkwoord wachten en de wachtdienst (de wacht houden) blijven staan. |
| V1142 | de getelden | de ingeschrevenen | "Getelden" is als zelfstandig naamwoord uit het Nederlands verdwenen. "Zij die geteld waren" past alleen in lopend proza (Numeri 14:29 en 26:64) en niet in de telformules, waar het woord een bezittelijk voornaamwoord bij zich heeft: "hun getelden van de stam van Ruben". Daar is het "ingeschrevenen" geworden, wat in elke zinspositie past en klopt met wat de telling is: een inschrijving. Niet "getelde mannen", want in Numeri 3 en 26:62 worden Levieten van een maand oud geteld. |
| V1159 | bescheren | scheren | Het voorvoegsel be- is hier verdwenen; ook het verleden deelwoord beschoor wordt schoor. |
| V1160 | een hoofd opwerpen | een hoofd aanstellen | Alleen in Numeri 14:4. Elders is "opwerpen" het opwerpen van een wal bij een belegering, en dat blijft staan. |
| V1161 | vermetel / vermetelheid | overmoedig / overmoed | Als bijwoord overmoedig. Het zelfstandig naamwoord vermetelheid werd eerst nog niet aangeraakt; na een lezersmelding bij Boek der Wijsheid 2:9 is het overmoed geworden, op alle drie de plaatsen. |
| V1162 | hout lezende | hout sprokkelende | "Lezen" in de zin van oprapen kennen we alleen nog van aren lezen. |
| V1163 | enerlei | één / dezelfde | "Enerlei" betekent van één en dezelfde soort. Bij wet, recht en inzetting is dat "één wet", zoals de lezer voorstelde; elders gaat het om overeenkomst en past "dezelfde" beter, bijvoorbeeld "beide cherubs hadden dezelfde maat". |
| V1164 | overheer | heerser | Het zelfstandig naamwoord. Het werkwoord overheersen is nog gewoon Nederlands en blijft staan. |
| V1166 | zo lange tijd als | zolang | De naamval-sweep maakte van "zo langen tijd als" iets dat geen Nederlands is. Het voegwoord is gewoon zolang. |
| V1169 | hunlieden / zijlieden | hun / zij | De oude nadrukkelijke meervoudsvormen van het voornaamwoord. "Hunlieden" is steeds meewerkend voorwerp en wordt "hun"; "zijlieden" is onderwerp en wordt "zij". In 4 Baruch staat nog "gijlieden"; dat boek heeft geen 1888-brontekst en hoort bij de Ge'ez-lijn. |
| V1171 | ter hart / van hart (bijwoordelijk) | ter harte / van harte | Een sweep knipte de slot-e weg. "Ter harte nemen" en "van harte doen" zijn vaste uitdrukkingen met een e. Het bijvoeglijke "van hart" blijft juist staan: "rein van hart", "wijs van hart", "de gebrokenen van hart" zijn correct. De Statenvertaling maakt dat onderscheid zelf, dus de eerstelijnstoets kon de twee uit elkaar houden. V1596 doet de omgekeerde helft: waar de Statenvertaling zelf "van harte" bijvoeglijk gebruikt. |
| V1173 | brandofferen | brandoffers | De oude meervoudsuitgang -en bij de offers. Veertien samenstellingen, plus "vrijwillige offeren". Het werkwoord offeren blijft staan, en opofferen ook. |
| V1174 | onderhorige plaatsen | bijbehorende plaatsen | "Onderhorig" is uit het Nederlands verdwenen behalve in bestuurlijke taal. |
| V1175 | tegenpartij | tegenstander | In het Nederlands is een tegenpartij nog alleen de wederpartij in een rechtszaak. |
| V1176 | vijandelijk | vijandig | "Vijandelijk" hoort bij een leger, "vijandig" bij een houding. |
| V1177 | oplikken | afgrazen | Van een os die het gras wegvreet. Het gewone likken (van honden) blijft staan. |
| V1178 | eerlijker | voornamer | "Eerlijk" betekende aanzienlijk, niet waarheidslievend. |
| V1179 | heentoog | op weg ging | Verleden tijd van het verdwenen werkwoord tijgen. Let op: overtoog hoort bij overtrekken en blijft staan. |
| V1180 | te doen wenden | te doen sturen | Alleen waar het om een dier gaat dat de weg op gestuurd wordt; zich wenden blijft staan. |
| V1181 | wonende naar zijn stammen | gelegerd naar zijn stammen | Bileam ziet Israël in het kamp liggen, niet wonen. Alleen hier. |
| V1182 | sandelbomen | aloë-s | Het Hebreeuwse ahalim is de aloë, niet het sandelhout. |
| V1183 | emmeren | emmers | Oude meervoudsvorm. |
| V1184 | plagen | onderdrukken | Waar het om onderwerping gaat, niet om ziekte. |
| V1185 | Midianietin | Midianitische vrouw | De vrouwelijke vorm op -in is verouderd. |
| V1187 | meerder maken / minder maken | groter maken / kleiner maken | Bij het verdelen van het erfdeel. Het losse meerder in de zin van groter blijft elders staan. |
| V1188 | in de beginselen van uw maanden | aan het begin van elke maand | Het beginsel was hier het begin, niet een grondslag. |
| V1189 | hoofdlieden | bevelhebbers |  |
| V1190 | gewaar worden | bemerken |  |
| V1191 | zich legeren | zijn kamp opslaan | Van een leger of een volk dat neerstrijkt. 109 verzen. |
| V1192 | zuiderhoek / westerhoek | zuidzijde / westzijde | De hoek was hier de windstreek, niet een hoek van een gebouw. Het losse woord hoek blijft staan. |
| V1193 | welgewrochte | kunstig gemaakte |  |
| V1194 | hunnenthalve | aangaande hen |  |
| V1195 | volksken | volkje |  |
| V1196 | rieken | ruiken |  |
| V1197 | onvoorziens | zonder opzet | Alleen in Numeri 35, waar het over doodslag zonder opzet gaat. Elders betekent onvoorziens onverwachts - een aanval, de dag die over u komt - en daar blijft het staan. |
| V1198 | een zoon gewonnen | een zoon verwekt | Alleen waar het om verwekken gaat. "Gewonnen worden" in de zin van winnen (1 Petrus 3:1) blijft staan. |
| V1199 | landpale | grens / gebied | Het Hebreeuwse gebul is zowel de grenslijn als het gebied erbinnen. Waar het een lijn is werd het grens (107 verzen); waar het om het grondgebied gaat gebied - "in het gebied van Moab", "uw hele gebied". Let op het lidwoord: grens is een de-woord, gebied een het-woord. |
| V1210 | zuiper | dronkaard |  |
| V1212 | Ter zelver tijd | In die tijd |  |
| V1213 | uitgedelgd | uitgewist | Ook de andere vormen: delgen wordt uitwissen, delgde wordt wiste uit, delg wordt wis. |
| V1214 | spenen | gezwellen | De plaag waarmee de Filistijnen geslagen werden. Het woord speen is in deze betekenis verdwenen. |
| V1215 | uw broers | uw broeders | Alleen waar het niet om echte broers gaat maar om volksgenoten. Dat onderscheid loopt door de hele Bijbel en is hier alleen in Deuteronomium 24:14 gezet. |
| V1217 | karbonkel (plaag) | brandende pest | Alleen in Deuteronomium 32:24, waar het Hebreeuws een verzengende plaag bedoelt. De karbonkel als edelsteen (Exodus 28:17, 39:10, Tobit 13:20) blijft staan. |
| V1218 | het zwaard wetten | het zwaard slijpen |  |
| V1219 | gerichte | recht | Alleen waar het bijvoeglijk staat: "al Zijn wegen zijn recht", "gerechtigheid en recht". De vaste uitdrukking "ten gerichte" blijft staan. |
| V1222 | cederenhout | cederhout | De gebruikelijke moderne naam voor hout van de ceder. |
| V1223 | granaatappelen | granaatappels | Moderne meervoudsvorm van granaatappel. |
| V1224 | gegotene | gegoten | De verbogen vorm is in modern Nederlands niet nodig bij een onzijdig zelfstandig naamwoord. |
| V1225 | raderen | wielen | Modern Nederlands gebruikt wielen; ook bij de visioenen van Ezechiël blijft de betekenis behouden. |
| V1226 | schoffelen | scheppen | In de lijsten van tempelgerei duidt dit op scheppen, niet op landbouwgereedschap. |
| V1227 | uitgenomen | uitgezonderd | De oude vorm voor een uitzondering wordt in hedendaags Nederlands vervangen door 'uitgezonderd'. |
| V1228 | vensteren | vensters | De moderne meervoudsvorm van venster is vensters. |
| V1229 | zijkameren | zijkamers | De moderne meervoudsvorm is zijkamers. |
| V1231 | gaffelen | messen | In de lijsten van tempelgerei gaat het om messen, niet om vorken voor landbouw of eten. |
| V1232 | gouds | goud | De oude genitiefvorm wordt in de hedendaagse tekst als 'goud' geschreven. |
| V1233 | inwoneren | inwoners | De moderne meervoudsvorm is inwoners. |
| V1234 | meels | meel | De oude genitiefvorm wordt in hedendaags Nederlands als 'meel' geschreven. |
| V1235 | overtoog | overtrok | Bij het bedekken of bekleden is 'overtrok' de hedendaagse verleden tijd. |
| V1236 | rondas / rondassen | groot schild / grote schilden | Een rondas is een groot schild; de omschrijving bewaart het onderscheid met andere schilden in dezelfde opsomming. |
| V1237 | kramers | marskramers | De rondtrekkende kooplieden worden in modern Nederlands marskramers genoemd. |
| MR-2K-GLOBAL-002 | uit oorzake van | wegens | Verouderde voorzetselgroep vervangen door het hedendaagse wegens. |
| MR-2K-GLOBAL-003 | trawant / trawanten | lijfwacht / lijfwachten | Trawant duidt hier op een gewapende lijfwacht. |
| V1504 | nooddruft | behoefte | Ook nooddruftigheden wordt levensbehoeften. |
| V1505 | roofs | buit | De oude tweede naamval: "zeer veel roofs" wordt "zeer veel buit". |
| V1506 | gevangenhuis | gevangenis |  |
| V1507 | branding | vuur | Van de lijkverbranding bij een koningsbegrafenis; branding betekent nu de golfslag op het strand. |
| V1508 | schatsteden | voorraadsteden |  |
| V1509 | veel werks | veel werk | De oude tweede naamval na een hoeveelheid. |
| V1510 | ten krijge / ten oorloge | voor de oorlog |  |
| V1511 | omgang van het jaar | wisseling van het jaar |  |
| V1512 | veel waters / vol waters | veel water / vol water | De oude tweede naamval na een hoeveelheid. |
| V1513 | dit lezende | dit lezend |  |
| V1514 | opzieners | opzichters | Alleen waar het werkbazen of bestuurders zijn: de opzichters over Salomos bouwvakkers, Jozefs beambten over Egypte, de opzichters over de Levieten. Het kerkelijke ambt blijft opziener - 1 Timotheus 3, Titus 1, Filippenzen 1, Handelingen 20 - en ook de titel van Christus in 1 Petrus 2:25. |
| V1515 | beroerte / beroerten | onrust / onlusten | Een beroerte is nu een hersenbloeding; in de Statenvertaling is het tumult. Het meervoud wordt onlusten, het enkelvoud onrust. Waar de uitdrukking niet meeloopt is de zin aangepast: 1 Samuel 4:14 "dit rumoer", Markus 5:39 "Waarom maakt u misbaar", Hebreeen 12:15 "onrust veroorzaakt". |
| V1517 | zeel | touw | In Jozua 2:15 is het het touw waarmee de verspieders uit het venster zakken. In Job 30:11 gaat het om een pees, en daar is het koord geworden. Zeelieden blijven zeelieden. |
| V1518 | weinige | weinig | Als bijvoeglijk naamwoord voor een meervoud: met weinig woorden, weinig mensen. |
| V1519 | heffing | hefoffer | Let op het woordgeslacht: heffing is een de-woord, hefoffer een het-woord, dus "deze heffing" wordt "dit hefoffer". |
| V1520 | stieten | stootten | Moderne verleden tijd van stoten. Uitzondering: 2 Kronieken 26:20 valt hierbuiten. Daar betekent het Hebreeuws haastig wegjagen, niet duwen, en geldt V1528 rechtstreeks vanaf de 1888-tekst. Dit principe mag daar niet alsnog overheen. |
| V1522 | zestien jaren was | zestien jaar was | Na een telwoord blijft jaar enkelvoud; dit vult V1128 aan voor de gevallen waar oud niet direct volgt. |
| V1523 | kunnen niet weer opstaan | kunnen niet meer opstaan |  |
| V1524 | gruwelen | gruwelijke dingen | Het meervoud, 80 verzen. Het enkelvoud gruwel blijft staan. Uitzondering: 2 Koningen 16:3 heeft "gruweldaden" uit een menselijke review (MR-SK-025) en is met rust gelaten. In 1 Meqabyan 6:20 staat gruwelen nog; dat boek heeft geen 1888-brontekst. |
| V1525 | verbintenis | samenzwering | Alleen waar het om een complot gaat: "een samenzwering tegen hem maken". In Numeri 30 is een verbintenis juist de binding van een gelofte, en daar blijft het woord staan. |
| V1526 | behalve | naast / afgezien van | Alleen waar behalve optelt in plaats van uitzondert -- de Statenvertaling geeft daarmee het Hebreeuwse milbad weer. In een offerlijst keert dat de zin om: "een geitenbok als zondoffer, behalve het voortdurende brandoffer" leest nu alsof dat brandoffer juist niet gebracht wordt, terwijl het er juist bij komt. Offerlijsten en opsommingen krijgen "naast", tellingen "afgezien van" (de groep is niet meegerekend). Waar behalve gewoon uitzondert -- "er is geen God behalve Mij" -- blijft het staan; dat is gewoon modern Nederlands. 26 van de 85 vindplaatsen gewijzigd. |
| V1528 | stieten ... met haast van daar | verdreven ... haastig vandaar | Alleen in 2 Kronieken 26:20. V1520 maakte van stieten stootten, en dat klopt overal waar er echt geduwd of gestoten wordt -- de ram in Daniel 8, Jezabel uit het venster. Hier betekent het Hebreeuws haastig wegjagen: de priesters joegen de melaatse Uzzia de tempel uit. "Zij stootten hem met haast van daar" leest als duwen; verdrijven is wat er gebeurt. |
| V1529 | schoon van aangezicht / schoon van gedaante | knap qua uiterlijk / mooi van gestalte | Schoon betekent nu vooral gereinigd. Beide uitdrukkingen staan geregeld naast elkaar in dezelfde zin -- "schoon van gedaante, en schoon van aangezicht" in Genesis 29:17, 39:6 en Esther 2:7 -- en daarom zijn ze samen gedaan; een van de twee moderniseren laat een scheve zin achter. Achttien plaatsen. |
| V1530 | vastelijk | vast / zeker | Vastelijk betekent stellig. Bij een werkwoord van weten wordt het zeker ("Ik weet zeker", Daniel 2:8); bij besluiten en vertrouwen blijft de betekenis stevig en wordt het vast ("vast besloten", Daniel 9:26, 9:27, 11:36). Vijf plaatsen. |
| V1531 | stonden / stonde (zelfstandig naamwoord) | tijdstippen / tijdstip | Alleen waar stonde een tijdstip is, niet de verleden tijd van staan -- die staat er 189 keer en blijft. Twee plaatsen: "de tijden en stonden" (Daniel 2:21) en "tot tijd en stonde toe" (Daniel 7:12). "Van stonde aan" valt onder V617. |
| V1532 | treffelijk / treffelijke / treffelijker | voortreffelijk / voortreffelijke / voortreffelijker | Treffelijk is uitgestorven; treffend betekent nu iets anders. Tien plaatsen, alle in de betekenis uitmuntend of aanzienlijk. |
| V1533 | gewis | zeker / vast | Gewis is meestal zeker of betrouwbaar. Uitzondering is Exodus 17:12, waar het over de handen van Mozes gaat die stevig bleven: daar is het vast geworden. Tien plaatsen. Vergelijk V153, dat gewisselijk al naar zeker bracht. |
| V1534 | drekhoop | mesthoop | Drie plaatsen: Daniel 2:5, 3:29 en Ezra 6:11, telkens als straf waarbij een huis tot een hoop afval wordt gemaakt. |
| V1535 | landschap / landschappen | gewest / gewesten | Valse vriend: een landschap is nu een uitzicht, terwijl de Statenvertaling er een bestuurlijk gebied mee bedoelt -- het Hebreeuwse medinah, de provincies van het Perzische rijk. Vierenzestig plaatsen, alle in die bestuurlijke betekenis; nergens gaat het over terrein. |
| V1536 | vervaard / vervaarde | bevreesd / bevreesd maakte | Vervaard is uitgestorven. Acht plaatsen. In Boek der Wijsheid 17:11 gaat het niet om iemand die bang is maar om iets dat bang maakt ("een vervaard ding"); daar is het beangstigend geworden. |
| V1537 | vingeren | vingers | Verouderd meervoud. Dertien plaatsen. |
| V1538 | glans | gelaatskleur | Alleen in Daniel, en alleen waar het Aramese ziv de gelaatsuitdrukking van een geschrokken mens aanduidt: de koning verbleekt. Elders in datzelfde boek is glans gewoon glans -- de luister van het beeld in 2:31, de majesteit van de koning in 4:36, het licht van het uitspansel in 12:3 -- en op tweeendertig plaatsen daarbuiten ook. Vandaar het bereik. |
| V1539 | optoog (grootbrengen) | grootbracht | Optrekken betekent hier opvoeden, niet ten strijde trekken. Van de zeventien plaatsen waar optoog of optogen staat zijn dit de enige twee met die betekenis: Daniel 1:5, waar de koning de jongemannen drie jaar laat opvoeden, en 1 Koningen 11:20, waar Tachpenes Genubath grootbrengt. De overige vijftien blijven staan. |
| V1540 | wegzwerven | wegvluchten | Alleen Daniel 4:14, waar de dieren onder de omgehakte boom vandaan vluchten. In Psalm 55:8 wil de dichter juist ver weg dwalen, en daar is wegzwerven het goede woord; die blijft staan. |
| V1541 | groenende (welvarend) | welvarend | Groenen in de zin van bloeien of het goed hebben. Alleen Daniel 4:4, waar Nebukadnezar zegt dat hij het goed had in zijn paleis; de woordvolgorde is meegegaan omdat welvarend niet achteraan kan staan. In Hosea 14:9 is de denneboom werkelijk groen en blijft het woord. |
| V1542 | spijsoffer / spijsoffers | voedseloffer / voedseloffers | Spijs is uitgestorven in de betekenis voedsel, en het Hebreeuwse minchah is een gave van meel en olie -- geen dier. De tekst stond hier half in: op 43 plaatsen stond al voedseloffer, waarvan 37 zonder principe, en op 127 plaatsen nog spijsoffer. Nu overal gelijkgetrokken, ook in Jubileeen, dat geen 1888-brontekst heeft. Neemt MR-NEH-015 (Nehemia 10:33) en V1173 (spijsofferen) in zich op. |
| V1543 | wier | van wie de / waarvan de | Het betrekkelijk voornaamwoord in de tweede naamval, waar de 1888-tekst zelf al "wier" schrijft. Waar het naar een persoon verwijst wordt het "van wie de", waar het naar een zaak verwijst "waarvan de": een parel waarvan de prijs kostbaar is, de stad waarvan de kooplieden vorsten zijn. Het lidwoord loopt mee met het geslacht - van wie de zoon, maar van wie het hart. Negentig plaatsen. Wat blijft staan: negentien keer na een voorzetsel, want "in het land van wie ik woon" is geen Nederlands; Psalm 26:10, dat er twee heeft waarvan de eerste na een voorzetsel staat, zodat een van de twee omzetten twee vormen in een zin zou opleveren; en Jona 2:5, waar het wier gewoon zeewier is. "wiens" is niet aangeraakt. |
| V1544 | gelijk (voegwoord) | zoals / als | Gelijk heeft twee betekenissen die niets met elkaar te maken hebben. Als voegwoord betekent het "net zoals" en is het verouderd; als bijvoeglijk naamwoord betekent het "gelijkwaardig" en is het gewoon Nederlands. Alleen de eerste gaat mee. Na een koppelwerkwoord wordt het "als" ("zijn ledematen zijn als een schaduw"), elders "zoals". Waar het gelijkwaardig betekent blijft het staan: "haar niet gelijk waarderen", "gelijk geworden als stof". In Job zijn alle drieenveertig gevallen met de hand ingedeeld. Die indeling is daarna als toets gebruikt voor een automatische scheiding, en die haalde maar tweeendertig van de achtendertig verzen goed -- corpusbreed zou dat zo'n honderd fouten opleveren. De fouten zaten in parallelle constructies ("en gelijk kaf") en in koppelwerkwoorden op afstand. Daarom is buiten Job alleen de vorm gedaan die geen twijfel laat, en die scoorde in dezelfde toets elf op elf: gelijk opent een zinsnede, er volgt een bepaler of een naam, en er staat geen koppelwerkwoord in de rest van die zinsnede. Honderdeenendertig plaatsen. Wat overblijft -- ruim vierhonderd -- is per boek werk met de hand, zoals bij Job gebeurd is. Vergelijk V804, dat "gelijk als" al afhandelde. |
| V1545 | henenzenden | laten halen | Henenzenden is uitgestorven. In Job 1:5 laat Job zijn kinderen komen om hen te heiligen; daar is "hen liet halen" wat er gebeurt. |
| V1546 | weinigje | klein beetje / klein eindje | Twee plaatsen, met twee betekenissen. In Job 4:12 gaat het om een kleine hoeveelheid, in Hooglied 3:4 om een korte afstand ("toen ik een weinigje van hen weggegaan was"). |
| V1547 | tegenloop | mikpunt | Een tegenloop is iets waar men tegenaan loopt, en in Job 7:20 is dat het doelwit van Gods pijlen. |
| V1548 | inzwelgen | doorslikken / opslokken | Job 7:19 gaat over speeksel doorslikken; Obadja 1:16 over volken die weggeslokt worden. Twee betekenissen, twee woorden. |
| V1549 | weggevloden | weggevlucht | Verouderd voltooid deelwoord van wegvlieden. Twee plaatsen. |
| V1550 | wasse | was | Aanvoegende wijs, tegenwoordig niet meer in gebruik. Twee plaatsen, waarvan Johannes 13:8 de voetwassing is -- daar is eerder al eens een groeiwonder van gemaakt door V45, dus die staat er nadrukkelijk bij. |
| V1551 | een weinig verkwikken | wat op adem komen | Verkwikken bestaat nog, maar "zich een weinig verkwikken" leest als een omweg. Alleen Job 10:20, waar Job om een adempauze vraagt voordat hij sterft. |
| V1553 | verstaken | wegbergen | Verstaken is wegstoppen. Alleen Job 14:13, waar Job vraagt of God hem in het graf zou willen wegbergen tot Zijn toorn voorbij is. |
| V1554 | winderig | hol | Winderig betekent hier vol wind, dus zonder inhoud. Twee plaatsen, allebei in Job, over woorden die niets zeggen. |
| V1555 | stijven | drijven | Stijven is aanzetten of aanmoedigen. Alleen Job 16:3, waar Job vraagt wat Elifaz bezielt om zo door te gaan. |
| V1556 | toemuren | versperren / dichtmetselen / inmuren | Toemuren is dichtmetselen, maar wat er gebeurt verschilt per plaats: in Job 19:8 is een weg versperd, in Ezechiel 13:5 moet een bres in de muur worden dichtgemetseld, en in Klaagliederen 3:7 is iemand zelf ingemuurd. |
| V1557 | moorder | moordenaar | Verouderde vorm. Een plaats. |
| V1558 | vlieden | vluchten | Verouderd. Drie plaatsen, alle in de vorm vliedende. |
| V1559 | Gods (tweede naamval als zelfstandig gebruik) | die van God | De tweede naamval zonder zelfstandig naamwoord erachter. "Mijn gerechtigheid is meerder dan Gods" leest nu alsof er een woord ontbreekt. |
| V1560 | vleugelen | vleugels | Verouderd meervoud. Zesentachtig plaatsen, ook in de boeken zonder 1888-brontekst, zodat er niet twee vormen naast elkaar blijven staan. |
| V1561 | visserskrauwel | vissershaak | Een krauwel is een gaffel of harpoen. Alleen Job 40:26. |
| V1562 | koen | vermetel | Koen is nog te vinden in namen maar niet meer in gewoon taalgebruik. Alleen Job 41:1, waar niemand het waagt de Leviathan te wekken. |
| V1563 | vermogen (vermoogt) | kunnen | De tweede persoon vermoogt is verouderd. Vier plaatsen; in 1 Korinthiers 10:13 gaat het om wat iemand kan verdragen, dus daar is het aankunt geworden. |
| V1564 | stuk gelds | geldstuk | Oude tweede naamval in een samenstelling. Een plaats. |
| V1565 | wortelen (zelfstandig naamwoord) | wortels | Verouderd meervoud. Negenentwintig plaatsen. Het werkwoord wortelen blijft staan: in 2 Koningen 19:30 en Jesaja 37:31 zal het overblijfsel van Juda "naar beneden wortelen", en dat is geen meervoud maar een handeling. |
| V1566 | grendelen | grendels | Verouderd meervoud. Tweeentwintig plaatsen, telkens de grendels van een stadspoort. MR-NEH-002 had die keuze al gemaakt tijdens de menselijke review van Nehemia, maar met een bereik dat hem tot een enkel vers beperkte; dat is nu de algemene regel. |
| V1567 | vastigheden | vestingen | Hier betekent vastigheid geen stevigheid maar een versterkte plaats -- het Hebreeuwse mibtsar. Negen plaatsen. V666 doet vastigheid naar vastheid en dat klopt voor de abstracte betekenis ("een pilaar en vastheid van de waarheid"), maar niet voor deze. In Daniel 11:39 staat al "vestingen" in dezelfde zin, en daar is het bolwerken geworden om een verdubbeling te vermijden. |
| V1569 | billijkheid / billijkheden | eerlijkheid | Billijk bestaat nog maar klinkt juridisch; het zelfstandig naamwoord is uitgestorven. Het staat telkens in een rij met gerechtigheid en recht, waar het Hebreeuws mesharim gebruikt: wat recht en eerlijk is. Elf plaatsen. Waar het meervoud een handeling aanduidt -- "die billijkheden spreekt" -- is het eerlijke dingen geworden. Vergelijk V844, dat het bijvoeglijk naamwoord al deed. |
| V1570 | kloekzinnigheid | verstandigheid | Kloek in de zin van scherpzinnig is verdwenen. Vier plaatsen. Niet bedachtzaamheid, want dat woord staat in Spreuken 1:4 en 8:12 al in dezelfde zin. In Boek der Wijsheid 8:7 hoort het bij de vier hoofddeugden, naast nuchterheid, gerechtigheid en dapperheid. |
| V1571 | woelachtig | luidruchtig / onstuimig | Woelen in de zin van tekeergaan. Drie plaatsen. Bij mensen is het luidruchtig (Spreuken 7:11 en 9:13), bij sterke drank onstuimig (20:1) -- drank schreeuwt niet. |
| V1572 | wederstrevig | opstandig | Verouderd. Twee plaatsen. |
| V1573 | minnen (zelfstandig naamwoord) | liefde | Minnen als zelfstandig naamwoord voor liefde is verdwenen; het werkwoord minnen blijft elders staan. Twee plaatsen. |
| V1574 | bundel gelds | geldbuidel | Oude tweede naamval in een samenstelling, zoals V966 (stukken gelds) en V1564 (stuk gelds). |
| V1575 | ten bestemden dage | op de afgesproken dag | Oude naamvalsvorm. Een plaats. |
| V1576 | tred ... benauwd worden | stap ... belemmerd worden | Benauwd betekent hier niet bang maar bekneld; tred is nog Nederlands maar in deze wending niet meer te volgen. Alleen Spreuken 4:12. |
| V1577 | Mijne (naamwoordelijk) | van Mij | Het bezittelijk voornaamwoord als naamwoordelijk deel van het gezegde. Alleen Spreuken 8:14; elders is "het Mijne" of "de mijne" gewoon Nederlands en blijft het staan. |
| V1578 | wakende (bijwoordelijk) | wakend / waakzaam | De oude uitgang op een bijwoordelijk deelwoord. Vijf plaatsen. In Openbaring 3:2 is het een gebiedende wijs en past waakzaam beter. Attributief blijft de vorm staan: "deze wakende bezorgdheid" in Jezus Sirach 31:2 is gewoon Nederlands. |
| V1579 | gekijf | ruzie | Kijven is uitgestorven; gekijf klinkt nu hooguit als gekibbel. Vijftien plaatsen. Waar de zin een ander voorzetsel eist is die meegegaan: "die gekijf maakten tegen Mozes" wordt "die ruzie maakten met Mozes", en in Habakuk 1:3 "men neemt gekijf op" wordt "er ontstaat ruzie". |
| V1580 | krakeel / krakelen | twist / twisten | Verouderd. Vijf plaatsen. In Jeremia 15:10 niet twist maar ruzie, want daar staat "een man van twist" al in dezelfde zin en zou het woord zichzelf herhalen. |
| V1581 | stieren (besturen) | besturen | Stieren in de zin van sturen. Een plaats: JAHWEH bestuurt de gang van de mens. |
| V1582 | waardij | waarde / prijs | Verouderd. Twee plaatsen. In Psalm 44:13 gaat het om de opbrengst van een verkoop en is het prijs geworden: "U verkoopt Uw volk voor geen prijs". |
| V1583 | zat (verzadigd) | verzadigd | Zat betekent hier niet dat iemand zit maar dat hij genoeg heeft gehad. Die betekenis is uitgestorven op de uitdrukking "ergens zat van zijn" na, en juist in de vormen die de Statenvertaling gebruikt -- zat van dagen, zat worden -- leest een hedendaagse lezer er de verleden tijd van zitten in. Van de honderdachtenvijftig plaatsen met zat zijn er honderddrieendertig gewoon "hij zat"; de vijfentwintig andere zijn met de hand nagelopen. |
| V1584 | een weinig | een klein | "Nog een weinig overblijfsel" leest nu als een hoeveelheid, terwijl het over de omvang van de rest gaat. Alleen waar weinig bijvoeglijk bij een zelfstandig naamwoord staat; als bijwoord ("een weinig verder") blijft het. |
| V1585 | willig | gewillig | Zonder voorvoegsel is willig verouderd en verwarrend naast willen. Twee plaatsen: Jesaja 1:19 en 1 Kronieken 29:5. Samengestelde vormen hebben hun eigen principes (V59 gewilliglijk, V171 vrijwilliglijk, V185 moedwilliglijk). |
| V1586 | de gemene man | de gewone man | Gemeen betekende gewoon of gemeenschappelijk; die betekenis is omgeslagen naar laaghartig. "De gemene man" tegenover "de aanzienlijke man" is juist de gewone burger. Drie plaatsen: Jesaja 2:9 en 5:15, en Wijsheid 18:11. |
| V1588 | gelijk (voegwoord) | zoals | Gelijk als voegwoord van vergelijking is zoals geworden. Niet automatiseerbaar: gelijk is ook bijvoeglijk naamwoord ("gelijk gewicht"), bijwoord ("gelijk daarna") en zelfstandig ("gelijk hebben"). Een indeling op vorm haalde maar tweeendertig van de achtendertig handmatig geoordeelde plaatsen goed, dus dit gaat per vers. |
| V1590 | frontieren | grenzen | Leenwoord uit het Frans dat in het Nederlands niet is blijven bestaan. |
| V1591 | altegader | allemaal | Samentrekking van "al te gader", allen bijeen. Twee plaatsen, allebei in Jesaja. |
| V1592 | werwaarts / henenvloden | waarheen / vluchtten | Werwaarts is waarheen; henenvloden is de verleden tijd van henenvlieden, wegvluchten. Ze staan in Jesaja 20:6 in dezelfde zin, dus ze gaan samen. |
| V1593 | wegvlieden | wegvluchten | Vlieden in de betekenis vluchten is verdwenen; wat er nog van over is klinkt als vliegen of vlieten. Zeven plaatsen. Wegvloeien, wegvliegen en henenvlieten zijn andere woorden en blijven staan. |
| V1594 | zwijmeling | bedwelming | De beker van de zwijmeling is de beker die je doet wankelen. Zwijmelen is uitgestorven; wat een lezer er nog van kent is zwijmelen in de zin van wegdromen, en dat is net het omgekeerde. Drie plaatsen. |
| V1595 | vertoeven (uitstel) | talmen | Vertoeven heeft twee betekenissen. Ergens verblijven is nog gewoon Nederlands en blijft staan: Genesis 32:4, Handelingen 15:33, 4 Baruch 3:1, Jesaja 5:11 en 29:9, Spreuken 23:30. Uitstel of dralen is de betekenis die verdwenen is -- "Mijn heil zal niet vertoeven" -- en die wordt talmen. Elf plaatsen, met de hand nagelopen, want de twee betekenissen zijn niet aan de vorm te zien. |
| V1599 | Hei! | Ha! | Tussenwerpsel van voldoening bij het vuur; de Statenvertaling heeft "Hah!". Hei! is nu een aanroep om aandacht en leest daarom verkeerd. Een plaats. |
| V1600 | veelvoudige (overvloedig) | overvloedige | "De veelvoudigen lof van JAHWEH" bedoelt overvloedig, niet uit veel delen bestaand. Alleen deze plaats; elders staat veelvoudig in andere zinsverbanden die elk een eigen woord vragen (veel verstand, rijk aan zegeningen, vele malen meer) en die blijven staan. |
| V1601 | vervlieten / vervloten | wegsmelten / wegsmolten | Vervlieten is wegvloeien of wegsmelten; het woord is verdwenen en lijkt nu op vervliegen. Drie plaatsen: Jesaja 64:1 en 64:3, Job 6:17. In 64:3 vraagt de zinsbouw de gescheiden vorm: smolten de bergen weg. |
| V1602 | naken | naderen | Naken in de zin van naderbij komen is verdwenen en valt samen met naakt. "Naak tot mij niet" wordt "nader niet tot mij". Een plaats; de tweeenveertig andere vormen van naakt zijn het bijvoeglijk naamwoord en blijven staan. |
| V1604 | spangen | kettinkjes | Een spang is een gesp of sierketting; het woord is uitgestorven op haarspeld en armspang na. De Statenvertaling legt bij Hooglied 1:10 zelf uit wat er bedoeld wordt: het Hebreeuwse woord betekent eigenlijk tortelduiven, "doch hier beduidt het enig sieraad der vrouwen", met een verwijzing naar Ezechiel 16:11 -- "een keten aan uw hals". Vandaar kettinkjes, zoals ook de Herziene Statenvertaling het geeft. Corpusbreed nagegaan: het woord komt in de hele Bijbel alleen in Hooglied 1:10 en 1:11 voor. De kanttekening bij 1:10 verklaart het lemma en die bij 4:9 haalt 1:11 aan; allebei zijn meegegaan, zodat de uitleg niet een woord verklaart dat in de tekst niet meer staat. De Statenvertaling zelf blijft in textSV1888 onaangeroerd staan. |
| V1605 | jokkende | liegend | Jokken betekende in 1888 nog schertsen of gekscheren, en dat is de betekenis die de Statenvertaling in Genesis 19:14 bedoelt: Lot waarschuwt zijn schoonzoons voor de ondergang van Sodom, maar zij nemen hem niet serieus. Het werkwoord is sindsdien versmald tot liegen, zodat de hedendaagse lezer er vanzelf al iets anders in leest dan er staat. Daarom nu liegend. Let op: het Hebreeuwse woord eronder, H6711, komt in Genesis 26:8 terug in zijn andere betekenis - Izak die met Rebekka stoeit, waaraan Abimelech ziet dat zij man en vrouw zijn; de kanttekening zegt daar zelf "enige vrije, maar eerlijke gebaarden gebruikende". Die plaats valt uitdrukkelijk buiten dit principe en houdt jokkende. |
| V1609 | vreesn | vrezen | Cascade van V991 (vreze -\> vrees). Dat principe greep binnen het werkwoord "vrezen" en liet "vreesn" achter, een woord dat niet bestaat. Een plaats, Romeinen 13:3. |
| V1610 | kettersen | ketterse | Geen cascade maar een verouderde bijvoeglijke verbuiging die nooit is aangeraakt: de Statenvertaling heeft "een kettersen mens". Een plaats, Titus 3:10. |
| V1612 | daags / 's daags / drie tijden 's daags / tweemaal daags | per dag / per dag / drie keer per dag / tweemaal per dag | Daags als bijwoord bij een hoeveelheid of een aantal keren betekent per dag. Vijf plaatsen met een 1888-bron: Ezechiël 4:10 (twintig sikkels per dag), Daniël 6:11 en 6:14 (drie keer per dag, aansluitend op driemaal → drie keer elders), Jezus Sirach 45:17 (tweemaal per dag), en Lukas 17:4, waar het al zo stond maar aan geen principe hing. Des daags (overdag) en des anderen daags (op de andere dag) vallen onder N3 en blijven buiten dit principe. 4 Baruch 3:21 en Henoch 78:17 hebben geen 1888-brontekst en zijn niet aangeraakt. |
| V1613 | mensendrek | mensenpoep | Een plaats, Ezechiël 4:15. Drek werd elders mest (V345), maar hier gaat het juist om het verschil tussen rundermest en menselijke uitwerpselen: mensenmest zou die tegenstelling wegvlakken. Voorgesteld door een lezer. |
| V1614 | koedrek | koeienmest | Een plaats, Jezus Sirach 22:2. Sluit aan bij drek → mest (V345); de samenstelling viel daar buiten. |
| V1615 | barbieren | kappers | Een plaats, Ezechiël 5:1: een scheermes van de kappers. Voorgesteld door een lezer. |
| V1616 | henenvlieten | wegvloeien | Henen- is weg- (vgl. V412) en vlieten is vloeien. Twee plaatsen, Ezechiël 7:17 en 21:7: de knieën vloeien weg als water, het beeld van knieën die het begeven. V1593 noemde henenvlieten al als ander woord dan wegvlieden. |
| V1617 | gruwen (zelfstandig naamwoord) | huivering | Het gruwen als zelfstandig naamwoord is de huivering van afschuw of angst; het woord is verdwenen en leest nu als werkwoord. Vier plaatsen: Ezechiël 7:18, Jesaja 21:4, Job 21:6 (een huivering) en Psalm 55:6. Job 9:31 heeft het werkwoord en valt onder V1618. |
| V1618 | gruwen (werkwoord) | walgen | Een plaats, Job 9:31: mijn kleren zullen van mij walgen. Gruwen van iets is er een afkeer van hebben. |
| V1619 | verf / verven (kleur) | kleur / kleuren | In de Statenvertaling is verf de kleur of het uitzicht van iets (kanttekening bij Ezechiël 1:4: Hebreeuws oog, dat is kleur of verf). Een hedendaagse lezer denkt aan verf uit een pot. Alle twaalf plaatsen hebben die oude betekenis: Numeri 11:7 (tweemaal), Richteren 5:30 (driemaal), Ezechiël 1:4, 1:7, 1:16, 1:22, 1:27, 8:2, 10:9, 17:3 en Daniël 10:6. |
| V1620 | Hasmal | glanzend metaal | De Statenvertaling laat het Hebreeuwse chasjmal onvertaald staan. De kanttekening noemt amber, electrum (goud met een vijfde zilver, van kleur als bleek goud) en het reinste brandende koper; de metaal-uitleg is de gangbare en ook die van de hedendaagse vertalingen. Drie plaatsen: Ezechiël 1:4, 1:27 en 8:2. De kanttekening met de andere uitleggingen blijft staan. Gemeld door een lezer. |
| V1621 | tepelen | tepels | Oude meervoudsvorm. Drie plaatsen, alle in Ezechiel 23: 23:3, 23:8 en 23:21. Gemeld door een lezer. |
| V1622 | onverzadelijk / onverzadelijkheid | onverzadigbaar / onverzadigbaarheid | De vorm op -elijk is verdwenen; het achtervoegsel is nu -baar. Zes plaatsen: Ezechiel 16:28 en vijf in Jezus Sirach (31:19, 31:22, 37:30, 37:31 en 37:32). Gemeld door een lezer. |
| V1623 | verwelfsel | gewelf | Het verwelfsel van Ezechiel 16 is een overwelfd bouwsel bij de weg, waar de hoererij plaatsvond; de kanttekening spreekt van een gewelf of hoerenhuis. Het woord verwelfsel bestaat niet meer, gewelf wel, en het houdt hetzelfde beeld vast. De hoge plaats die er in dezelfde zin naast staat blijft ongemoeid, want dat is een andere zaak. Drie plaatsen: Ezechiel 16:24, 16:31 en 16:39. Gemeld door een lezer. |
| V1624 | opzieden | doorkoken | Aanvulling op V1074, dat zieden in al zijn vervoegingen koken maakte maar het samengestelde opzieden liet staan. Op- is hier niet omhoog maar terdege: het vlees moet goed doorkoken. Een plaats, Ezechiel 24:5. Een lezer stelde opkoken voor; dat betekent in hedendaags Nederlands inkoken of opnieuw verhitten, en dat is een andere handeling. |
| V1625 | de keur van / de keure van | het beste van / de besten van | Verbreding van V936, dat alleen de vaste verbinding in de keur aanpakte. Keur betekende het uitgelezene; het hedendaagse keur betekent juist een grote verscheidenheid, en dat is het tegenovergestelde. Bij zaken wordt het het beste, bij personen de besten. In Ezechiel 31:16 staat het beste er al naast (de keur en het beste van Libanon); daar is het het uitgelezene geworden. Zeven plaatsen: Exodus 15:4, Deuteronomium 12:11, Jeremia 48:15, Ezechiel 23:7, 24:4, 24:5 en 31:16. In Jeremia 48:15 hoort een enkelvoudig werkwoord (is afgegaan), dus daar het beste en niet de besten. Gemeld door een lezer. |
| V1626 | statuur | gestalte | Statuur betekende lichaamslengte; hedendaags hoort een lezer er vooral aanzien in, en dat is een andere zaak. Twee plaatsen. In 1 Samuel 16:7 staat gestalte er al naast voor een ander woord (Hebreeuws mar'eh, het uiterlijk); dat is uiterlijk geworden, anders zou er tweemaal gestalte in een zin staan. In Ezechiel 13:18 gaat het om hoofddoeken die voor mensen van elke lengte gemaakt worden. Gemeld door een lezer, die aan aanzien dacht; de Statenvertaling bedoelt de lengte. |
| V1627 | de boezem (van het altaar) | het voetstuk | De boezem van het altaar in Ezechiels tempelvisioen is geen boezem maar de voet waarop het altaar rust. De kanttekening bij 43:13 legt dat zelf uit: "Of, schoot; dat is, voet of bodem, die onder rondom ging, en alles wat daarop rustte, als in zijn schoot ontving, vestigde en ondersteunde." Drie plaatsen: Ezechiel 43:13, 43:14 en 43:17. Het bereik is nodig, want op dertien andere plaatsen is de boezem gewoon de boezem of de schoot van een mens; die blijven staan. Voetstuk is onzijdig, dus het lidwoord gaat mee. Gemeld door een lezer, die vroeg wat een boezem van een el is. |
| V1628 | dagordening | dagelijkse beurt | De priesters dienden bij toerbeurt; de dagordening is de beurt die op die dag aan hen was. Een plaats, 3 Ezra 1:2. Gemeld door een lezer. |
| V1629 | oversterk | buitengewoon sterk | Over- als versterking bestaat niet meer in deze vorm. Een plaats, 3 Ezra 3:19, in de wedstrijd van de drie lijfwachten over wat het sterkste is. Gemeld door een lezer. |
| V1630 | slechten | met de grond gelijkmaken | Slechten betekende vlak maken, met de grond gelijkmaken. Het woord bestaat nog in vakbetekenis (muren slechten) maar wordt nu eerder gelezen als slecht maken. Een plaats, 3 Ezra 4:4, waar bergen, muren en torens onder een en hetzelfde werkwoord vallen. Het bereik is nodig vanwege het homoniem: V408 maakt van de slechten juist de eenvoudigen, en dat is het zelfstandig naamwoord en niet dit werkwoord. Gemeld door een lezer. |
| V1631 | verworgen / verworging | wurgen / wurging | De vorm met ver- is verdwenen. Vier plaatsen: 3 Ezra 4:27, Job 7:15 en Tobit 2:3 worden wurgen. Mattheus 27:5 wordt verhing zichzelf: de kanttekening verwijst daar naar Achitofel in 2 Samuel 17:23, waar de Statenvertaling zelf verhing zich schrijft. Gemeld door een lezer. |
| V1632 | herderen | herders | Oude meervoudsvorm die bij de eerdere doorvoering bleef staan; herders stond er op de meeste plaatsen allang. Elf plaatsen, waaronder Ezechiel 34:2 en Jeremia 23:1, waar herders en herderen in hetzelfde vers naast elkaar stonden. |
| V1633 | bouwende waren | bouwden | De omschrijving met een tegenwoordig deelwoord leest in dit vers als een fragment: het onderwerp staat in vers 8 en het vers begint zonder. Een plaats, 3 Ezra 6:9. De andere plaatsen met bouwende (Ezra 4:12, Jozua 22:26, Micha 3:10) staan in een zin die wel loopt en blijven ongemoeid. Gemeld door een lezer. |
| V1634 | firmament | uitspansel | Het corpus gebruikt op vierendertig plaatsen uitspansel voor het hemelgewelf (Genesis 1, Psalmen, Ezechiël, Daniël, en ook Jezus Sirach zelf), maar drie plaatsen hielden het Latijnse firmament aan. Dezelfde zaak, twee woorden. Gemeld door een lezer bij 4 Ezra 4:7. |
| V1635 | mettertijd | na verloop van tijd | Samentrekking van met der tijd. Het woord staat nog in het woordenboek maar wordt in het hedendaags Nederlands nauwelijks meer geschreven, en de naamvalsvorm der zit erin verborgen. Vier plaatsen, alle in de apocriefen. Gemeld door een lezer bij 4 Ezra 3:9. |
| V1636 | beoorlogen / beoorloog | bevechten / bevecht | Beoorlogen is uit het gewone Nederlands verdwenen. Bevechten is gekozen en niet oorlog voeren tegen, omdat dat laatste een scheidbaar werkwoord is: om Tryfon te beoorlogen zou dan om Tryfon oorlog te voeren tegen worden, met de woordvolgorde van de oude zin. Elf plaatsen in vier apocriefe boeken; het woord komt in de canonieke boeken niet voor. Gemeld door een lezer bij Judith 7:10. |
| V1637 | pekschollen | brokken pek | Een schol is hier een klomp of brok; het woord staat in die betekenis alleen nog in samenstellingen als ijsschol. Naast de ashopen in hetzelfde vers gaat het om de resten van Sodom. Een plaats, 4 Ezra 2:9. Gemeld door een lezer. |
| V1638 | uitlands / uitlandse | buitenlands / buitenlandse | Aanvulling op V910, dat uitlanders al buitenlanders maakte; het bijvoeglijk naamwoord bleef staan. Zes plaatsen in 3 Ezra 9, steeds over de buitenlandse vrouwen. Buiten de apocriefen staat uitlands nog op vier plaatsen waar een ander woord past -- uitheemse ranken (Jesaja 17:10), een uitheemse god (Psalm 81:10), Romeinen van elders (Handelingen 2:10) en het zelfstandige uitlandsen (Jeremia 51:51) -- en die vallen daarom buiten dit principe. Dat het parallelle verhaal in Ezra 9 en 10 vreemde vrouwen zegt, is een vertaalkeuze die apart beslist moet worden. Gemeld door een lezer bij 3 Ezra 9:36. |
| V1642 | wakers | wachters | De hemelse wezens die in Henoch en Jubileeën over de mensen waken (Ge'ez ትጉሃን). Op verzoek van de eigenaar 'wachters', de gangbare Nederlandse benaming. Geldt voor de vertaling uit het Ge'ez; in de parafrase van Henoch staat nog 'wakers'. |
| V1643 | gemeen / in het gemeen | gemeenschappelijk / gezamenlijk / algemeen / gewoon / afgesproken | SV 'gemeen' betekent gedeeld of algemeen; modern Nederlands hoort er 'laag, vals' in. Elf plaatsen, en elke plaats vraagt een andere vorm: de lucht die ons gemeen is, hebben wij samen (Boek der Wijsheid 7:3); gemeen brood is gewoon brood tegenover heilig brood (1 Samuel 21:4); alle dingen gemeen hebben is gemeenschappelijk (Handelingen 2:44); in het gemeen spreken is in het algemeen spreken (3 Makkabeeen 4:3); een gemeen teken is een afgesproken teken (Markus 14:44). Daarom geen enkele vervanging maar een vaste keuze per zin. |
| V1644 | somtijds | soms | Verouderd bijwoord; betekenis onveranderd. Drie plaatsen. |
| V1645 | gevoegelijk | op passende wijze | SV 'gevoegelijk' (= zoals het voegt, passend). Het woord is uitgestorven; V816 deed eerder het tegendeel ongevoegelijk. Een plaats. |
| V1646 | getemperd tot | afgestemd op | Temperen betekende mengen of afstemmen; tegenwoordig alleen nog matigen, en dat is hier de verkeerde richting: het manna nam de smaak aan die ieder wilde. Een plaats. |
| V1647 | baren (zelfstandig naamwoord) | golven | De baren van de zee zijn de golven. Het werkwoord baren (een kind ter wereld brengen) blijft staan, en dat is hier de valkuil: 'de tijd van haar baren' (Job 39:5) en 'het hard in haar baren' (Genesis 35:17) gaan over een bevalling. Daarom alleen na een lidwoord of bepaling en alleen in een vers dat over water gaat. Psalm 42:8 en Jona 2:3 zetten baren en golven naast elkaar als twee woorden; daar blijft baren staan. |
| V1649 | vat / vaten (voorwerp, gerei) | voorwerp / voorwerpen | Het zelfstandig naamwoord vat in de betekenis voorwerp of gerei, ook overdrachtelijk (de vaten van de toorn, een vat ter ere) en waar de maan een vat heet (Jezus Sirach 43:9). Niet het werkwoord vatten (wiens rechterhand Ik vat), niet vat als lichaam (V841) en niet vat als houder voor olie, wijn, water of voorraad (V1650). Samenstellingen als wierookvat en wasvat blijven staan. |
| V1650 | vat / vaten (houder voor wijn, olie, water, meel of voorraad) | kruik / kruiken / pot | Vat als houder. Kruik voor wijn, olie, water, meel en voorraad (2 Koningen 4:3, Jeremia 48:11, 2 Korinthiërs 4:7); pot voor het aarden kook- of reinigingsvat en voor de pot van de pottenbakker (Leviticus 6:28, Jeremia 18:4). Het bijvoeglijk naamwoord buigt mee: een ledig vat wordt een lege kruik. Vat als voorwerp of gerei valt onder V1649. |
| V1651 | aalmoes / aalmoezen | liefdegave / liefdegaven | Verouderd woord voor een gift aan wie het nodig heeft. Staat aalmoes zonder lidwoord (aalmoes doen, aalmoes geven, aalmoes verlost), dan krijgt liefdegave het lidwoord een: als u een liefdegave doet. Na tot en als blijft het zonder lidwoord: geeft tot liefdegave. |
| V1652 | schelmstuk | wandaad | Verouderd woord voor een gemene, verraderlijke daad. Staat tweemaal, beide keren in 2 Makkabeeën: de verdrinking van de Joden van Joppe (12:3) en de vrees voor een overval van de vijand (14:22). Schelmstuk is onzijdig en wandaad niet, dus het aanwijzend voornaamwoord gaat mee: dit schelmstuk wordt deze wandaad. |
| V1653 | ongerijmds (niets ongerijmds) | ongepasts | In de uitdrukking niets ongerijmds gaat het om wat ongepast of onbehoorlijk is (2 Makkabeeën 14:23, Job 1:22, Job 24:12). Het zelfstandige ongerijmdheid bij de profeten (Jeremia 23:13, Klaagliederen 2:14) betekent dwaasheid en blijft hier buiten. |
| V1654 | daarbenevens | daarbij | Verouderd voor daarbij of bovendien; sluit aan bij V24 (benevens → naast). Staat in 2 Kronieken 34:16, 2 Makkabeeën 12:45 en 3 Makkabeeën 1:19. |
| V1655 | zich gekweten hebben (van een taak) | zich hebben ingezet | Zich kwijten van een taak is verouderd. In 2 Makkabeeën 2:22 gaat het om hen die zich voor het Jodendom hebben ingespannen; de woordvolgorde verschuift mee (gekweten hebben → hebben ingezet). |

