Over de Open Vertaling
De Open Vertaling is ondergebracht bij William Carey Missions.
Wat is de Open Vertaling?
De Open Vertaling is een vrij beschikbare herziening van de Statenvertaling uit 1637. Het doel is een herziening te maken van de Statenvertaling die zoveel mogelijk gelijk is aan de oorspronkelijke Statenvertaling, maar wel leesbaar is voor nieuwe gelovigen door onbekende 17e-eeuwse woorden te vervangen. Bij de herziening hebben we de versie uit 1888 gehanteerd.
Het is een poging: een lastig project met veel afwegingen, en we weten niet zeker of het uiteindelijk volledig zal slagen.
Doel en aanleiding
De directe aanleiding was dat we een evangelisatietraktaat wilde gaan drukken met meerdere boeken en hoofdstukken uit Gods Woord in de HSV. Het blijkt dat er auteursrecht zit op vrijwel alle leesbare 20e- en 21e-eeuwse vertalingen van Gods Woord.
Er is momenteel dus geen betrouwbare en leesbare Nederlandse vertaling van Gods Woord die vrij is van auteursrecht.
Een aantal Nederlandse vertalingen van Gods Woord is auteursrechtenvrij — onder andere de Statenvertaling van 1637 (SV1637) en de herziene editie SV1888, de Leidse Vertaling (1899-1912) en de Petrus Canisius Vertaling (1929/1939). Andere oudere edities buiten het auteursrecht bestaan eveneens.
Het voelt ongemakkelijk dat het Woord van God achter juridische beperkingen schuilgaat. "Wat u om niet ontvangen hebt, geeft het om niet" (Mattheüs 10:8).
Het doel van deze hertaling is om een vertaling beschikbaar te stellen voor nieuwe gelovigen die we op straat tegenkomen. Als ze zich werkelijk tot God bekeerd hebben, merk je dat ze hongerig zijn en willen weten wat Gods Woord echt zegt. De Statenvertaling is de meest betrouwbare vertaling, maar voor hen vaak nog moeilijk te lezen.
De Statenvertaling is de meest betrouwbare Nederlandse vertaling. Ik heb meerdere keren meegemaakt dat nieuwe gelovigen expliciet vragen naar de meest betrouwbare vertaling en gretig nieuwe woorden leren. In de oude Statenvertaling staan echter ook veel oude woorden die het lezen nodeloos ingewikkeld maken. Zoals "Ten ware", "cijnsbaar", "rad onzer geboorte", "stout", "wederrechtelijk", "schalkheid", en "met vervaardheid vervaard". Soms heeft het wel een mooie poëtische klank, maar dringt de werkelijke betekenis door tot de lezer?
De Open Vertaling wil een leesbare herziening van de Statenvertaling bieden — inclusief de oorspronkelijke kanttekeningen — online beschikbaar via deze website.
Doelgroep: nieuwe gelovigen die voor het eerst zelfstandig in Gods Woord willen lezen.
Uitgangspunt: een eerlijke vermenging
Een probleem bij elke herziening van de Statenvertaling is dat je al snel een nieuwe vertaling maakt. De verschillen tussen 17e-eeuws en hedendaags Nederlands zijn zo groot dat je, als je alles consequent zou moderniseren, een heel ander boek overhoudt. Je ziet ook dat de HSV eigenlijk geen herziening is, maar de facto een nieuwe vertaling.
Wij kiezen bewust voor een andere weg: we accepteren dat 17e-eeuws en 21e-eeuws taalgebruik vermengd wordt. Niet alles wordt gemoderniseerd. Woorden als "uitspansel", "gedierte" en "gevogelte" blijven staan. De zinsbouw volgt het origineel. Maar woorden die moeilijker begrepen worden zoals "vervaart", "dewijl", "alzo" worden vervangen.
Is dat inconsistent? Misschien. Maar bedenk dit: in de gereformeerde traditie kennen we al eeuwenlang de tale Kanaäns. Dat is een religieus dialect dat niemand in het dagelijks leven spreekt, maar dat in de kerk en bij het lezen van Gods Woord volkomen natuurlijk klinkt.
De Open Vertaling creëert bewust een vergelijkbare vermenging. Stel dat duizenden mensen deze tekst gaan lezen, citeren en gebruiken — dan wordt deze vermenging van oud en nieuw gewoon een nieuw, levend Schrift-Nederlands. Niet 17e-eeuws, niet 21e-eeuws, maar iets ertussenin: herkenbaar voor wie met de Statenvertaling is opgegroeid, toegankelijk voor wie er voor het eerst in leest.
Bijvoorbeeld een jonge vader die aan tafel voorleest uit de Statenvertaling, vervangt zelf al allerlei woorden — des, der, denzelve, gij — door begrijpelijker varianten, om het voor zijn kinderen begrijpelijker te maken. De facto vindt deze manier van lezen dus al plaats.
Werkwijze
De herziening volgt vastgestelde wijzigingsprincipes. Verouderde woorden, naamvallen en werkwoordsvormen worden waar nodig aangepast. De zinsbouw en het karakter van de Statenvertaling blijven zoveel mogelijk behouden. De oorspronkelijke kanttekeningen zijn eveneens naar hedendaags Nederlands herzien.
AI wordt gebruikt als hulpmiddel bij het herkennen van verouderde woorden, het uitvoeren van afgesproken vervangingen en het controleren van consistentie. De uitgangspunten en redactionele keuzes worden door mensen bepaald. De tekst wordt vers voor vers nagelezen; het volledige Nieuwe Testament is geverifieerd.
Vrij te gebruiken
De Open Vertaling is beschikbaar onder CC0: de tekst is vrij van auteursrechten en mag worden gebruikt, gedeeld, gekopieerd en bewerkt. Op deze website lees je de vertaling met kanttekeningen. Via de downloads kun je de tekst ook meenemen.
William Carey Missions
Lees meer over William Carey Missions. Correcties en suggesties voor Open Vertaling zijn welkom via GitHub.