Herziening van de Statenvertaling 1637/1888
De Open Vertaling is een vrij beschikbare herziening van de Statenvertaling uit 1637. Het doel is een bijbeltekst die dicht bij het origineel blijft, maar leesbaar is voor hedendaagse gelovigen zonder dat er rechten aan verbonden zijn.
De tekst is volledig Public Domain. Iedereen mag de tekst gebruiken, kopiëren, verspreiden en aanpassen zonder toestemming of bronvermelding.
De directe aanleiding was de ontdekking dat voor een evangelisatietraktaat rechten betaald moesten worden aan de uitgever van de gebruikte bijbelvertaling. Gods Woord zou vrij beschikbaar moeten zijn voor iedereen die het wil verspreiden.
Een aantal Nederlandse bijbelvertalingen is auteursrechtenvrij: de Statenvertaling van 1637 (SV1637) en de herziene editie SV1888, de Leidse Vertaling (1899-1912) en de Petrus Canisius Vertaling (1929/1939). Andere oudere edities buiten het auteursrecht bestaan eveneens. De Open Vertaling neemt de SV1637/SV1888 als vertrekpunt vanwege de letterlijke aansluiting bij de grondtekst en het rijke kerkelijk register.
De Open Vertaling moderniseert de spelling en woordkeus waar dat nodig is voor leesbaarheid. De zinsbouw en het bijbelse register worden zoveel mogelijk behouden.
Het is een merkwaardige situatie. De Bijbel is het meest verspreide boek ter wereld — geschreven door profeten en apostelen, geïnspireerd door de Heilige Geest, bedoeld voor alle mensen. Toch zijn de meeste hedendaagse Nederlandse vertalingen beschermd door auteursrecht. Wie meerdere hoofdstukken wil citeren in een boekje, op een website of in een evangelisatiefolder, of bijbeltekst wil laten drukken of digitaal verspreiden, moet toestemming vragen en soms betalen.
Wij begrijpen dat vertalers en uitgevers hun werk willen beschermen, en dat er kosten verbonden zijn aan het vertaalproces. Maar het voelt ongemakkelijk dat het Woord van God — dat ons oproept om het vrijelijk te verspreiden — achter juridische beperkingen schuilgaat. "Wat u om niet ontvangen hebt, geeft het om niet" (Mattheüs 10:8).
Deze herziening is tot stand gekomen met behulp van kunstmatige intelligentie. Het is een iteratief proces: eerst zijn de wijzigingsprincipes opgesteld, vervolgens is op basis daarvan hertaald, daarna opnieuw gelezen en gecorrigeerd. Uiteindelijk zal de gehele tekst handmatig op fouten gecontroleerd worden — dat proces is momenteel gaande.
AI is ingezet voor het identificeren van verouderde woorden, het doorvoeren van spellingwijzigingen, het markeren van citaten en het controleren van consistentie — altijd onder menselijke regie en beoordeling.
We werken met versies. De actuele versie is v0.13.3 van 27 april 2026. Elke wijziging wordt geregistreerd en is traceerbaar via de wijzigingsprincipes.
Een probleem bij elke herziening van de Statenvertaling is dat je al snel een nieuwe vertaling maakt. De verschillen tussen 17e-eeuws en hedendaags Nederlands zijn zo groot dat je, als je alles consequent zou moderniseren, een heel ander boek overhoudt.
Wij kiezen bewust voor een andere weg: we accepteren dat 17e-eeuws en 21e-eeuws taalgebruik vermengd wordt. Niet alles wordt gemoderniseerd. Woorden als "uitspansel", "gedierte" en "gevogelte" blijven staan. De zinsbouw volgt het origineel. Maar woorden die werkelijk niet meer begrepen worden "doch", "dewijl", "alzo" worden vervangen.
Is dat inconsistent? Misschien. Maar bedenk dit: in de gereformeerde traditie kennen we al eeuwenlang de tale Kanaäns — een religieus dialect dat niemand in het dagelijks leven spreekt, maar dat in de kerk en bij het bijbellezen volkomen natuurlijk klinkt.
De Open Vertaling creëert bewust een vergelijkbaar mengregister. Stel dat duizenden mensen deze tekst gaan lezen, citeren en gebruiken dan wordt deze vermenging van oud en nieuw gewoon een nieuw, levend bijbels Nederlands. Niet 17e-eeuws, niet 21e-eeuws, maar iets ertussenin: herkenbaar voor wie met de Statenvertaling is opgegroeid, toegankelijk voor wie er voor het eerst in leest.
De Open Vertaling positioneert zich als volgt:
Johannes 1:51-52 in drie edities naast elkaar:
| SV 1637 | SV 1888 | Open Vertaling | Wijzigingen |
|---|---|---|---|
| 50 Nathanaël antwoordde ende seyde tot hem, Rabbi, ghy zijt de Sone Godts, ghy zijt de Coninck Israëls. | 50 Nathanaël antwoordde en zeide tot Hem: Rabbi! Gij zijt de Zone Gods, Gij zijt de Koning Israëls. | 50 Nathanaël antwoordde en zei tot Hem: Rabbi! U bent de Zoon van God, U bent de Koning van Israël. | zeide→zei · Gij zijt→U bent · Zone Gods→Zoon van God · Koning Israëls→Koning van Israël |
| 51 Iesus antwoordde ende seyde tot hem, Om dat ick u geseght hebbe, Ick sagh u onder den vijgenboom, so gelooft ghy: ghy sult grooter dingen sien dan dese. | 51 Jezus antwoordde en zeide tot hem: Omdat Ik u gezegd heb: Ik zag u onder de vijgeboom, zo gelooft gij; gij zult grotere dingen zien dan deze. | 51 Jezus antwoordde en zei tot hem: Omdat Ik u gezegd heb: Ik zag u onder de vijgeboom, zo gelooft u; u zult grotere dingen zien dan deze. | zeide→zei · gij→u · Joh 1:51 |
| 52 Ende seyde tot hem, Voorwaer, voorwaer, segge ick u lieden, Van nu aen sult ghy den hemel sien geopent, ende de Engelen Godts opclimmende ende nederdalende op den Sone des menschen. | 52 En Hij zeide tot hem: Voorwaar, voorwaar zeg Ik ulieden: Van nu aan zult gij den hemel zien geopend, en de engelen Gods opklimmende en nederdalende op den Zoon des mensen. | 52 En Hij zei tot hem: Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Van nu aan zult u de hemel zien geopend, en de engelen van God opklimmende en nederdalende op de Zoon van de Mensen. | zeide→zei · ulieden→u · gij→u · den→de · engelen Gods→engelen van God · Zoon des mensen→Zoon van de Mensen · Joh 1:52 |
De herziening richt zich op de volgende gebieden:
Daarnaast zijn er inhoudelijke keuzes gemaakt, zoals de Godsnaam (JAHWEH), het markeren van citaten, en het toevoegen van begripsverklaringen. Zie de Wiki voor de volledige lijst van wijzigingsprincipes.
Public Domain / CC0 deze tekst is vrij van alle rechten. Gebruik het voor prediking, evangelisatie, studie, publicatie, apps, of welk doel dan ook. Geen toestemming nodig, geen bronvermelding vereist.