## Menselijke review (209)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| MR-SK-001 | aan de stelling | aan het onderstel | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-002 | aangaande haar zoon | inzake haar zoon | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-003 | Adoniram was over dit uitschot | Adoniram had de leiding over deze herendienst | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-004 | al het koninklijke zaad | het hele koninklijke nageslacht | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-005 | alle knieën | knieën | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-006 | allen man | iedereen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-007 | als zullende | alsof zij | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-008 | appelen | appels | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-009 | armgesmijde | armband | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-010 | bejegening van kwaad | bedreiging | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-011 | bekkeneel | schedel | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-012 | bekwame boodschap | passende boodschap | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-013 | bescheid | een teken van leven | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-014 | bevond een verbintenis in Hosea, dat hij | ontdekte dat Hosea samenzwoer: hij had | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-015 | bij geval | toevallig | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-016 | burgeren | burgers | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-017 | cederenhout | cederhout | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-018 | Daarna gebeurde het woord van JAHWEH | Daarna kwam het woord van JAHWEH | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-019 | Dat alle man tot mij kwame | Dat iedereen tot mij zou komen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-020 | dat is te zeggen | dat wil zeggen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-021 | de breuken van het huis verbeteren, naar alles wat er voor breuk bevonden zal worden | de bouwvalligheden van het huis herstellen, naar alles wat er aan bouwvalligheden gevonden zal worden | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-022 | de geheiligde dingen | de gewijde gaven | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-023 | de gruwel van de kinderen Ammons | de afschuwelijke afgod van de kinderen Ammons | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-024 | de gruwel van de Moabieten | de afschuwelijke afgod van de Moabieten | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-025 | de gruwelen | de gruweldaden | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-026 | de loop van de eerste | de manier van lopen van de eerste | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-027 | deed een uitschot opkomen uit geheel Israël; en het uitschot was dertig duizend man | legde heel Israël een herendienst op; de herendienst bestond uit dertig duizend man | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-028 | der stelling | van het onderstel | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-029 | Dit is nu de oorzaak van het uitschot, dat de koning Salomo deed opkomen, om | Dit is de reden waarom koning Salomo herendienst oplegde: om | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-030 | door listigheid | door list | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-031 | drie jaren | drie jaar | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-032 | een scheur gescheurd had | een zware slag toegebracht had | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-033 | een schone zus | een knappe zus | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-034 | een verbintenis | een samenzwering | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-035 | een wandelaar overkwam | een wandelaar ontving | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-036 | een weinig | een beetje | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-037 | elke rondas | elk groot schild | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-038 | En voor wat betreft zijn tering, een voortdurende tering werd hem van de koning gegeven, elk dagelijks bestemde deel op zijn dag, al de dagen van zijn leven. | En wat zijn levensonderhoud betreft, kreeg hij voortdurend een door de koning vastgesteld dagelijks deel, alle dagen van zijn leven. | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-039 | ener stelling | van een onderstel | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-040 | Evenwel | Echter | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-041 | gaffelen | messen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-042 | gebeurde het woord | kwam het woord | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-043 | geen oorzaken | geen redenen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-044 | gegotene | gegoten | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-045 | geheiligde dingen | gewijde gaven | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-046 | gemelijk en boos | geïrriteerd en boos | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-047 | gemelijk en boos | somber gestemd en boos | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-048 | geslagen was aan beide voeten | verlamd was aan beide voeten | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-049 | getogen | gegaan | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-050 | gewassen zal zijn | gegroeid zal zijn | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-051 | geweldigen | landvoogden | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-052 | God en de koning gezegend | God en de koning vaarwel gezegd | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-053 | gouds | goud | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-054 | haar binnenste ontstak over haar zoon | haar moederhart brandde van medelijden om haar zoon | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-055 | haar doden zoon | haar dode zoon | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-056 | haarlieder dood | hun dood | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-057 | hand vol meels | hand vol meel | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-058 | heeft Salomo gebracht op slaafsen uitschot | heeft Salomo tot slavenarbeid verplicht | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-059 | heelde het altaar | herstelde het altaar | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-060 | Heilig Baäl een verbodsdag | Roep een dag van samenkomst voor Baäl af | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-061 | hele vergadering | hele gemeenschap | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-062 | henenzond | heenzond | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-063 | herren | scharnieren | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-064 | het schedel | de schedel | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-065 | het stuk akkers | de akker | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-066 | hieuwen zijn hoofd af | hakten zijn hoofd af | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-067 | hoe hij gekrijgd | hoe hij gevochten | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-068 | hoofdmannen | officieren | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-069 | ieder zijns weegs | ieder zijn eigen weg | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-070 | in geen koninkrijken | in geen enkel koninkrijk | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-071 | inwoneren van Gilead | inwoners van Gilead | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-072 | kopers | koper | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-073 | kramers | marskramers | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-074 | maakte een verbintenis tegen hem | smeedde een samenzwering tegen hem | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-075 | maakten een verbintenis | smeedden een samenzwering | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-076 | maakten over hem een weeklage | bedreven rouw over hem | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-077 | mannen uitlezen | mannen uitzoeken | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-078 | meer kwaads doen | meer kwaad doen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-079 | met de wederkomst van het jaar | bij het aanbreken van het nieuwe jaar | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-080 | mij instellende tot | mij aangesteld heeft als | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-081 | mij versteld heb | mij vermomd heb | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-082 | mijn broer | mijn broeder | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-083 | morgen ongeveer deze tijd | morgen om deze tijd | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-084 | naar zijn hele maaksel | met zijn volledige vormgeving | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-085 | nettenwerk | vlechtwerk | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-086 | Nog | Ook | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-087 | noodde | nodigde | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-088 | noodde hij niet | nodigde hij niet uit | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-089 | omwille van | vanwege | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-090 | op elke stelling | op elk onderstel | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-091 | overtoog | overtrok | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-092 | rondassen | grote schilden | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-093 | rouw droegt | rouw draagt | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-094 | schoffelen | scheppen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-095 | schouders | steunen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-096 | steelsgewijze | sluipend | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-097 | stelling | onderstel | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-098 | stellingen | onderstellen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-099 | talent zilvers | talent zilver | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-100 | talenten zilvers | talenten zilver | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-101 | ter zelver plaats | ter plekke | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-102 | ticheloven | kleioven | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-103 | tien duizend gevangen | tien duizend gevangenen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-104 | Toen gebeurde het woord van JAHWEH | Toen kwam het woord van JAHWEH | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-105 | tot verdoens toe | tot hun vernietiging | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-106 | tot één hoop | tot één groep | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-107 | trawanten | lijfwachten | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-108 | u te versteken | u te verbergen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-109 | uit de stelling | uit het onderstel | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-110 | uit oorzake van | wegens | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-111 | uit uw lendenen | uit uw lichaam | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-112 | uitgelezenen | beste mannen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-113 | uitgelezenen | beste manschappen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-114 | uitgenomen | uitgezonderd | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-115 | uw vaderen graf | het graf van uw vader | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-116 | Uw zwaar volk | Uw machtig volk | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-117 | van gelijken deed hij | zo deed hij | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-118 | veel gelds | veel geld | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-119 | vensteren | vensters | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-120 | verderven | zouden vernietigen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-121 | verdorven had | vernietigd had | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-122 | Verhaal het mij | Vertel het mij | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-123 | vermochten niet met strijden | konden hem niet verslaan | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-124 | verschoonde hij te nemen | zag hij ervan af te nemen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-125 | verstelde zich | vermomde zich | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-126 | vertoeven | verblijven | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-127 | verwekkende JAHWEH | en verwekte JAHWEH | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-128 | vestingen | schansen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-129 | vlied | vlucht | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-130 | voedsterheren | verzorgers | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-131 | voerde krijg | voerde strijd | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-132 | volgde hem een gerecht van de koning achterna | werd hem een gerecht van de koning achternagebracht | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-133 | voor ons aangezicht spelen | voor ons aangezicht vechten | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-134 | vreemde vrouwen | buitenlandse vrouwen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-135 | vreemden man | vreemdeling | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-136 | waren bijzonder in het veld | stonden afzonderlijk in het veld | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-137 | wedergekomen | teruggekeerd | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-138 | werk der stelling | werk van het onderstel | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-139 | wiens hart | van wie het hart | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-140 | wiens kleren | van wie de kleren | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-141 | wier naam | van wie de naam | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1-2 Samuel en 1 Koningen. Op 23 augustus 2026 is die keuze de algemene lijn geworden; V1543 doet nu hetzelfde corpusbreed en dit bereik valt daaronder. |
| MR-SK-142 | woord van God gebeurde | woord van God kwam | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-143 | woord van JAHWEH gebeurde | woord van JAHWEH kwam | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-144 | zachtkens | voorzichtig | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-145 | zeer grote menigte | zeer grote hoeveelheid | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-146 | zeer schoon van aanzien | heel knap om te zien | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-147 | zijkameren | zijkamers | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-148 | zijn vaders gemaakt hadden | zijn vader gemaakt had | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-149 | zijn verbintenis | zijn samenzwering | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-150 | Zo believe het U nu | Zo moge het U nu behagen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-SK-151 | zo besloot hem de koning van Assyrië, en bond hem in het gevangenhuis | daarom nam de koning van Assyrië hem gevangen en zette hem vast in de gevangenis | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1–2 Samuel en 1 Koningen; niet zonder herbeoordeling buiten het vermelde bereik toepassen. |
| MR-NEH-001 | ruiteren | ruiters | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-002 | grendelen | grendels | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. Op 25 augustus 2026 is deze keuze de algemene regel geworden; V1566 doet nu hetzelfde corpusbreed en dit bereik valt daaronder. |
| MR-NEH-003 | verbeterden | herstelden | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-004 | amechtige Joden | zwakke Joden | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-005 | een verbintenis | een samenzwering | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-006 | De kracht van de dragers is vervallen | De kracht van de dragers is afgenomen | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-007 | veel stof | veel puin | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-008 | vernachte | overnachte | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-009 | geweer | werpspies | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-010 | allen wijn | alle wijn | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-011 | vreesachtig te maken | bang te maken | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-012 | een vierendeel | een vierde deel | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-013 | een ander vierendeel | een ander vierde deel | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-014 | gekliefd | gespleten | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. |
| MR-NEH-015 | spijsoffer | voedseloffer | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Nehemia. Op 23 augustus 2026 is die keuze op verzoek corpusbreed doorgetrokken; V1542 is nu de algemene regel en dit vers valt daaronder. |
| MR-EST-001 | behangselen | bekleding | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Esther. |
| MR-EST-002 | toezieners | opzichters | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Esther. |
| MR-EST-003 | die opvoedde Hadassa | die Hadassa opvoedde | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Esther. |
| MR-EST-004 | naakte | naderde | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Esther. |
| MR-EST-005 | naakte | naderde | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Esther. |
| MR-EST-006 | zich niet neigde | niet knielde | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Esther. |
| MR-EST-007 | geschrevene wet | geschreven wet | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Esther. |
| MR-EST-008 | het niet overtrade | het niet zou overtreden | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Esther. |
| MR-EST-009 | zijn hele zaad | zijn hele nageslacht | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van Esther. |
| MR-1KR-001 | eer er een koning | voordat er een koning | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-002 | wonende bij | wonend bij | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-003 | zijnde vorsten | waren vorsten | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-004 | uitgelezen waren | uitgekozen waren | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-005 | tegelijk over u zijn | één met u zijn | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-006 | kloeke helden | strijdbare helden | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-007 | vaderen | vaders | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-008 | overige broers | overige broeders | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-009 | Toen vraagde David | Toen vroeg David | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-010 | een scheur gedaan | een straf gegeven | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-011 | een bol broods | een rond brood | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-012 | Tas Mijn | Raak Mijn | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-013 | zeer veel kopers | zeer veel koper | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-014 | ten tijde van de wederkomst van het jaar | ten tijde van het aanbreken van het nieuwe jaar | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-015 | zeer veel roofs | zeer veel roof | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-016 | zottelijk | dwaas | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-017 | verstaken zich | verborgen zich | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-018 | Ter zelfder tijd | In die tijd | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-019 | een voorbeeld | een ontwerp | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-020 | En een voorbeeld | En een ontwerp | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-1KR-021 | goeden ouderdom | goede ouderdom | Contextueel beoordeeld tijdens de menselijke review van 1 Kronieken. |
| MR-3EZ-001 | niet te verzuimen | dit niet te laten liggen | De brief aan de koning zegt dat men de zaak niet wil laten liggen. Beoordeeld in de review van 3 Ezra; niet zonder herbeoordeling buiten dit bereik toepassen. |
| MR-JDT-001 | uitgelezen mannen | uitgekozen mannen | Zoals MR-1KR-004 in 1 Kronieken 9:22. Beoordeeld in de review van Judith; niet zonder herbeoordeling buiten dit bereik toepassen. |
| MR-JUB-001 | het mishaagde hem | het beviel hem niet | Beoordeeld in de review van Jubileeën; niet zonder herbeoordeling buiten dit bereik toepassen. |
| MR-JUB-002 | een vrees Gods zijn | godvrezend zijn | 'Een vrees Gods' is hier een persoon die God vreest, geen eigenschap van God. Beoordeeld in de review van Jubileeën. |
| MR-JUB-003 | dertien maten | dertien hele bakstenen | Vertaalcorrectie: het Ge'ez heeft ግንፋል, 'baksteen', hetzelfde woord als in 10:20. Beoordeeld in de review van Jubileeën. |
| MR-OPM-001 | wederkomen | terugkeren | Op verzoek 'terugkeren' in plaats van 'terugkomen' (V769), in de boeken die nog niet definitief waren. |
| MR-OPM-002 | bij geval | toevallig | Zoals MR-SK-015 in 2 Samuël 1:6, in de boeken die nog niet definitief waren. |
| MR-OPM-003 | bekwaam (in de zin van passend of geschikt) | passend / geschikt / juist | Zoals MR-SK-012 in 2 Samuël 18:22. Waar 'bekwaam' 'in staat' betekent (4 Ezra 4:44, Jezus Sirach 50:29), blijft het staan. |
| MR-OPM-004 | bekwamelijk | op gepaste wijze | V155 maakte hier 'bekwaam' van, wat als bijwoord 'kundig' zou betekenen; Lysias verantwoordde de zaak op gepaste wijze. |
| MR-2SA-001 | maliënkolder | benauwdheid | Het Hebreeuwse woord komt alleen hier voor. De Statenvertaling denkt aan een pantser; de samenhang (Saul vraagt om de genadeslag) wijst op de doodsstrijd zelf. Beoordeeld in de review van 2 Samuël; niet zonder herbeoordeling buiten dit bereik toepassen. |
| MR-2SA-002 | de pont overvoer | men de doorwaadbare plaats overstak | Het Hebreeuws spreekt van de overgang zelf; een veerboot wordt niet genoemd. Keuze van de eigenaar van het project. Beoordeeld in de review van 2 Samuël; niet zonder herbeoordeling buiten dit bereik toepassen. |
| MR-2SA-003 | Steunsel | Steun | Gelijkgetrokken met Psalm 18:19, waar dezelfde zin al zo luidt. Beoordeeld in de review van 2 Samuël; niet zonder herbeoordeling buiten dit bereik toepassen. |
| MR-2SA-004 | reinigheid | reinheid | Gelijkgetrokken met Psalm 18:21 en 18:25; in 22:21 valt het woord onder het naamvalprincipe van dezelfde woordgroep. Beoordeeld in de review van 2 Samuël; niet zonder herbeoordeling buiten dit bereik toepassen. |

## Naamvallen (170)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| N1a | den beginne | de beginne / het begin | Vaste bijbelse uitdrukking 'in den beginne' |
| N1b | den hemel | de hemel | Naamval bij hemel |
| N1c | den koning | de koning | Naamval bij koning |
| N1d | den zoon | de zoon | Naamval bij zoon |
| N1e | den weg | de weg | Naamval bij weg |
| N1 | den (overig) | de | Naamvallen niet meer begrepen — overige gevallen |
| N2 | der | van de | Genitief vrouwelijk/meervoud |
| N3 | des | van de / van het | Genitief mannelijk/onzijdig |
| N4 | dien / dezen / denzelven | die / deze | Verwijzende naamvallen. In een vaste uitdrukking gaat de hele uitdrukking mee: te dien dage wordt op die dag, te dien tijde in die tijd (V1657). Alleen dien vervangen gaf op dertig plaatsen in de profeten 'Te die dage'; die zijn op 2026-09-28 alsnog Op die dag geworden. |
| N5 | dezer / dezes | van deze | Genitief aanwijzend |
| N6 | hetwelk / welken / denwelken | dat / welke / die | Betrekkelijk voornaamwoord |
| N7 | hunner / zijner / uwer / mijner | hun / zijn / uw / mijn | Bezittelijke naamvallen |
| N8 | onzen | onze | Bezittelijk voornaamwoord |
| V216 | zijn (object) | hem | Bij eerdere bulk N7 (zijner→zijn) is "zijn" soms als object blijven staan waar "hem" hoort. Voorbeeld: heb 2:6 "dat U zijn gedenkt" → "dat U hem gedenkt". Per voorkomen context-bewust. |
| V220 | zich/Mij/ik \[Uwer\|zijner\|hunner\] ontfermen / gedenken / erbarmen | zich/Mij/ik over \[u/U/hem/hen\] ontfermen / aan \[u/U/hem/hen\] denken | v0.13.5: Werkwoorden die in oud-Nederlands de genitief regeerden krijgen modern een voorzetsel: 'zich \[pron-gen\] ontfermen/erbarmen' → 'zich over \[obj\] ontfermen'; '\[subj\] \[pron-gen\] gedenken/gedacht' → '\[subj\] aan \[obj\] denken/dacht'. 39 verzen gerepareerd (23 zich-pron, 16 verb-gen-idiom). Plus om-X-wil 30 patches conform V217. |
| V229 | verborgene (attributief) | verborgen | v0.13.6: Verouderde -e uitgang in attributieve adjectiefpositie (vgl. den/der naamval). Alleen vóór duidelijk substantief: 'verborgene plaatsen' → 'verborgen plaatsen'. Substantief gebruik 'in het verborgene' (= 'in geheim') behouden — modern Nederlands. 15 verzen hoofdtekst + 46 marginNote-fixes. |
| V230 | dezelfde (anaforisch ex-dezelve/denzelven) | daar+prep / die / hen / hem | v0.13.6: Eerdere bulk had SV-anaforische voornaamwoorden (dezelve/denzelven/derzelver/dezelven) vervangen door 'dezelfde', wat in modern Nederlands awkward is omdat 'dezelfde' = 'identical', niet anaforisch. Cross-check met SV1888: alleen waar SV een echt anaforisch pron had wordt herschreven. PASS-1 (preposition+dezelfde zonder modern noun): 'in dezelfde' → 'daarin', 'op dezelfde' → 'daarop', 'door dezelfde' → 'daardoor', enz (~232 patches). PASS-2 (dezelfde als object): 'genas dezelfde' → 'genas hen' (Mt 4:24, Lk 4:40); 'doet dezelfde' → 'doet die' (Mt 7:24, Lk 6:47, Ezech 11:20); 'overtoog dezelfde' → 'overtoog die' (1 Kon 10:18); enz. — 15 verzen handmatig (-curated). Modern uses 'dezelfde dag/wijze/God/Geest/zalving' bewust gehouden. Tag-tolerante HTML-pass voor 17 verzen waar \<sup\>-noten tussen prep en dezelfde zaten. |
| V231 | X handen werk / X mond rede | het werk van X handen / de rede van X mond | v0.13.6: Pre-genitief-constructies (zelfstandig nw + zelfstandig nw) modern omkeren met 'van'. Slechts 4 voorkomens (Jes 64:8, Job 34:19, Jer 25:6 hoofdtekst; Ps 138:8 reeds eerder gefixt). 'Mond rede' patronen kwamen niet voor. |
| V292 | denzelfden | deze | 4e naamvalsuitgang -n verwijderd. Wijst rechtstreeks naar de einduitkomst; een eerdere tussenvorm werd door een tweede principe alsnog aangepast. |
| V302 | dergenen | van degenen | Genitief-modernisering |
| V309 | in mijn/uw/zijn/etc. haasten | in mijn/uw/zijn/etc. haast | Genitief-uitgang weg bij zelfstandig naamwoord 'haast' (niet bij werkwoord 'haasten') |
| V312 | wiens X | van wie de X | Genitief-betrekkelijk voornaamwoord vervangen door analytische constructie |
| V330 | veel volks | veel volk | Genitief-uitgang -s verwijderd |
| V347 | in van de eeuwigheid (cascade) | in de eeuwigheid | Cascade-fix van V281+N2: 'in der eeuwigheid' → 'in van de eeuwigheid' → hersteld |
| V369 | onzer vaderen | van onze vaders | Genitief-meervoud + verouderd 'vaderen'; modern: 'van onze vaders' |
| V376 | ter tijd van | in de tijd van | Datief-constructie met 'ter' (te der) — modern Nederlands gebruikt 'in de'. Uitzonderingen: 'ter rechter tijd', 'ter gezetter tijd' en 'te zijner tijd' (vaste uitdrukkingen). |
| V377 | groten \[zelfstandig naamwoord\] | grote \[zelfstandig naamwoord\] | Mannelijk accusatief verbogen vorm van 'groot' voor zelfstandige naamwoorden. Modern Nederlands kent geen -en uitgang meer in deze positie. Alleen toegepast voor zelfstandig naamwoord; 'de groten' (= belangrijke personen) blijft. |
| V389 | X aangaande (postpositioneel) | wat X betreft | Verouderde postpositionele constructie 'mij/u/hem/haar/ons/hen/hun/zich aangaande'. Modern Nederlands gebruikt 'wat X betreft'. Prepositioneel 'aangaande X' blijft (kan ook 'over' of 'betreffende' worden). |
| V390 | levenden \[zelfstandig naamwoord\] | levende \[zelfstandig naamwoord\] | Verbogen adjectief 'levenden' (mannelijk acc./dat.) voor zelfstandig naamwoord. Modern Nederlands kent geen -en uitgang. 'De levenden' (= levende personen) blijft. |
| V397 | dengenen (datief meervoud van 'diegene') | van hen / aan hen | Verouderde datief meervoud: 'tot/voor dengenen die ...' → 'van/voor hen die ...'. Singulier 'dengene' (= die/diegene/hem) blijft contextueel. |
| V398 | onzes \[zelfstandig naamwoord\]s (verbogen genitief) | van onze/ons \[zelfstandig naamwoord\] | Verouderde genitief van 'onze/ons' — 'onzes Gods' → 'van onze God', 'onzes heils' → 'van ons heil'. Lidwoord-keuze afhankelijk van geslacht (de-woord → onze, het-woord → ons). Gehardcodeerde gender-tabel voor bijbelse kernwoorden. |
| V399 | vreemden \[Hoofdletter-zelfstandig-naamwoord\] | vreemde \[X\] | Mannelijk accusatief verbogen vorm — 'vreemden God' → 'vreemde God'. Aanvulling op V377 (groten → grote) voor gevallen met hoofdletter-woord. |
| V402 | \[zelfstandig naamwoord\] Gods (verbogen genitief) | \[zelfstandig naamwoord\] van God | Verouderde verbogen genitief van God — 'huis Gods' → 'huis van God', 'kracht Gods' → 'kracht van God', etc. Allowlist met ~85 kerkelijke kernzelfstandige naamwoorden om false-positives op preposities/possessieven (van/in/uws/des Gods) te vermijden. |
| V403 | Allerhoogsten (verbogen) | Allerhoogste | Mannelijk-acc verbogen vorm van 'Allerhoogste' (Hebr. Eljon) — Goddelijke naam. Modern Nederlands kent geen -en uitgang in deze positie. |
| V406 | Godes (verbogen genitief) | van God | Verouderde genitief van God (parallel aan 'Gods'). 'is/zijn Godes' → 'is/zijn van God'; '\[nw\] Godes' → '\[nw\] van God' (zelfde allowlist als V402). |
| V411 | Mijn is/zijn/was/waren (predicaat-bezit) | van Mij is/zijn/was/waren | Verouderd predicatief bezittelijk voornaamwoord — modern Nederlands gebruikt 'van Mij' in deze positie. 'Mijn \[zelfstandig naamwoord\]' (attributief) blijft ongewijzigd. |
| V418 | ten huize Gods | in het huis van God | Verouderde datief-constructie 'ten huize' (te + den + huize). Modern Nederlands gebruikt 'in het huis'. Wordt gecombineerd met genitief-modernisering Gods → van God. |
| V424 | eens \[zelfstandig naamwoord\]s (oude genitief) | van een \[zelfstandig naamwoord\] | Verouderde genitief 'eens mans/vaders/konings/etc.' Modern Nederlands gebruikt 'van een man'. Allowlist met ~35 kerkelijke kernzelfstandige naamwoorden om false-positives ('eens daags' = ooit) te vermijden. |
| V426 | aller \[zelfstandig naamwoord\] (oude genitief mv.) | alle \[zelfstandig naamwoord\] | Verouderde genitief van 'al' (mv.). Modern Nederlands gebruikt 'alle' of 'van alle'. Allowlist met kernzelfstandige naamwoorden om risico te beperken. |
| V428 | \[Possessive\] \[zelfstandig naamwoord\]s (verbogen genitief) | van \[Possessive\] \[zelfstandig naamwoord\] | Verouderde genitief-s na bezittelijk voornaamwoord: 'Zijn Naams' → 'van Zijn Naam', 'Zijn roems' → 'van Zijn roem'. Allowlist met ~30 kernzelfstandige naamwoorden om false-positives ('Mijn huis', 'Zijn plaats' die op -s eindigen maar geen genitief zijn) te vermijden. |
| V434 | ener \[vrouwelijk zelfstandig naamwoord\] (oude genitief) | van een \[zelfstandig naamwoord\] | Verouderde genitief van vrouwelijke 'een' — 'ener vrouw(e)' → 'van een vrouw', 'ener duive' → 'van een duif'. Allowlist met ~25 kernzelfstandige naamwoorden om risico te beperken; oude flexie-vormen (duive→duif) worden gemoderniseerd. |
| V436 | om X\[s\] wil (omwille-van constructie) | omwille van X (DOEL) / vanwege X (OORZAAK) | Verouderde constructie 'om \[genitief\]s wil' = omwille van X. Modern Nederlands gebruikt 'vanwege X'. Werkt op eigennamen (om Davids wil → vanwege David), bezittelijke voornaamwoorden (om Uws tempels wil → vanwege Uw tempel), en pronominaal (om diens wil → vanwege die). LET OP CONTEXT: het SV-idioom 'om ... wil' = 'for the sake of' en is meestal DOEL/belang → dan 'omwille van X' (NIET 'vanwege'), bv. 'omwille van Zijn Naam', 'omwille van David', 'omwille van het Evangelie'. Alleen 'vanwege X' wanneer het de feitelijke OORZAAK/reden is (test: past 'wegens/doordat'?), bv. straf 'vanwege onze zonden'. NIET blind causaal toepassen. |
| V445 | wateren eens vollen bekers | water van een volle beker | Verouderde genitief-constructie Ps 73:10. Combineert eens X-s (V424), N1 vollen, en mv→ev (wateren→water). |
| V448 | \[Noun\] \[BijbelseNaam\]s (oude genitief) | \[Noun\] van \[Naam\] | Verouderde -s genitief na bijbelse naam: 'God Jakobs' → 'God van Jakob', 'huis Davids' → 'huis van David'. Allowlist met ~25 kernzelfstandige naamwoorden en namen. |
| V449 | ten oordeel | tot het oordeel | Verouderde datief 'ten' — modern 'tot het'. |
| V460 | vurigen (mannelijk acc verbogen) | vurige | N1-lift voor adjectief 'vurig' — modern Nederlands kent geen -en uitgang. 'Vurigen hagelsteen' → 'vurige hagelsteen'. |
| V464 | bloeds (genitief) | bloed | Verouderde -s genitief. Modern: 'bloed'. |
| V467 | Gode (datief) | voor God | Verouderde datief van God (Hebr. l-elohim). Modern Nederlands gebruikt 'voor God' of 'aan God'. Bewust uitgezonderd: 'Gode zij dank' (modern idioom blijft). |
| V470 | lande (datief in vaste constructies) | land | Verouderde datief 'lande' in idiomen: 'den lande' → 'het land', 'in den lande' → 'in het land', 'verren lande' → 'ver land', 'desen/uwen/zijnen lande' → 'dit/uw/zijn land'. 'Te land' (idioom 'op land') blijft. |
| V472 | ondersten (mannelijk-acc verbogen) | onderste | N1-lift voor adjectief 'onderste' (superlatief). Modern Nederlands kent geen -en uitgang. |
| V473 | groten \[zelfstandig naamwoord\] (mannelijk-acc) | grote \[zelfstandig naamwoord\] | Uitbreiding van V377 — nu ook met hoofdletter-volgwoord (eigennaam): 'groten David' → 'grote David'. 'De groten' (zelfstandig naamwoord = belangrijke personen) blijft. |
| V481 | \[prep\] welken (mannelijk-acc relatief) | \[prep\] welke | N1-lift voor relatief pronomen 'welken' achter preposities (in/van/op/met/etc.). Modern: 'welke'. |
| V482 | vogelvangers (mv) | vogelvanger (ev) | Verouderd meervoud — modern Nederlands gebruikt het enkelvoud. |
| V488 | heiligen \[zelfstandig naamwoord\] (mannelijk-acc) | heilige \[zelfstandig naamwoord\] | N1-lift voor adjectief 'heilig' bij zelfstandig naamwoord. Allowlist: Naam, berg, tempel, geest, dag, plaats, vrouw, kus, sabbat, etc. Standalone 'heiligen' (= heilige personen) blijft. |
| V490 | gezalfden (mannelijk-acc verbogen) | gezalfde | N1-lift voor 'gezalfde' (Hebr. mashiach). 'Mijn/Uw gezalfden' (oude acc) → 'Mijn/Uw gezalfde'. |
| V494 | ter woning | tot een woning | Verouderde datief 'ter' (te-der) — modern 'tot een woning'. |
| V495 | is/zijn mijn (predicaat-bezit) | is/zijn van mij | Predicatief bezittelijk voornaamwoord — modern: 'van mij'. Pattern: 'is mijn' direct gevolgd door interpunctie (geen attributief gebruik). Vgl. V411 (Mijn is/zijn → van Mij is/zijn). |
| V499 | onzer gedachtig | aan ons gedachtig | Verouderde genitief 'onzer' bij werkwoord 'gedachtig zijn'. Modern: 'aan ons gedachtig'. |
| V502 | van ganser hart | met heel mijn/zijn/uw/hun hart | Verouderde genitief-constructie (Hebr. bekol lev). Context-aware vervanging: bezittelijk voornaamwoord op basis van subject in dezelfde clausule (ik→mijn, u→uw, hij→zijn, zij→hun). |
| V503 | met gansen/ganser hart | met heel \[poss\] hart | Verouderde datief 'gansen/ganser' bij 'hart'. Context-aware: ik→mijn, u→uw, hij→zijn, zij→hun. |
| V505 | Ik ben Uw\[,;.!?\] (predicaat) | Ik ben van U | Predicatief 'Ik ben Uw' (gevolgd door interpunctie) — modern: 'Ik ben van U'. Attribuut 'Ik ben Uw knecht' blijft. |
| V510 | eens machtigen | van een machtige | Aanvulling V424 (eens \[Noun\]s → van een \[Noun\]) voor adjectivische 'machtigen'. |
| V513 | Bewaarder Israëls | Bewaarder van Israël | V448-extension: 'Bewaarder' toegevoegd aan NOUNS-allowlist. |
| V516 | \[Noun\] Sions/Jeruzalems/etc. | \[Noun\] van Sion/Jeruzalem/etc. | V448-extension voor plaatsnamen. Allowlist NOUNS: gevangenen/dochter/zonen/volk/muren/poorten/berg/wachters/etc. NAMES: Sion/Jeruzalem/Bethel/Hebron/Babel. |
| V517 | eens helds | van een held | V424-extension voor 'held'. |
| V531 | kwaden \[Noun\] (mannelijk-acc) | kwade \[Noun\] | N1-lift voor 'kwaad' bij kernzelfstandige naamwoorden (mens/weg/naam/raad/etc.). |
| V532 | allen \[Noun\] (N1 mannelijk-acc) | alle \[Noun\] | N1-lift voor 'al' (alle) bij kernzelfstandige naamwoorden (tijd/dagen/koningen/etc.). 'Allen' als zelfstandig naamwoord ('jullie allen') blijft. |
| V654 | wijns | wijn | Genitief-uitgang 'wijns' (uit 'des wijns', 'veel wijns') vervangen door onverbogen 'wijn'. |
| V660 | gelovigen (bijvoeglijk) | gelovige | 'gelovigen' als bijvoeglijk naamwoord vóór een zelfstandig naamwoord (bv. 'gelovige broeders', 'de gelovige Abraham') krijgt de enkelvoudige verbuiging 'gelovige'. Als zelfstandig naamwoord ('de gelovigen' = de mensen die geloven) blijft het ongewijzigd. |
| V685 | Zone Davids | Zoon van David | Genitief-naamval 'Zone Davids' → 'Zoon van David'. |
| V686 | ontferm U onzer | ontferm U over ons | 'ontferm U/u onzer' (genitief) → 'ontferm U/u over ons'. |
| V689 | alle kwale | alle kwalen | Naamval-rest 'alle kwale' → 'alle kwalen' (meervoud). |
| V697 | timmermans | timmerman | Genitief 'timmermans (zoon)' → 'timmerman'. |
| V704 | levende Gods | levende God | Genitief 'levende Gods' → 'levende God'. |
| V709 | hogen berg / hogen toren / vasten muur | hoge berg / hoge toren / vaste muur | Attributief '-en' wordt '-e'. Waar de verbogen vorm ook nog een verbogen lidwoord bij zich heeft ('tegen allen hogen toren') gaat dat mee: 'tegen elke hoge toren'. |
| V714 | hunnen | hun | Verbogen bezittelijk 'hunnen X' → 'hun X'. Het standalone 'het hunne' (= het hunne/van hen) blijft. |
| V719 | derzulken | voor zodanigen | 'derzulken' (= van/voor zulke mensen) → 'voor zodanigen'. |
| V725 | tweeden | tweede | Verbogen rangtelwoord 'tweeden' → 'tweede'. |
| V730 | weg Gods | weg van God | Genitief 'weg Gods' → 'weg van God'. |
| V734 | van wie de (bezittelijk) | wiens / wier | \[INGETROKKEN 2026-08-23\] Dit principe deed "van wie de X" terug naar "wiens/wier X", als herstel van een kromme eerdere vervanging. Het staat nergens meer in de tekst toegepast, en de lijn is sindsdien omgekeerd: V212 en V1543 maken van welker en wier juist "van wie de". Laten staan zou betekenen dat twee principes elkaar eeuwig terugdraaien, zoals V139 en V969 eerder deden. Het nummer blijft bezet zodat het niet hergebruikt wordt. |
| V737 | helle | hel | Verbogen 'helle' → 'hel' (kind van de hel). |
| V738 | ener | van een | Genitief vrouwelijk lidwoord 'ener X' → 'van een X'. |
| V740 | dier dagen | van die dagen | Genitief 'dier dagen' → 'van die dagen'. |
| V747 | ergeren (skandalizō) | ten val komen / struikelen / aanstoot | Context-agent: skandalizō → ten val komen/brengen, (doen) struikelen of aanstoot nemen/geven; skandalon → struikelblok. Comparatief 'erger'=slechter blijft. |
| V748 | zelfden | zelfde | Verbogen 'zelfden' → 'zelfde' (attributief), bv. 'deze zelfde nacht'. |
| V752 | Zijns troons (genitief-s) | van Zijn troon | Archaïsche genitief-s ('Zijns troons', 'zijns vaders', 'om zijns naams wil') context-gevoelig herschreven naar 'van …'. |
| V753 | zelven | zelf | Verbogen 'zelven' (zij/u zelven) → 'zelf'. Samenstellingen als 'dezelven/zichzelven' blijven (geen losse woordgrens). |
| V755 | sterken drank | sterke drank | Attributief 'sterken drank' → 'sterke drank'. |
| V761 | Christus Gods | Christus van God | Genitief 'Christus Gods' → 'Christus van God'. |
| V762 | onreinen geest | onreine geest | Attributief 'onreinen geest' → 'onreine geest'. |
| V797 | houde (ik houde) | houd | Verouderde 1e-persoonsvorm met -e: 'ik houde' → 'ik houd'. |
| V798 | tijds (genitief) | tijd | Verouderde genitief-s 'tijds' (uit 'dezes tegenwoordigen tijds') → 'tijd'. |
| V799 | hoofde (datief) | hoofd | Verouderde datief -e 'hoofde' (bv. 'met opgestoken hoofde') → 'hoofd'. |
| V801 | beelde (datief) | beeld | Verouderde datief -e 'beelde' (bv. 'den beelde gelijkvormig') → 'beeld' (het beeld). |
| V803 | deze \[onzijdig znw\] | dit \[onzijdig znw\] | Aanwijzend voornaamwoord-congruentie: bij een onzijdig (het-)woord 'deze' → 'dit' (bv. 'deze geheim' → 'dit geheim'). |
| V808 | welke/welken (betrekkelijk vnw) | die / dat | Verouderd betrekkelijk voornaamwoord 'welke/welken' → 'die' (de-woord/persoon/meervoud) of 'dat' (onzijdig ev), waar dat zónder verdere zinswijziging kan. Niet bij vragend 'welke?' of 'welke van …'. |
| V818 | ware (aanvoegende wijs van 'zijn') | was | Verouderde aanvoegende wijs 'ware' (= zou zijn/was), bv. 'al ware het dat', 'zo ware ik' → 'was'. LET OP: niet het bijvoeglijk naamwoord 'ware' (= echt/waarachtig, zoals 'de ware God', 'ware liefde') — dat blijft. |
| V886 | nieuwgeborene | nieuwgeboren | Buigings-n op bijv.nw.: 'nieuwgeborene kinderen' -\> 'nieuwgeboren kinderen'. |
| V921 | Israëls | van Israël | Genitief-s in 'jonkvrouw Israëls' e.d. -\> 'van Israël' (alleen waar het een bezits-genitief is). |
| V925 | bozen weg | boze weg | Verbogen 'bozen weg' -\> 'boze weg'. |
| N9 | zonen Heths | zonen van Heth | Genitief van een eigennaam zonder voorzetsel; modern Nederlands vraagt 'van'. |
| N10 | vorst Gods | vorst van God | Genitief 'Gods' na een zelfstandig naamwoord; modern Nederlands vraagt 'van God'. |
| N11 | des morgens vroeg | vroeg in de morgen | Tijdsbepaling in de genitief. Vervangen door 'van de morgen' levert onzin op; het is een tijdstip, geen bezit. |
| N12 | een weinig waters | een beetje water | Partitieve genitief na een hoeveelheidsaanduiding; modern Nederlands gebruikt de gewone naamval. |
| N14 | des \<znw\>es | van de/het \<znw\> | Dubbele genitief op -es ('des angstes', 'des gerstenoogstes'). De hele uitgang vervalt; het lidwoord volgt het geslacht van het woord. |
| N15 | des \<bnw\>en \<znw\>s | van de/het \<bnw\>e \<znw\> | Het bijvoeglijk naamwoord hield zijn oude genitief-uitgang -en toen 'des' verdween ('van de almachtigen Gods'). Zowel de uitgang van het bijvoeglijk naamwoord als de genitief-s van het zelfstandig naamwoord vervalt. |
| N16 | sikkels gouds | sikkels goud | Genitief van het materiaal ('tien sikkelen gouds'); modern Nederlands zet het materiaal zonder uitgang achter de maat. |
| N17 | ten huize van | in het huis van | Versteende naamvalsvorm. |
| N18 | wiens naam was X | van wie de naam X was | Betrekkelijk voornaamwoord in de genitief; modern Nederlands gebruikt 'van wie'. |
| N19 | in goeden ouderdom | in goede ouderdom | Versteende naamvalsuitgang op het bijvoeglijk naamwoord. |
| N20 | naar van hun volk | naar hun volken | Restant van een genitiefconstructie die bij de herziening scheefliep. |
| N21 | om \<naam\>s, van Mijn knecht, wil | om \<naam\>, Mijn knecht, wil | Genitief-s op de eigennaam plus een overbodig 'van' in de bijstelling. Modern: 'om Abraham, Mijn knecht, wil'. |
| N22 | mijns zoons rok | de rok van mijn zoon | Herstel van genitiefconstructies die bij een eerdere herziening scheefliepen tot 'van mijn zoon rok'. Bijbelbreed toegepast op alle 'van \<bez.vnw\> \<persoon\> \<zaak\>'-restanten. |
| N23 | van zijn heren | van zijn heer | De genitief 'zijns heeren' is enkelvoud; hij was ten onrechte als meervoud 'heren' weergegeven. |
| N24 | gedenk mijner / gedenk van mijn | gedenk aan mij | Genitiefvoorwerp bij 'gedenken'; modern met 'aan'. |
| N25 | ziele | ziel | Verouderde naamvalsvorm. |
| N26 | des volks | van het volk | Overgebleven genitief. |
| N27 | leger Gods | leger van God | Overgebleven genitief bij Godsnamen. |
| N28 | ieders mans geld | ieders geld | Dubbele bezitsaanduiding; 'ieders' volstaat. |
| V1001 | een Hebreeuwsen man | een Hebreeuwse man | Volksnaam als bijvoeglijk naamwoord hield zijn naamvals-n. |
| N29 | de vijftienden dag | de vijftiende dag | Rangtelwoord hield zijn naamvals-n voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord. |
| V1143 | ten zondoffer | als zondoffer | De datief "ten" in de offerformules betekent "als": een dier wordt niet aan het zondoffer gegeven, het ís het zondoffer. Overgeslagen: Leviticus 16:9, waar de zin "ten zondoffer maken" luidt — "als zondoffer maken" is geen Nederlands, daar zou het werkwoord mee moeten veranderen. |
| V1144 | ten brandoffer | als brandoffer | Zelfde datief als V1143. Niet gewijzigd waar "ten" geen "als" maar "voor" betekent: 2 Kronieken 4:6 ("wat ten brandoffer behoort" = wat erbij hoort), Jozua 22:26, 22:28 en 22:29 (een altaar dat niet vóór het brandoffer bestemd is — het altaar is zelf geen offer), Leviticus 5:10 ("ten brandoffer maken", zie V1143) en Numeri 7:87 ("Al de runderen ten brandoffer waren twaalf stieren" — een totaaltelling, geen gelijkstelling). |
| V1145 | ten spijsoffer | als voedseloffer | Zelfde datief als V1143. Jozua 22:29 overgeslagen: daar gaat het om een altaar dat ergens voor bestemd zou zijn, niet om iets dat een voedseloffer is. Het principe levert meteen de eindvorm op; zou het eerst "als spijsoffer" worden, dan is de uitvoer ervan het bronwoord van V1542 en hangt de uitkomst af van de volgorde waarin sweeps draaien. |
| V1146 | ten dankoffer | als dankoffer | Zelfde datief als V1143. Numeri 7:88 overgeslagen: "Al de runderen ten dankoffer waren vier en twintig stieren" is een totaaltelling. |
| V1147 | ten beweegoffer | als beweegoffer | Zelfde datief als V1143. Steeds in de vorm "bewegen ten beweegoffer", wat "als beweegoffer bewegen" wordt. |
| V1148 | ten schuldoffer | als schuldoffer | Zelfde datief als V1143. |
| V1149 | ten vuuroffer | als vuuroffer | Zelfde datief als V1143. |
| V1150 | ten hefoffer | als hefoffer | Zelfde datief als V1143. Exodus 36:6 is bij deze doorvoering niet meegenomen omdat er tegelijk in dat hoofdstuk werd gewerkt; die plaats moet nog. |
| V1151 | ten drankoffer | als drankoffer | Zelfde datief als V1143. |
| V1152 | ten gedenkoffer | als gedenkoffer | Zelfde datief als V1143. |
| V1153 | ten koning | tot koning | Verouderde datief bij zalven, maken, stellen en zijn. Modern Nederlands heeft hier "tot": iemand tot koning zalven. Alle twaalf plaatsen hebben dezelfde zinsbouw. |
| V1154 | ten erfdeel | als erfdeel | Verouderde datief bij geven, vallen en zijn: het land wordt niet aan het erfdeel gegeven, het ís het erfdeel. Jubileeën 9:7 blijft staan — dat boek is niet uit de Statenvertaling vertaald en heeft geen 1888-brontekst, dus de eerstelijnstoets slaat hem over. |
| V1155 | ten priester / ten voorganger / ten rechter / ten bewaarder / ten overste / ten zoon / ten volk / ten getuige / ten hoofd | tot priester / tot voorganger / tot rechter / tot bewaarder / tot overste / tot zoon / tot volk / tot getuige / tot hoofd | Dezelfde datief als V1153, maar met andere naamwoorden: iemand of iets wordt tot iets aangesteld, gekozen of gemaakt. Tien plaatsen. Niet meegenomen: 2 Samuël 19:22 ("mij ten satan zijn" — daar zou ook het naamwoord moeten veranderen), Genesis 47:31 ("ten hoofde van het bed" — dat is het hoofdeinde, geen datief van gelijkstelling), en de eenmalige gevallen ten schat, ten pand en ten naam, die elk hun eigen zinsbouw hebben. |
| V1156 | ten liefelijke reuk | tot een liefelijke reuk | In Numeri 15 en 28 staat overal "tot een liefelijke reuk"; alleen in zes verzen in Numeri 28 en 29 bleef de oude datief "ten liefelijken reuk" staan. Nu gelijkgetrokken met de rest van het boek. |
| V1157 | reukwerks | reukwerk | Oude genitief na "vol" en "van" en na een hoeveelheidswoord. Vijftien plaatsen, alle met dezelfde bouw: Numeri 7 (dertien maal), Openbaring 5:8 en 8:3. |
| V1158 | Spreekt / Neemt / Ziet | Spreek / Neem / Zie | De Statenvertaling gebruikt voor de gebiedende wijs in het meervoud de vorm op -t. Modern Nederlands kent dat onderscheid niet meer. Alleen aan een zinsgrens toegepast, en niet waar er een onderwerp achter staat, want dan is het een vraag: "Hebt u niet gehoord?" blijft staan, "Besnijdt u voor JAHWEH" wordt "Besnijd u" - dat laatste is geen vraag maar een bevel aan uzelf. Binnen een opsomming ("Wees vruchtbaar, en vermenigvuldigt") is het bewust niet gedaan: daar staan bevelen, tussenwerpsels en gewone mededelingen door elkaar. |
| V1165 | Zijn Zoons | van Zijn Zoon | Restschade van een naamval-sweep: bij "den Geest Zijns Zoons" werd Zijns tot Zijn, maar het zelfstandig naamwoord bleef in de genitief staan. Dat leverde onzinnige verbindingen op als "de Geest Zijn Zoons" en "de heerlijkheid Zijn Vaders". Nu met van. De drie afwijkende constructies in Spreuken 16:4, Johannes 4:42 en Job 12:16 zijn afzonderlijk opgelost in V1201-V1203. |
| V1167 | van de X-s | van de X | Restschade van de des-sweep: "des drijvers" werd "van de drijvers", maar de genitief-s hoorde weg te vallen. Daardoor werd een enkelvoud een meervoud. In Psalm 74:14 stond zo "de koppen van de Leviathans", terwijl de Leviathan er één is. Achttien plaatsen; in Psalm 104:17 moest ook de woordvolgorde mee. |
| V1168 | u zaagt / u naamt / u deedt | u zag / u nam / u deed | Restschade van de gij-naar-u-sweep: het voornaamwoord werd omgezet maar het werkwoord bleef in de oude tweede persoon staan. Daniel 2:31 en 2:34 waren overgeslagen en zijn op 21 augustus 2026 alsnog gedaan. |
| V1170 | onzer / hunner / zijner + zelfstandig naamwoord | van onze / van hun / van zijn | De tweede naamval van het bezittelijk voornaamwoord. Drie vaste uitdrukkingen blijven staan omdat ze nog gewoon Nederlands zijn: "te zijner tijd", "zijns weegs" en "onzer aller" (Jesaja 53:6). In de Ethiopische boeken staan hunner en zijner nog; die hebben geen 1888-brontekst. |
| V1172 | als de Heere en niet de mensen | als voor de Heere en niet voor de mensen | In Kolossenzen 3:23 verdween met de derde naamval ook de betekenis: "als den Heere" is "als voor de Heere", niet "zoals de Heere". |
| V1186 | de verslagenen Israëlietische mans | de verslagen Israëlitische man | Restschade: des werd de, maar het bijvoeglijk naamwoord en het zelfstandig naamwoord bleven in de tweede naamval staan. |
| V1201 | om Zijn Zelfs wil | voor Zichzelf | De oude genitiefconstructie wordt modern Nederlands. |
| V1202 | om uw zeggens wil | vanwege wat u zei | De oude genitiefconstructie wordt als een hedendaagse redengevende bepaling weergegeven. |
| V1203 | Zijn is de dwalende | van Hem zijn de dwalende | De zelfstandige tweede naamval wordt met van weergegeven. |
| V1205 | ter oren | ter ore | De vaste uitdrukking krijgt de gangbare moderne datiefvorm. |
| V1206 | ter vrouwe | tot vrouw | De oude datiefconstructie wordt modern Nederlands. |
| V1207 | ter middernacht | om middernacht | De oude tijdsbepaling wordt modern Nederlands. |
| V1208 | ter dodenrijk | naar het dodenrijk | De richting wordt met een modern voorzetsel weergegeven. |
| V1209 | wie ter gevangenis, ter gevangenis | wie voor gevangenschap bestemd is, naar de gevangenis | De elliptische oude bestemmingsformule wordt volledig uitgeschreven. |
| V1211 | welker land | van wie het land |  |
| V1216 | de voedsel | het voedsel | Toen spijze voedsel werd, veranderde het woordgeslacht mee maar het lidwoord niet. Vijf verzen. |
| V1220 | zijns gelijke / uws gelijke | zijn gelijke / uw gelijke | De tweede naamval bij een vaste uitdrukking. In Jubileeen 38:1 staat hij nog; dat boek heeft geen 1888-brontekst. |
| V1221 | ter vrouw / ter vrouwe | tot vrouw | De derde naamval bij het geven of nemen van een vrouw. |
| V1516 | in welke | waarin / in Wie | Het betrekkelijk voornaamwoord. Waar het naar een persoon verwijst wordt het "in Wie" - Efeziers 1:11 en 1:13 gaan over Christus. Waar het naar een zaak verwijst wordt het "waarin". De verbinding met een zelfstandig naamwoord erachter (in welke dingen) blijft staan. |
| V1521 | aan de zijde van het mijne | naast de mijne |  |
| V1589 | krenktet | krenkte | Tweede persoon enkelvoud verleden tijd op -t is verdwenen; de vorm valt samen met de derde persoon. |
| V1596 | van harte (bijvoeglijk) | van hart | Waar van harte de toestand van het hart aanduidt is het een oude naamvalsvorm: de gebrokenen van harte, de oprechten van harte, stijf van harte. Als bijwoord betekent van harte iets anders -- oprecht, met overtuiging -- en dat is nog gewoon Nederlands, dus "van harte vergeven" en "van harte gehoorzaam" blijven staan. Elf plaatsen gewijzigd, veertien gelaten. Zie V1171 voor de andere helft: daar moest de slot-e juist terug. |
| V1597 | bezittelijk voornaamwoord als naamwoordelijk deel | van + persoonlijk voornaamwoord | "U bent Mijn" en "al wat wij hebben, is uw" gebruiken het bezittelijk voornaamwoord zelfstandig; dat kan in het Nederlands niet meer zonder van. Twee plaatsen: Jesaja 43:1 en 1 Makkabeeen 12:23. |
| V1598 | alle u dorstigen | alle dorstigen | "O alle u dorstigen" stapelt de aanspreekvorm op het telwoord. Een van de twee kan weg; het telwoord blijft. Een plaats. |
| V1606 | de geheim / van de afscheidsel / van de nieuwe testaments | het geheim / van het afscheidsel / van het nieuwe testament | Cascade van N2 en N3. De genitiefsweep verving der en des door van de, maar liet het lidwoord staan zoals het bij het oude woord hoorde. Verborgenheid is vrouwelijk en geheim onzijdig, dus "de verborgenheid" werd "de geheim" -- acht keer, in Markus 4:11, Romeinen 16:25, Efeziers 1:9, 3:9 en 6:19, 2 Tessalonicensen 2:7 en 1 Timotheus 3:9 en 3:16. Op dezelfde manier werd "des afscheidsels" in Efeziers 2:14 "van de afscheidsel", en "des nieuwen testaments" in Hebreeen 9:15 "van de nieuwe testaments", met de genitief-s er nog aan. Tien plaatsen. |
| V1607 | gelijkmaking Zijn dood | gelijkmaking van Zijn dood | Cascade van de genitiefsweep: "Zijns doods" verloor zijn naamval maar kreeg geen voorzetsel terug, zodat er twee zelfstandige naamwoorden zonder verband naast elkaar kwamen te staan. De tweede helft van hetzelfde vers laat zien hoe het hoort: daar staat wel "van Zijn opstanding". Een plaats, Romeinen 6:5. |
| V1608 | in die allen (betrekkelijk) | waarin allen | "In dewelke" is een betrekkelijk voornaamwoord en betekent waarin; het werd behandeld als het aanwijzende "die", waardoor de bijzin zijn aanhechting verloor. Twee plaatsen: Johannes 5:28 ("het uur komt, waarin allen die in de graven zijn") en Openbaring 18:19. Prediker 11:8 blijft buiten dit principe: daar heeft de Statenvertaling zelf "verblijdt zich in die allen", en dat is geen betrekkelijke bijzin. |
| V1611 | tot een vrees de goede werken, maar de kwaden | tot een vrees voor de goede werken, maar voor de kwade | Cascade van de naamvalssweep: de derde naamval verloor zijn uitgang maar kreeg geen voorzetsel terug, zodat er twee zelfstandige naamwoorden zonder verband naast elkaar kwamen te staan. De Statenvertaling heeft "niet tot een vreze den goeden werken, maar den kwaden", te lezen als "voor de goede werken". Wat er weggelaten is staat in de kanttekening zelf: bij "den kwaden" tekent zij aan "Namelijk, werken", dus voor de kwade en niet voor de kwaden. Kanttekening 13 legt "tot een vreze" uit als "van te zullen straffen". Een plaats, Romeinen 13:3. De derde naamval zonder voorzetsel komt vermoedelijk op meer plaatsen voor; dat is nog niet Bijbelbreed nagezocht. |
| N13 | onzes | van onze | Bezittelijke naamval, aanvulling op N7. Zeven plaatsen bleven staan, en op vijf ervan was het al krom geworden: een eerdere sweep maakte van Heren Heere, zodat er onzes Heere stond. Alle zeven worden nu van onze Heere. Gemeld door een lezer bij 3 Ezra 8:53. |
| V1639 | ten pand stellen | in pand stellen | Ten is te den, een derde naamval die het Nederlands niet meer kent; de levende uitdrukking is iets in pand stellen. Aanvulling in dezelfde lijn als V1155 (ten priester wordt tot priester). Een plaats, Judith 8:15, waar de oudsten God een termijn van vijf dagen stellen en Judith hun voorhoudt dat Gods raadsbesluiten geen onderpand zijn. Gemeld door een lezer. |
| V1648 | wij zijn uw | wij zijn van U | Het bezittelijk voornaamwoord zonder zelfstandig naamwoord erachter is verouderd: 'wij zijn uw' is 'wij zijn van U'. Een plaats; 'zij zijn Uw volk' en dergelijke blijven ongemoeid. |
| V1657 | te dien tijde | in die tijd | De versteende datief 'te dien tijde' wordt 'in die tijd', zoals V698 dat doet met 'te dierzelfder tijd'. Alleen 'dien' vervangen (N4) levert 'te die tijde' op, dat geen Nederlands is. |
| V1658 | te dezer tijd | in deze tijd | De versteende datief 'te dezer tijd' wordt 'in deze tijd', zoals Esther 4:14 in de canon. N5 (dezer -\> van deze) past hier niet: 'te van deze tijd' is geen Nederlands. |

## Werkwoordsvormen (65)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| W1 | zeide | zei | Verleden tijd enkelvoud |
| W2 | wederkeren / wederkeerde | terugkeren / keerde terug | Verouderd werkwoord |
| W5 | waart | was | Verouderde werkwoordsvorm (2e persoon) |
| W6 | u zijt | u bent | Verouderde werkwoordsvorm |
| W7 | gaaft | gaf | Verouderde werkwoordsvorm |
| W8 | kendet | kende | Verouderde werkwoordsvorm (2e persoon) |
| W9 | geloofdet | geloofde | Verouderde werkwoordsvorm (2e persoon) |
| W11 | schreien / schreiende / geschreid | huilen / huilende / gehuild | Verouderd werkwoord |
| W12 | verried | verraadde | Verouderde werkwoordsvorm |
| W13 | wetet | weet | Verouderde werkwoordsvorm (2e persoon) |
| W14 | zende | zend | Verouderde werkwoordsvorm |
| V228 | \[verb\]ende X (descriptief) | die X \[verbt\] / door \[te X-en\] | v0.13.6: Verouderde tegenwoordig-deelwoord-constructies (Hebreeuws/Grieks participium gebleven in SV) waar modern Nederlands een betrekkelijke bijzin of voorzetselgroep gebruikt. Per occurrence: Sirach 42:19 'verlichtende ziet' → 'ziet, terwijl zij verlicht'; 1 Kon 8:32 / 2 Kron 6:23 'gevende zijn weg op zijn hoofd' → 'door zijn weg op zijn hoofd te geven'; 1 Kon 6:12 'wandelende in dezelve' → 'door daarin te wandelen'; Jer 20:15 'verblijdende hem grotelijks' → 'die hem zeer verblijdde'. Stylistisch acceptabele participia (bv 'wandelende op de zee') bewust niet aangetast. |
| V310 | Zijt sterk | Wees sterk | Imperatief 'zijn' modern: 'wees' |
| V316 | genake | zou naderen | Verouderde aanvoegende wijs van 'genaken' |
| V351 | verkoor | verkoos | Verouderde verleden tijd van 'verkiezen' |
| V353 | togen / toog | trokken / trok | Verleden tijd van verouderd werkwoord 'tijgen' (= trekken/gaan/uitrukken). 'getogen' (geboren en getogen) niet aangetast. |
| V361 | gelast | bevolen | Verouderd verleden-deelwoord van 'gelasten' (= bevelen) |
| V379 | najagen / najaagt / najaagde / najaagden | nastreven / nastreeft / nastreefde / nastreefden | Verouderd werkwoord voor 'achterna jagen' in figuurlijke betekenis (idealen, doelen, vrede) — moderner is 'nastreven'. Letterlijke achtervolging blijft 'achternazitten/achtervolgen'. |
| V382 | verkwikke (subjunctief) | verkwik | Conjunctief van 'verkwikken' (om mij te verkwikken) — modern Nederlands gebruikt enkel 'verkwik' (1e pers. tegenwoordige tijd) of omschrijving 'mijzelf kan verkwikken'. |
| V385 | vertoeven / vertoeft / vertoefde / vertoefden (specifiek 'vertoef niet' → 'wacht niet langer') | wachten / blijven (per zin) | Twee betekenissen: 'vertoef niet' is 'wacht niet langer', maar wie ergens vertoefde, bleef daar. |
| V392 | placht / plachten / plachte | was gewend / waren gewend | Verouderde verleden tijd van 'plegen' (= gewoon zijn te). Modern Nederlands gebruikt 'was/waren gewend te' of 'placht' alleen in zeer formeel register. Constructie blijft 'was gewend \[te + infinitief\]'. |
| V401 | zegge (1e pers. enk. subjunctief) | zeg | Conjunctief van 'zeggen' (1e pers. enk.) — modern Nederlands gebruikt enkel de indicatief 'zeg' (1e pers. tegenwoordige tijd). 'Wij zeggen' / 'zij zeggen' (3e pers. mv.) blijft ongewijzigd. |
| V415 | \[adj/deelwoord\] ware (subjunctief) | \[adj\] was | Conjunctief van 'zijn' (was/zou zijn) — modern Nederlands gebruikt indicatief 'was'. Allowlist met ~35 voorgaande adjectieven/deelwoorden om te onderscheiden van adjectief 'ware' (=echt/waar). |
| V420 | voleinden / voleindigen / voleind / voleindigd | voltooien / voltooid / voltooide | Verouderde samenstelling 'vol + einden' = tot een einde brengen (Hebr. gamar, kalah). Modern Nederlands gebruikt 'voltooien'. Voor sterke theologische context (Joh 19:30) kan 'volbrengen' contextueel beter passen — niet auto-converted. |
| V431 | uittoog / uittoogt / uittogen | uittrok / uittrokt / uittrokken | Verleden tijd van 'uittrekken' (Hebr. yatsa = uitgaan, optrekken — Exodus-context). Compound-uitbreiding van V353 (togen/toog → trokken/trok). |
| V433 | \[werkwoord\]det (2e pers. enk. -t) | \[werkwoord\]de | Verouderde 2e persoon enkelvoud uitgang in verleden tijd (bereiddet, hoordet, wildet, soudet, etc.) — modern Nederlands gebruikt enkel -de zonder -t. ~355 voorkomens in text2026. |
| V451 | overleide / overleiden | overlegde / overlegden | Verouderde verleden tijd van 'overleggen' (Hebr. siach). |
| V456 | kliefde (verleden van klieven) | kloof | Modern Nederlands gebruikt sterke vorm 'kloof' (klieven-kloof-gekloven). |
| V471 | Zijt/zijt mij (imperatief) | Wees/wees mij | Verouderde 2e pers. mv. imperatief van 'zijn' — modern Nederlands gebruikt 'wees'. 'Zijt mij genadig' → 'Wees mij genadig'. |
| V498 | opsprongt (2e pers enk verleden) | opsprong | Verouderde 2e pers enk -t uitgang in verleden tijd. Vgl. V433 (\[verb\]det → \[verb\]de). |
| V511 | wone (subjunctief) | woon | Verouderde subjunctief 1e pers enk van 'wonen'. |
| V519 | overmocht(en) | overweldigd(en) | Verouderde verleden tijd/voltooid deelwoord van 'overmogen' — modern: 'overweldigen' (sterker zijn dan). |
| V529 | verholen | verborgen | Verouderd voltooid deelwoord van 'verhelen' = verbergen. Modern: 'verborgen'. |
| V650 | alle goed werk | elk goed werk | Bij enkelvoudig zelfstandig naamwoord gebruikt modern Nederlands 'elk' i.p.v. 'alle'; de plural 'alle goede werken' blijft ongewijzigd. |
| V651 | lijdzaamheid | volharding | Verouderd 'lijdzaamheid' (= geduldig verdragen) vervangen door 'volharding'; sluit aan bij HSV/NBV en dekt het Grieks 'hupomonè'. Adjectief 'lijdzaam' nog niet ingesloten. |
| V651b | lijdzaam | volhardend | Adjectief 'lijdzaam(e)' (= geduldig volhardend) vervangen door 'volhardend(e)'; complement van V651. |
| V652 | gestaltenis | gestalte | Verouderde vorm 'gestaltenis(sen)' vervangen door het hedendaagse 'gestalte(s)'. Dezelfde betekenis (vorm, voorkomen, verschijning). |
| V653 | insgelijks | ook | Verouderd bijwoord 'insgelijks' (= eveneens, op dezelfde wijze) vervangen door modern 'ook'. |
| V655 | rijkelijk | rijk | Verouderd bijwoord 'rijkelijk' (= overvloedig) vervangen door 'rijk', dat in modern Nederlands ook adverbiaal gebruikt wordt ('rijk versierd', 'rijk uitgegoten'). |
| V656 | jegens | tegenover | Verouderd voorzetsel 'jegens' (= ten opzichte van) vervangen door 'tegenover'; sluit aan bij HSV. |
| V657 | ernstelijk | ernstig | Verouderde adverbiale uitgang -lijk in 'ernstelijk' vervangen door modern 'ernstig'. |
| V658 | zorgvuldiglijk | zorgvuldig | Verouderde adverbiale uitgang -lijk in 'zorgvuldiglijk' vervangen door modern 'zorgvuldig'. |
| V659 | benaarstig u | doe uw best | Verouderd 'zich benaarstigen' (= zich inspannen, zijn best doen; Gr. σπουδάζω) context-afhankelijk vervangen: gebiedend 'benaarstig u' → 'doe uw best', 'benaarstigt zich' → 'spant zich in', 'benaarstiging' → 'ijver'. |
| V661 | onzienlijk | onzichtbaar | Verouderd 'onzienlijk(en)' (= niet zichtbaar) vervangen door 'onzichtbaar'; attributieve verbuigingen 'onzienlijke/onzienlijken' → 'onzichtbare'. |
| V662 | zienlijk | zichtbaar | Verouderd 'zienlijk(en)' (= zichtbaar) vervangen door 'zichtbaar'; attributieve verbuigingen 'zienlijke/zienlijken' → 'zichtbare'. |
| V663 | onbeschuldig | onschuldig | Verouderd 'onbeschuldig(lijk)' (= zonder schuld) vervangen door 'onschuldig'. |
| V665 | kreatuur | schepsel | Verouderd 'creatuur/kreatuur' (en verbuigingen) vervangen door 'schepsel'/'schepselen' (enkelvoud/meervoud naar context). |
| V666 | vastigheid | vastheid | Verouderd 'vastigheid' vervangen door modern 'vastheid'. Alleen voor de abstracte betekenis stevigheid. Waar vastigheden een versterkte plaats zijn geldt V1567 en wordt het vestingen. |
| V667 | gewon | verwekte | Verouderd 'gewon' (verleden tijd van 'gewinnen' = verwekken, in geslachtsregisters 'verwekte') vervangen door 'verwekte'. |
| V669 | adderengebroedsels | adderengebroed | Verouderd meervoud 'adderengebroedsels' vervangen door het collectieve 'adderengebroed' (gebroed van adders). |
| V670 | toekomende toorn | komende toorn | 'toekomende(n) toorn' (de toorn die komen zal) vervangen door 'komende toorn'. |
| V671 | uitgehouwen (boom) | omgehakt | 'uitgehouwen' in de zin van een boom die wordt geveld → 'omgehakt' (Matt 3:10, 7:19, Luk 3:9). NIET toegepast waar 'uitgehouwen' = uitgehakt in steen (bornputten, stenen, graf, steenrots). |
| V703 | opnaamt | opnam | Verouderde verleden tijd 'opnaamt' → 'opnam'. |
| V712 | dunkt | denkt | 'wat dunkt u' (= wat denkt u) → 'denkt'. 'angel' als prikkel (1 Kor 15) NIET hierdoor geraakt. |
| V715 | behoordet | behoorde | 2e-persoons-uitgang 'behoordet' → 'behoorde'. |
| V723 | gearbeid | gewerkt | Voltooid deelwoord 'gearbeid' → 'gewerkt'. |
| V758 | Rijs op | Sta op | Gebiedende wijs 'Rijs op' → 'Sta op'. |
| V772 | worde (aanvoegende wijs) | word / wordt | Aanvoegende wijs 'worde' → indicatief 'word' (1e pers.) / 'wordt' (3e pers./u) in doel-, gevolg- en complementbijzinnen (opdat/dat ...). Liturgische/wens-formules (Onze Vader 'geheiligd worde Uw Naam'), zegeningen, vervloekingen, gebeden, scheppingsfiats en koninklijke decreten blijven ongemoeid. Contextueel-handmatig. |
| V779 | aanvoegende wijs op -e (bijzin) | indicatief | Aanvoegende wijs op '-e' in betrekkelijke/complementbijzinnen → indicatief waar correct en natuurlijk (bv. 'Die in het verborgen zie' → '... ziet'). Wens-/gebod-conjunctieven (zegeningen, vervloekingen, 'God zij dank', 'het zij zo') blijven. Contextueel-handmatig. |
| V903 | vasttet | vastte | Verouderde werkwoordsvorm 'vasttet' -\> 'vastte'. |
| V924 | vreze | vrees | 'ik vreze' -\> 'ik vrees' (werkwoordsvorm); niet de zelfstandige 'vreze' (=vrees/ontzag) blind vervangen. |
| W16 | voordat ik sterve | voordat ik sterf | Aanvoegende wijs; modern Nederlands gebruikt de gewone tegenwoordige tijd. |
| W17 | vluchttet | vluchtte | Verouderde tweede persoon van de verleden tijd. |
| W18 | een verstandigen en wijzen man | een verstandige en wijze man | Verbogen bijvoeglijk naamwoord bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het zelfstandig gebruikte meervoud 'de verstandigen', 'de wijzen' blijft staan. |
| V1641 | mat (verleden tijd van meten) | meette | Beide vormen zijn goed Nederlands, maar 'mat' leest snel als het zelfstandig of bijvoeglijk naamwoord, en in Ezechiël 40-47 staat het tientallen keren achter elkaar. Toegepast in de boeken die bij het doorvoeren nog niet definitief waren. |

## Spelling (53)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| S1 | Neen | Nee | Moderne spelling |
| S2 | Habel | Abel | Gangbare Nederlandse spelling |
| S3 | wijfje | vrouwtje | Moderne spelling |
| V214 | fondament(en) | fundament(en) | Spelling moderniseren (case-preserving). |
| V233 | honig | honing | Verouderde spelling 'honig' moderniseren naar 'honing'. Geen betekenisverschil, alleen spelling. |
| V241 | satanas | satan | Verlatiniseerde naam 'satanas' (Grieks σατανᾶς) → moderne Nederlandse vorm 'satan'. Hoofdletter behouden bij eigennaam-functie. |
| V244 | Elias | Elia | Verlatiniseerde naam 'Elias' (Grieks Ἠλίας) → moderne Nederlandse vorm 'Elia' (= Hebr. אֵלִיָּהוּ). Geldt voor de profeet Elia. |
| V247 | ongehevelde | ongezuurde | Verouderde term voor brood zonder zuurdesem. |
| V250 | Kapernaum / Bethsaida / Sarai | Kapernaüm / Bethsaïda / Saraï | Diacritische tekens (trema's) toevoegen op eigennamen waar modern Nederlands een trema vereist om uitspraak duidelijk te maken: Kapernaum→Kapernaüm, Bethsaida→Bethsaïda, Sarai→Saraï. Boaz, Aäron, Naäman, Israël blijven onaangetast (al correct). |
| V256 | onreinigheid | onreinheid | Verouderde spelling 'onreinigheid' moderniseren naar 'onreinheid'. Inclusief meervoud onreinigheden→onreinheden. |
| V260 | ouden/nieuwen | oude/nieuwe | n-uitgang van attributief bijv.nw. weg (oud-Nederlandse accusatief): den ouden/nieuwen mens → de oude/nieuwe mens. |
| V296 | Van waar / van waar | Vanwaar / vanwaar | Aaneenschrijven volgens moderne spelling |
| V304 | Sebaoth | Zebaoth | Spellingmodernisering Hebreeuws ṣabaoth |
| V335 | nedergestoten / nedervalt / nedergevallen / etc. | neergestoten / neervalt / neergevallen / etc. | Spellingmodernisering 'neder-' → 'neer-' (analoog aan V286 nedergeworpen) |
| V354 | neder (lowercase, los of in samenstelling) | neer | Spellingmodernisering analoog aan V286/V335 (nedergeworpen/nedergestoten). 'Neder' met hoofdletter (Nederland, Neder-X) blijft staan. |
| V374 | te zamen / tezamen | samen | Verouderde dubbelspelling — modern Nederlands kent alleen 'samen'. Behoud van 'gezamenlijk' en 'samen-' samenstellingen. |
| V378 | nedergebogen / nederbogen | neergebogen | Spelling-modernisering naar V354 (neder → neer). Specifieke samenstelling met 'buigen' — past niet bij V354 base regex. |
| V380 | plage (enkelvoud) | plaag | Verouderde enkelvoudsvorm — modern Nederlands gebruikt 'plaag' (mv. 'plagen' blijft ongewijzigd, valt samen met modern werkwoord). |
| V405 | wagenen (meervoud) | wagens | Verouderde meervoudsvorm van 'wagen' — modern Nederlands gebruikt 'wagens' (strijdwagens, oorlogswagens, etc.). |
| V439 | lekken / gelekt (= likken) | likken / gelikt | SV gebruikt 'lekken' voor 'likken' (Hebr. lachach — honden likken bloed, vijanden likken stof). Modern Nederlands: 'lekken' = leak (drippen), 'likken' = lick (tong). Risico-context: ~99 verzen, allemaal lick-betekenis. |
| V469 | onweder | onweer | Verouderde spelling — modern Nederlands gebruikt 'onweer'. (Vgl. V354 neder → neer, V416 vernachten → overnachten.) |
| V479 | waarmede | waarmee | Verouderde spelling — modern: 'waarmee'. |
| V486 | leugenen (oud meervoud) | leugens | Verouderde meervoudsvorm — modern: 'leugens'. |
| V489 | dienaars (oud meervoud) | dienaren | Verouderd -aars meervoud — modern Nederlands gebruikt 'dienaren' (Hebr. mesharetim). |
| V496 | volke (oude vorm) | volk | Verouderde -e vorm van 'volk' — modern Nederlands gebruikt enkel 'volk'. |
| V500 | de dodenrijk / de hel (in OT) | het dodenrijk | Twee correcties: (1) 'de dodenrijk' → 'het dodenrijk' (artikel-fix, 'dodenrijk' is het-woord) bibel-breed; (2) 'de hel' in OT-context (Hebr. sheol) → 'het dodenrijk'. NT 'de hel' (Grieks gehenna) blijft onaangetast. |
| V504 | lederen | leren | Verouderde adjectief-vorm — modern Nederlands gebruikt 'leren' (lederen schoenen → leren schoenen). |
| V512 | Hammaaloth | Hammaäloth | Hebreeuws transliteratie met aä-trema (Hebr. ham-ma'aloth = de opgangen). Modernste spelling met trema. |
| V521 | Hebreeuwse namen zonder trema (Aaron, Baal, Naaman, Kanaan, Jaar, Jaazer, Beerseba) | Aäron, Baäl, Naäman, Kanaän, Jaär, Jaäzer, Beër-seba | Modern Nederlands gebruikt trema op klinker-clusters bij Hebreeuwse namen om correcte uitspraak te markeren (a-äron, ba-äl, etc.). SV1637/1888 schreef zonder trema. |
| V524 | nederdaalt | neerdaalt | V354-compound (neder → neer). Modern: 'neerdaalt'. |
| V527 | zichzelve | zichzelf | Verouderde -e flexie — modern Nederlands gebruikt 'zichzelf'. |
| V664 | gefondeerd | gefundeerd | Verouderde spelling 'gefondeerd' vervangen door 'gefundeerd'. |
| V668 | kemelshaar | kameelhaar | Verouderde spelling 'kemelshaar' (haar van een kemel/kameel) vervangen door 'kameelhaar'. |
| V672 | duive | duif | Verouderde vorm 'duive' (enkelvoud) vervangen door 'duif'. Het meervoud 'duiven' blijft ongewijzigd. |
| V673 | koornmaat | korenmaat | Verouderde spelling 'koornmaat' → 'korenmaat' (maat voor koren/graan). |
| V675 | Mammon | mammon | 'Mammon' (rijkdom/geld als afgod) is geen eigennaam → kleine letter 'mammon'. |
| V679 | henengaan | heengaan | Verouderd voorvoegsel 'henen-' (= heen-) in samenstellingen → 'heen-': henengaan→heengaan, henengaat→heengaat, henengegaan→heengegaan, henengedreven→heengedreven, enz. |
| V682 | bersten | barsten | Verouderde spelling 'bersten' (en vervoegingen) → 'barsten'. |
| V690 | penningsken | penninkje | Verouderd verkleinwoord 'penningsken(s)/penningske' → 'penninkje(s)'. |
| V693 | vogelen | vogels | Verouderd meervoud 'vogelen' → 'vogels'. |
| V694 | paarlen | parels | Verouderd 'paarlen' → 'parels'. |
| V702 | nuchteren | nuchter | 'nuchteren' → 'nuchter'. |
| V722 | kemel | kameel | 'kemel(en/s)' → 'kameel/kamelen'. |
| V735 | een (telwoord) | één | Telwoord "een" → "één" waar het nadrukkelijk 1 betekent (op één dag, één lichaam, niet één). Lidwoord "een" blijft. Niet bij 'een van' zonder nadruk: daar is 'een' geen telwoord ('een van de jongens'). |
| V739 | kiekens | kuikens | 'kieken(s)' (jonge kip) → 'kuiken(s)'. |
| V751 | Heva | Eva | Naam 'Heva' → 'Eva'. |
| V767 | de zuurdesem | het zuurdesem | Lidwoord: 'de zuurdesem' → 'het zuurdesem'. |
| V810 | afschrapsel | afschraapsel | Spelling: 'afschrapsel' → 'afschraapsel' (van afschrapen/afschraapsel). |
| V811 | ouhet | oude | Typografische correctie: 'ouhet' → 'oude'. |
| S4 | koorn | koren | Verouderde spelling. |
| S5 | schepter | scepter | Spelling; de moderne spelling is 'scepter'. |
| S6 | elle | el | Verouderde enkelvoudsvorm van de lengtemaat el. Het meervoud 'ellen' blijft ongewijzigd. |
| V1587 | vledermuis | vleermuis | Verouderde spelling van hetzelfde dier. |

## Overig (37)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| O1 | kinderen Gods | kinderen van God | Genitief-modernisering |
| O2 | heir / heiren / heire / heirs / heirkracht / heirschaar / ten heire | leger / legers / legermacht / ten strijde | De verbogen vormen bleven eerst staan, waardoor 'leger' en 'heiren' door elkaar stonden. 'Ten heire' is een vaste uitdrukking die vrijwel altijd met 'uittrekken' samengaat; daar past 'ten strijde'. |
| O3 | dezelve | dezelfde | Verouderd voornaamwoord |
| O4 | hetzelve | hetzelfde | Verouderd voornaamwoord |
| O5 | Lam Gods | Lam van God | Genitief-modernisering |
| O6 | engelen Gods | engelen van God | Genitief-modernisering |
| O7 | Zone/Zoon Gods | Zoon van God | Genitief-modernisering |
| O8 | Zijn lichaams | van Zijn lichaam | Genitief-modernisering |
| O9 | Koninkrijk Gods | Koninkrijk van God | Genitief-modernisering |
| O10 | toorn Gods | toorn van God | Genitief-modernisering |
| O11 | de ure / der ure | het uur / van het uur | Geslachtscorrectie (vrouwelijk naar onzijdig) |
| O12 | Mijns Vaders / mijns vaders | van Mijn Vader / van mijn vader | Genitief-modernisering |
| O13 | Mijzelven / mijzelven | Mijzelf / mijzelf | Verouderd reflexief voornaamwoord |
| O14 | Desgenen / desgenen | Van Degene / van degene | Verouderd aanwijzend voornaamwoord |
| O15 | van node | nodig | Verouderde uitdrukking |
| O16 | goeden moed | goede moed | Verouderde naamval |
| O17 | de bete | het brood | Verouderd woord |
| O18 | jongen ezel | jonge ezel | Verouderde naamval |
| O19 | korten (bijv.nw.) | korte | Verouderde naamval bij bijvoeglijk naamwoord |
| O20 | eersten | eerste | Verouderde naamval |
| O21 | riekt | ruikt | Verouderde werkwoordsvorm |
| O22a | broeder | broer (familielid) / broeder (geestelijk) | Context-afhankelijk: 'broeder' wordt 'broer' als het een biologische broer/familielid betreft; 'broeder' blijft behouden in geestelijke context (mede-gelovige, mede-christen). OT: bijna altijd familielid → broer. Brieven NT: bijna altijd geestelijk → broeder behouden. Evangeliën/Handelingen: per vers beoordeeld. |
| O22b | broederen | broers (familielid) / broeders (geestelijk) | Verouderde meervoudsvorm. Wordt 'broers' bij familieleden en 'broeders' in geestelijke context. |
| O22c | zuster | zus (familielid) / zuster (geestelijk) | Context-afhankelijk: 'zuster' wordt 'zus' als het een biologische zus/familielid betreft; 'zuster' blijft behouden in geestelijke context. |
| V217 | om van X wil / van van / Om omwille | omwille van X / van / Omwille | Cascade-artefacten van eerdere mijner/zijner-bulkfixes met N2 (der/des → van de) gerepareerd: "om van mijn X wil" → "omwille van mijn X"; "van van" → "van"; "Om omwille van" → "Omwille van". |
| V218 | \[NP\] uw/zijn/hun X (zonder 'van', cascade-artefact) | \[NP\] van uw/zijn/hun X | Cascade-reparatie v0.13.5: in eerdere ronde was Uwer/zijner/hunner in text2026 simpelweg gestript naar uw/zijn/hun zonder 'van'-omschrijving (analoog aan V210/V213 reparatie van mijner/mijns). Triple-match met SV1888 als bron: waar SV "\[NP\] \[Uwer\|zijner\|hunner\] \[Y\]" heeft en text2026 nu "\[NP\] \[uw\|zijn\|hun\] \[Y\]" (zonder 'van') heeft, wordt 'van' ingevoegd. 2688 verzen gerepareerd. |
| V219 | te zijn tijd | te zijner tijd | v0.13.5: Het idioom 'te zijner tijd' moet behouden blijven (modern correct Nederlands, vaste uitdrukking voor 'op het juiste moment'). Door eerdere bulkfix was dit 'te zijn tijd' geworden — 25 voorkomens hersteld. |
| V224 | ten dage (dat\|als\|van\|toen\|wanneer\|waarop) | op de dag (dat\|als\|van\|toen\|wanneer\|waarop) | v0.13.6: Genitief-uitdrukking 'ten dage' moderniseren naar 'op de dag' wanneer gevolgd door conjunctie/voorzetsel. 135 voorkomens hoofdtekst + 4 specials (Lk 12:46, Mat 24:50 'ten dage in welke' → 'op een dag waarop'; Ps 110:5 'ten dage Zijn toorns' → 'op de dag van Zijn toorn'; Gen 22:14 'heden ten dage' → 'vandaag de dag') + 275 in marginNotes. Tag-tolerante html-pass voor 10 verzen waar \<sup\>-noot tussen 'ten dage' en conjunctie zat. |
| V906 | Jezabel | Izebel | Naam 'Jezabel' -\> 'Izebel' (verwijzing naar de OT-koningin Izebel), consequent met het Oude Testament. |
| O22 | alle, die ... | allen, die ... | Zelfstandig gebruikt en verwijzend naar personen; dan meervoud 'allen'. Bij zaken en dieren blijft 'alle'. |
| O23 | de eerstgeborenen (enkelvoud) | de eerstgeborene / eerstgeboren | Waar één persoon bedoeld is. Het echte meervoud 'de eerstgeborenen van Egypte' blijft staan. |
| O24 | het meisje, die ... | het meisje, dat ... | 'Meisje' is onzijdig; het betrekkelijk voornaamwoord is 'dat', het lidwoord 'het'. |
| O25 | een boos van die | een boos dier | Herstel: 'dier' was bij een eerdere genitiefronde ten onrechte in 'van die' veranderd. |
| ET1 | Ethiopische boeken zonder principes | de principes alsnog toegepast | Henoch, Jubileeen, de drie Meqabyan-boeken en 4 Baruch zijn uit het Ge'ez vertaald en hebben geen Statenvertaling-basis, waardoor de sweeps er nooit overheen zijn gegaan. Van de zestienhonderd principes zijn er zeshonderdnegenentwintig een echte drop-in vervanging -- de regex herkent zijn eigen bronwoord volledig -- en die zijn in een doorloop toegepast, met A1 (gij) en V589 (naamwoord + Israels) erbij. Negentienhonderdeenenveertig vervangingen in dertienhonderdeenenvijftig verzen. Contextgevoelige principes (een, boze, ziet, eer) en het genitief-des blijven liggen; die vragen per plaats een oordeel. |
| ET3 | Ethiopische boeken: principes met meerdere woordvormen | alsnog toegepast | De eerste doorloop (ET1) nam alleen principes mee waarvan het patroon het eigen bronwoord volledig herkent. Principes die meerdere vormen tegelijk noemen, vielen daardoor weg: elkander en malkanderen (V65), neder en de samenstellingen ermee (V354), te zamen (V374), voleinden en voleindigd (V420), vergaderen (V318), verborgenheid (V271), arend (V22), verkoren (V594), kastijden en kastijding (V787, V341), ten dage dat (V224), den beginne (N1a) en het losse den (N1). Die zijn nu in 285 verzen toegepast. Nederig bleef nederig. Waar verborgenheid (de) geheim (het) werd, gingen lidwoord en bijvoeglijk naamwoord mee: dit geheim, een verachtelijk geheim. Hunner en zijner voor een zelfstandig naamwoord werden van hun en van zijn (V1170), om hunner vaderen wil werd omwille van hun vaderen (V436), den bejaarden priester werd de bejaarde priester. De bronankers van de Open Parafrase, vijf Ge'ez-woordankers en de tekstvormen in de dierenwiki zijn meeverplaatst. Nog niet gedaan: de genitief des, dien en dezen, Gods achter een zelfstandig naamwoord, harer, welke, eer, boze en een als telwoord; die vragen per plaats een oordeel. |
| ET4 | Ethiopische boeken: principes die per plaats een oordeel vragen | alsnog toegepast | Na ET1 en ET3 bleven de principes over die per plaats een afweging vragen. Die zijn in 308 verzen doorgevoerd, steeds zoals de canon hetzelfde principe heeft toegepast. Des wordt van de of van het naar het geslacht van het woord (des hemels: van de hemel, des levens: van het leven); des nachts wordt in de nacht, des daags overdag, des anderen daags op de andere dag, en de dauw des morgens de dauw van de morgen. Dien en dezen worden die en deze, ook als zelfstandig voornaamwoord; te dien tijde wordt in die tijd (V1657) en te dien dage op die dag. Een zelfstandig naamwoord met Gods wordt ... van God (V402). Verdelgen wordt vernietigen, toornig boos, beminnen houden van, broederen broers waar het om familie gaat en broeders waar de gevallen engelen elkaars broeders heten (3 Meqabyan 4:8), Sarai Saraï. Blijven staan zoals in de canon: moge in een zegenwens, te allen tijde, zij allen, aangaande als voorzetsel en de blijde boodschap. Toornig dat ET1 uit verbolgen maakte (V476) is niet opnieuw vervangen, volgens de eerste-linie-regel; zo luidt 2 Meqabyan 10:9 nu werd boos en toornig. Goedgekeurde hoofdstukken van Jubileeën zijn niet aangeraakt. |
| ET5 | Ethiopische boeken: goedgekeurde hoofdstukken van Jubileeën en voorgelegde stijlkeuzes | alsnog toegepast | Op verzoek zijn ook de goedgekeurde hoofdstukken van Jubileeën meegenomen, met dezelfde maatstaf als ET4: te dien tijde wordt in die tijd, verdelgen vernietigen, toornig boos, Sarai Saraï, wederkeren terugkeren, vertroosten troosten, broederen broers en uws gelijke uw gelijke. In 47:12 stond oorspronkelijk toornig en verbolgen; dat is nu boos en toornig, zoals 2 Meqabyan 10:9. Moge in de zegenwensen van Izak en Rebekka (25 tot 27) bleef staan. In 38:1 is vel de vijand neer hersteld: V1096 had in v0.29.0 ook dit werkwoord tot huid gemaakt. Aangaande als opschrift of aankondiging werd over (2 Meqabyan 1:1, Henoch 1:3 en 93:1); in Jubileeën 5:15 werd het wat allen betreft. In Jubileeën 36:10 werd de toorn en de gramschap de toorn en de woede, omdat V17 er de toorn en de toorn van zou maken. Negen woordankers wezen na ET3 en ET4 naar een verschoven voorkomen van hun woord; die zijn rechtgezet. |

## Verouderde uitdrukking (19)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| V678 | te dierzelver ure | op dat moment | Verouderde tijdsuitdrukking 'te dierzelver/dierzelfder ure' (= op datzelfde uur) → 'op dat moment'. |
| V681 | wees welgemoed | heb goede moed | Verouderd 'wees welgemoed' (= heb goede moed, wees getroost) → 'heb goede moed'. |
| V692 | te die dage | op die dag | 'te die/dien dage' → 'op die dag'. |
| V698 | te dierzelfder tijd | in die tijd | 'te dierzelfder/dierzelver tijd' (= op datzelfde tijdstip) → 'in die tijd'. |
| V699 | zijt goedsmoeds | heb goede moed | 'zijt/weest/wees goedsmoeds' (= heb goede moed, wees getroost) → 'heb goede moed'. |
| V705 | ten monde | in de mond | 'ten monde (ingaan)' → 'in de mond'. |
| V706 | ten derden dage | op de derde dag | 'ten derde(n) dage' → 'op de derde dag'. |
| V708 | Werkelijk zeg Ik u | Voorwaar zeg Ik u | De plechtige formule 'Werkelijk (zeg Ik u)' terug naar 'Voorwaar'. |
| V746 | terzelfder ure | op dat moment | '(ter)zelfder ure' → 'op dat moment'. |
| V754 | ter rechterzijde | aan de rechterzijde | 'ter rechter-/linkerzijde' → 'aan de rechter-/linkerzijde'. |
| V770 | te rechter tijd | op de juiste tijd | 'te/ter rechter tijd' → 'op de juiste tijd'. |
| V933 | ter zelfder tijd | in die tijd | 'Ter zelfder tijd' is een versteende naamvalsvorm; 'in die tijd' zegt hetzelfde in hedendaags Nederlands. |
| V934 | wel bedaagd | op dagen gekomen | 'Bedaagd' betekent op leeftijd; de uitdrukking 'op dagen gekomen' volgt het Hebreeuwse idioom en is nog begrijpelijk. |
| V940 | ten tweeden male | voor de tweede keer | 'Male' is hier de verouderde vorm van 'maal, keer' — niet te verwarren met 'male' als reiszak. |
| V947 | tot zijn volken verzameld | met zijn voorgeslacht verenigd | Hebreeuws idioom voor sterven; letterlijk vertaald is het in het Nederlands onbegrijpelijk. |
| V948 | als een haar kleed | als een harig kleed | 'Haar kleed' leest als 'het kleed van haar'. |
| V993 | in de mond van zijn zak | boven in zijn zak | De 'mond' van een zak is de opening; modern Nederlands zegt 'boven in'. |
| V998 | geen man wel ter tale | niet goed in spreken | 'Wel ter tale zijn' is verouderd voor welbespraakt. |
| V1002 | kinderen van Israël | Israëlieten | Het Hebreeuwse bnee Jisraeel betekent het volk, niet letterlijk kinderen. 'Israëlieten' zegt hetzelfde in gewoon Nederlands. |

## Godsnamen (12)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| G1 | de HEERE / den HEERE | JAHWEH | Godsnaam |
| G2 | des HEEREN | van JAHWEH | Genitief + Godsnaam |
| G3 | de HEERE God | God JAHWEH | God eerst, dan de Naam |
| G4 | de Heere HEERE / Heere HEERE | Adonai JAHWEH | De Statenvertaling schrijft "de Heere HEERE". De eerste doorvoering verving alleen "Heere HEERE" en liet het lidwoord staan, zodat er "de Adonai JAHWEH" kwam te staan -- een lidwoord voor een eigennaam. Het lidwoord vervalt mee: tweehonderdtweeenvijftig plaatsen bijgewerkt. Waar HEERE alleen staat blijft het lidwoord wel, want daar is het een titel en geen naam. |
| G5 | HEERE der heirscharen | JAHWEH van de legermachten | JAHWEH Tsevaot |
| G6 | God de Almachtige | El Shaddai | El Shaddai |
| G7 | God de Allerhoogste | El Elyon | El Elyon |
| V280 | Apocriefen: Here | JAHWEH (Hebr/Aram bron) / Heere (Grieks bron) | Per apocrief boek toegepast op basis van origineel-taal: bij vermoedelijk Hebreeuws/Aramees origineel (Tobit, Judith, Sirach, Baruch 1-5, Gebed Azarja, Gezang in Vuuroven, Susanna, Bel & Draak, 1 Mak, 4 Ezra, Esther-toev): Here→JAHWEH (LXX κύριος ↔ verm. Hebr. יהוה). Bij Grieks origineel (Wijsheid, 2+3 Mak, 3 Ezra, Gebed Manasse, Brief van Jeremia=Bar 6): Here→Heere (κύριος is daar geen vertaling). |
| V281 | des Heren / van de Heren | van JAHWEH (apocriefen) | Cascade-fix uitsluitend toegepast in apocriefen met Hebreeuws/Aramees vermoedelijk origineel: SV1888 'des HEEREN' (genitief van HEERE = JHWH) is via eerdere bulkfixes 'des Heeren'→'des Heren'/'van de Heren' geworden. Hersteld naar 'van JAHWEH'. Apocriefen met Grieks origineel (Wijsheid, 2-3 Mak, 3 Ezra, Gebed Manasse, Brief van Jeremia=Bar 6) en het Oude Testament zelf zijn NIET aangetast door dit principe. (V280 dekt Here→JAHWEH/Heere policy per boek-categorie.) |
| ET2 | Heere in de Ethiopische boeken | JAHWEH in Jubileeen, Heere in Henoch | Het Ge'ez maakt geen onderscheid tussen JHWH en Adonai: እግዚአብሔር (Egziabeher, letterlijk "Heer van het land") dekt beide, naast እግዚእ (egzi, "heer") en de aanroep እግዚኦ (egzio, "o Heer"). Er is in de Ethiopische tekst zelf dus geen aanknopingspunt om de ene plaats JAHWEH te maken en de andere Heere. De keuze steunt daarom op de veronderstelde brontaal, net als V280 dat voor de apocriefen doet. Voor Jubileeen is die er: alle veertien a vijftien Qumran-handschriften zijn Hebreeuws, en 4Q216 -- het oudste, ongeveer 125 tot 100 voor Christus -- draagt het Tetragrammaton. Daar wordt Heere dus JAHWEH, maar alleen waar እግዚአብሔር eronder ligt; waar de aanroep እግዚኦ staat blijft het Heere, zoals in 1:19 "O Heere, mijn God". Vier plaatsen: 17:13, 18:14, 19:29 en 31:16. Voor Henoch ontbreekt dat bewijs: de elf Qumran-handschriften zijn Aramees, en Qumran-Aramees vermijdt het Tetragrammaton stelselmatig ten gunste van titels -- Heer der geesten, de Grote Heilige, de Allerhoogste. Bovendien dekken de fragmenten maar ongeveer een vijfde van de Ethiopische tekst, en juist de Gelijkenissen (37-71) ontbreken er volledig. Henoch houdt daarom Heere, en de Meqabyan-boeken en 4 Baruch ook: die hebben helemaal geen Qumran-getuige. |
| V1640 | ik / mij / mijn (God over Zichzelf) | Ik / Mij / Mijn | In de canonieke boeken krijgt God een hoofdletter waar Hij over Zichzelf spreekt (Mijn volk, Ik ben JAHWEH); de apocriefe uitgave van 1888 deed dat niet. In 4 Ezra liep dat door elkaar heen: negentien plaatsen hadden al een hoofdletter, honderdnegenenvijftig niet. Alleen wat binnen een span god-speaks staat is opgehoogd, want 4 Ezra is een ik-vertelling waarin Ezra zelf onophoudelijk ik zegt; een gewone corpussweep zou die allemaal meenemen. De aanspreekvorm U voor God is niet meegenomen: welke van de vijfhonderdtwintig kleine u's in 4 Ezra God aanspreken is niet aan een patroon te zien, en dat vraagt een leesronde. Gemeld door lezers bij 4 Ezra 1:5 en 3:4. |
| V1656 | prins (als aanduiding van God) | Prins | Waar prins God aanduidt, hoort de hoofdletter erbij, zoals bij de andere godsnamen: 2 Makkabeeën 3:24 (de prins van de geesten), 12:15 (de grote prins van de wereld), 12:28 (God de prins), 15:4 (een machtig prins in de hemel) en 15:23 (U prins van de hemelen). In 15:5 gaat het over Nicanor zelf, daar blijft de kleine letter. |

## Verouderd werkwoord (8)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| V771 | Aanmerkt (gebiedende wijs) | beschouw | Gebiedende wijs 'Aanmerkt' (= beschouw, overweeg) → 'beschouw'. |
| V773 | geperst (benauwd) | beklemd | 'geperst' (Grieks συνέχομαι = benauwd/in het nauw) → 'beklemd'. NOOIT bij letterlijk persen (wijnpers, druiven, olie, samengeperst). In de praktijk geen voorkomens gevonden buiten letterlijke betekenis; principe gereserveerd. |
| V774 | meent / Meent gij | denkt / Denkt u | 'menen' = denken/veronderstellen → 'denken'. Persoonsvorm aangepast: 'Meent gij/u' → 'Denkt u', 'meent niet' → 'denk niet'. NIET waar 'menen' = bedoelen/van plan zijn (bv. Jes 10:7). Contextueel-handmatig. |
| V776 | geschiedt / geschiede | gebeurt | 'geschieden' (verhaal/gebeurtenis) → 'gebeuren'; vormen 'geschiedt'/'geschiede' → 'gebeurt'. UITZONDERING: 'Uw wil geschiede' (Onze Vader, Mt 6:10 / Mt 26:42) en andere conjunctief-wensen ('Zo geschiede', 'Het geschiede naar uw woord', 'Dat geschiede, dat geschiede!') blijven. (Vgl. V40/V199 voor geschieden/geschiedde.) Contextueel-handmatig. |
| V777 | beproeven / beproeft (tekenduiden) | duiden / duidt | 'beproeven' (Grieks δοκιμάζω = (weer)tekenen interpreteren) → 'duiden'. NOOIT waar beproeven = testen/op de proef stellen/louteren. Extreem terughoudend; in de praktijk geen voorkomens in deze betekenis gevonden buiten Lk/Mt 16:3-context. Principe gereserveerd. |
| V780 | verklagen / verklaagt / verklaagd / verklager / verklaging | aanklagen / klaagt aan / aangeklaagd / aanklager / aanklacht | 'verklagen' (= aanklagen/beschuldigen) → 'aanklagen'. Let op: scheidbaar werkwoord, juiste woordvolgorde. NIET 'verklaren' (= uitleggen, met -r-) wijzigen. Voltooid deelwoord 'verklaagd' → 'aangeklaagd', zelfstandig naamwoord 'verklager' → 'aanklager'. Contextueel-handmatig. |
| V785 | beminnen / bemint / beminde / bemind | houden van / geliefde / geliefd | Het verouderde werkwoord 'beminnen' (= liefhebben, houden van) wordt 'houden van', correct vervoegd en met de juiste woordvolgorde (scheidbaar): 'hij bemint X' → 'hij houdt van X', 'beminnen X' → 'houden van X', 'beminde' als werkwoord → 'hield van'. In een bijzin gaat het werkwoord naar achteren: 'omdat hij X bemint' → 'omdat hij van X houdt'. WAARSCHUWING: waar 'beminde(n)' een zelfstandig naamwoord of bijvoeglijk is (= geliefde) → 'geliefde(n)'; het voltooid deelwoord 'bemind' (= geliefd) → 'geliefd'; het zelfstandig naamwoord 'beminnaars' (= liefhebbers) → 'liefhebbers'. Bij een plechtige liefdesuitspraak mag 'liefhebben' gekozen worden; standaard 'houden van'. |
| V787 | kastijden / kastijdt / kastijdde / gekastijd / kastijding(en) | straffen / straft / strafte / gestraft / tuchtiging(en) | Het verouderde werkwoord 'kastijden' (= streng straffen, tuchtigen) wordt vervoegd vervangen door 'straffen': kastijden→straffen, kastijdt→straft, kastijdde→strafte, gekastijd(t)→gestraft, kastijdende→straffend. Het zelfstandig naamwoord 'kastijding(en)' wordt 'straf(fen)' of 'tuchtiging(en)' en 'kastijders' wordt 'tuchtmeesters', naar wat in de context natuurlijk past (bv. Hebreeën 12). |

## Aanspreekvormen (6)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| A1 | gij / Gij | u / U | Aanspreekvorm In de apocriefen schreef de Statenvertaling ook tot God 'gij' en 'uw' met een kleine letter; in de gebeden die tot God gericht zijn staat daar 'U' en 'Uw'. |
| A2 | ulieden / gijlieden | u | Meervoud aanspreekvorm |
| A3 | gijzelven | u | Verouderd reflexief voornaamwoord |
| V311 | ulieder | uw | Verouderd bezittelijk voornaamwoord meervoud (ouder Nederlands voor 'uw' aan een groep) |
| V329 | hunlieder | hun | Verouderd bezittelijk voornaamwoord 3e p. mv. (analoog aan ulieder → uw) |
| V759 | zijt u | bent u | 'zijt u' → 'bent u' (o.a. 'Zalig zijt u'). |

## Herstel (5)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| V1011 | van JAHWEH pascha / van het volk stem / diens bergs | het pascha van JAHWEH / de stem van het volk / van die berg | Herstel van de genitief-sweep. 'Des HEEREN pascha' werd 'van JAHWEH pascha' in plaats van 'het pascha van JAHWEH': het lidwoord verdween en de woordvolgorde bleef die van de oude naamval. Zestien plaatsen, plus de vormen op 'diens ...s' die de sweep helemaal oversloeg. |
| V1012 | hernstig | hoog / nadrukkelijk | 'Hogelijk' uit de Statenvertaling is ergens verminkt tot 'hernstig', een woord dat niet bestaat. Vier plaatsen, waaronder het lied bij de Schelfzee: 'want Hij is hoog verheven'. |
| V1013 | de heel \[zelfstandig naamwoord\] | de hele \[zelfstandig naamwoord\] | Bij het moderniseren van 'ganse' is de verbogen uitgang weggevallen: 'de heel dag' in plaats van 'de hele dag'. Negen plaatsen. |
| V1014 | brandoffer JAHWEH | brandoffer voor JAHWEH | De Statenvertaling gebruikt hier een derde naamval zonder voorzetsel ('een brandoffer den HEERE'). Zonder 'voor' leest het nu als een bijstelling, alsof JAHWEH het offer is. 35 plaatsen. |
| V1527 | het gevangenis / de vuur / de hart | de gevangenis / het vuur / het hart | Herstel van lidwoorden die na een eerdere sweep bleven staan. Verandert een woord van geslacht -- gevangenhuis (het) wordt gevangenis (de) door V1506, branding (de) wordt vuur (het) door V1507 -- dan blijft het lidwoord ervoor onaangeraakt, want de sweep keek alleen naar het woord zelf en meldde niets. Gevonden met een telling over het hele corpus: een nomen dat bijna altijd "de" krijgt en een enkele keer "het" is verdacht. Drieendertig plaatsen, waarvan negentien maal het gevangenis. In Jesaja 42:7 onderscheidt de bron twee woorden, gevangenis en gevangenhuis; die zijn niet tot een samengevoegd maar gevangenis en huis van bewaring geworden. Ook meegenomen: "de zijn" voor "de zijnen" (1 Timotheus 5:8), "het jongen" voor "het jongetje" (Exodus 2:6) en "de koren hoop" voor "de korenhoop" (Haggai 2:17). |

## Verouderde uitdrukkingen (4)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| V1009 | ter oorzake van / ter oorzake dat | vanwege / omdat | Twee vormen met een eigen uitkomst: voor een zelfstandig naamwoord 'vanwege', voor een bijzin 'omdat'. |
| V1204 | wiens hand men gevuld heeft | die men in zijn ambt heeft bevestigd | Handvulling is hier de oude vaste uitdrukking voor de bevestiging in het priesterambt. |
| V1230 | geschiedde het woord van JAHWEH | kwam het woord van JAHWEH | De vaste profetische formule krijgt een natuurlijk hedendaagse formulering. |
| V1238 | een stem geschiedde / stemmen geschiedden | een stem kwam of klonk / stemmen klonken | Bij een hoorbare bekendmaking duidt 'geschiedde' niet op een gebeurtenis. Een stem 'kwam' wanneer de herkomst centraal staat en 'klonk' wanneer het horen centraal staat; meerdere stemmen 'klonken'. Contextueel toepassen, niet als blinde vervanging. |

## Spelling en grammatica (3)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| MR-2K-GLOBAL-001 | zilvers | zilver | De stofnaam zilver krijgt in deze constructies geen verbuigings-s. |
| MR-2K-GLOBAL-004 | drie jaren | drie jaar | Na een bepaald hoofdtelwoord blijft jaar in deze tijdsduurconstructie enkelvoud. |
| V1603 | spreek / zeg + Godsnaam | spreekt / zegt + Godsnaam | Herstel van sweepschade. De Statenvertaling schrijft "spreekt de HEERE" en "zegt de HEERE"; een eerdere bulkvervanging liet de t vallen, zodat er "spreek JAHWEH" kwam te staan -- een gebiedende wijs waar een mededeling hoort. Tweeenveertig plaatsen, alle tweeenveertig bevestigd tegen de Statenvertaling: Jeremia 25, Maleachi 5, Amos 4, Haggai 4, 4 Ezra 2, Jesaja 1 en Zacharia 1. De lezer wees erop bij Jeremia 23:29. |

## Eigennamen (2)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| V835 | Sina | Sinai | Verouderde spelling van de berg 'Sina' → 'Sinai' (consistent met de rest van de Schrift). |
| V883 | Enoch | Henoch | Naam van de aartsvader consequent Nederlands: 'Enoch' -\> 'Henoch'. |

## Verouderde vormen (2)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| V1010 | diene | zal dienen / dien / moet dienen | De aanvoegende wijs is verdwenen uit het Nederlands. Welke vorm ervoor in de plaats komt hangt van de zin af: een doelzin krijgt 'zal dienen' ('dat het Mij zal dienen'), een mededeling de gewone tegenwoordige tijd ('zo dien ik'), een aansporing 'moet dienen'. |
| V1093 | u u (wederkerend) | u zich | 'Zo u u afkeren zult' stamt uit de gij-tijd: 'gij u' werd 'u u'. Het tweede, wederkerende 'u' is 'zich' geworden: 'als u zich afkeren zult'. 170 plaatsen. |

## Naamspelling (1)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| V691 | Jonas | Jona | Profeet 'Jonas' → 'Jona' (modern). NIET 'Simon, zoon van Jonas' (vader van Petrus, blijft Jonas). |

## Verouderd bijwoord (1)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| V775 | veeleer | eerder | Verouderd bijwoord 'veeleer' → 'eerder'. |

## Verouderd voegwoord (1)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| V778 | totdat (ontkennende hoofdzin) | voordat | 'totdat' → 'voordat' ALLEEN bij een ontkennende hoofdzin (niet/geen/noch ... totdat) waar 'voordat' natuurlijker leest. Gewone tijdsbepalingen ('bleef/wacht totdat') en duratieve/messiaanse formules (Gen 49:10) blijven 'totdat'. Contextueel-handmatig. |

## Gebiedende wijs (1)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| V1200 | vermenigvuldigt / vervult / onderwerpt / hebt | vermenigvuldig / vervul / onderwerp / heb | Een gekoppelde reeks gebiedende wijzen krijgt consequent de moderne stamvorm; niet alleen het eerste werkwoord. |

## Leesbaarheid (1)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| V1568 | Aleph / Beth / Gimel (alfabetlied) | א Aleph / ב Beth / ג Gimel | Klaagliederen 1 tot en met 4, Psalm 25, 34, 37, 111, 112, 119 en 145 en Spreuken 31 zijn alfabetliederen: elk vers of elke strofe begint met de volgende letter van het Hebreeuwse alfabet. De Statenvertaling zet daar de naam van de letter neer, maar niet de letter zelf, zodat je aan de tekst niet ziet wat het alfabetvers doet. De letter staat er nu voor, en het geheel heeft de klasse acrostichon zodat de opmaak het cursief en in goud kan zetten. Driehonderdzes letters. In Psalm 111 en 112 staan er meerdere in een vers, want daar loopt het alfabet per zinsnede. |

## Genitief-modernisering (1)

| Code | SV1888 | Open Vertaling | Toelichting |
|---|---|---|---|
| O26 | \[zelfstandig naamwoord\] Davids / Israëls / Jakobs / Kanaäns | \[zelfstandig naamwoord\] van David / van Israël / van Jakob / van Kanaän | De achtergeplaatste eigennaam-genitief (de bergen Israëls, het voorschrift Davids) is geen Nederlands meer; de vooropgeplaatste (Davids toorn) is dat wel en blijft staan. Negenenveertig plaatsen in eenendertig boeken, plus drie die bij het natellen in Judith bleken te zijn blijven staan: kinderen Kanaäns (5:3), kinderen Ismaëls (2:13) en kinderen Assurs (7:13). De kinderen Ammons (honderdvijf plaatsen) en de kinderen Moabs (drie) zijn staande vormen door het hele corpus heen en worden niet half meegenomen; die vragen één doorgang over alle boeken. Gemeld door lezers bij 3 Ezra 1:5 en Judith 5:3. |