Jezus zei tot haar: "Ik ben het, Die met u spreekt." Johannes 4:26
“Waarmee zal de jongeling zijn pad zuiver houden? Als hij dat houdt naar Uw woord.” Psalmen 119:9
“Want het Woord van God is levend en krachtig, en scherpsnijdender dan enig tweesnijdend zwaard, en gaat door tot de verdeling van de ziel, en van de geest, en van de samenvoegselen, en van het merg, en is een oordeler van de gedachten en van de overleggingen van het hart.” Hebreeën 4:12
“Zo zal Mijn woord, dat uit Mijn mond uitgaat, ook zijn, het zal niet leeg tot Mij terugkeren; maar het zal doen, wat Mij behaagt, en het zal voorspoedig zijn in wat, waartoe Ik het zend.” Jesaja 55:11
“Is Mijn woord niet zo, als een vuur? spreek JAHWEH, en als een hamer, die een steenrots te morzel slaat?” Jeremia 23:29
→ Verantwoording & volledige bronnenlijst
Herziening van de Statenvertaling 1637/1888
De Open Vertaling is een vrij beschikbare herziening van de Statenvertaling uit 1637. Het doel is een herziening te maken van de Statenvertaling die zoveel mogelijk gelijk is aan de oorspronkelijke Statenvertaling, maar wel leesbaar is voor nieuwe gelovigen door onbekende 17e-eeuwse woorden te vervangen. Bij de herziening hebben we de versie uit 1888 gehanteerd.
Het is een poging: een lastig project met veel afwegingen, en we weten niet zeker of het uiteindelijk volledig zal slagen.
Om vier redenen:
Het gaat erom dat Gods Woord begrepen wordt. Daarom staan er keuzeopties in de vertaling die daarbij helpen. U bepaalt zelf wat u ziet; de tekst zelf verandert niet.
De directe aanleiding was dat we een evangelisatietraktaat wilde gaan drukken met meerdere boeken en hoofdstukken uit Gods Woord in de HSV. Het blijkt dat er auteursrecht zit op vrijwel alle leesbare 20e- en 21e-eeuwse vertalingen van Gods Woord.
Er is momenteel dus geen betrouwbare en leesbare Nederlandse vertaling van Gods Woord die vrij is van auteursrecht.
Een aantal Nederlandse vertalingen van Gods Woord is auteursrechtenvrij — onder andere de Statenvertaling van 1637 (SV1637) en de herziene editie SV1888, de Leidse Vertaling (1899-1912) en de Petrus Canisius Vertaling (1929/1939). Andere oudere edities buiten het auteursrecht bestaan eveneens.
Het voelt ongemakkelijk dat het Woord van God achter juridische beperkingen schuilgaat. "Wat u om niet ontvangen hebt, geeft het om niet" (Mattheüs 10:8).
Het doel van deze hertaling is om een vertaling beschikbaar te stellen voor nieuwe gelovigen die we op straat tegenkomen. Als ze zich werkelijk tot God bekeerd hebben, merk je dat ze hongerig zijn en willen weten wat Gods Woord echt zegt. De Statenvertaling is de meest betrouwbare vertaling, maar voor hen vaak nog moeilijk te lezen.
De Statenvertaling is de meest betrouwbare Nederlandse vertaling. Ik heb meerdere keren meegemaakt dat nieuwe gelovigen expliciet vragen naar de meest betrouwbare vertaling en gretig nieuwe woorden leren. In de oude Statenvertaling staan echter ook veel oude woorden die het lezen nodeloos ingewikkeld maken. Zoals "Ten ware", "cijnsbaar", "rad onzer geboorte", "stout", "wederrechtelijk", "schalkheid", en "met vervaardheid vervaard". Soms heeft het wel een mooie poëtische klank, maar dringt de werkelijke betekenis door tot de lezer?
De Open Vertaling wil een leesbare herziening van de Statenvertaling bieden — inclusief de oorspronkelijke kanttekeningen en een uitgebreide begrippenlijst — online beschikbaar via deze website en via een app.
Doelgroep: nieuwe gelovigen die voor het eerst zelfstandig in Gods Woord willen lezen.
Een probleem bij elke herziening van de Statenvertaling is dat je al snel een nieuwe vertaling maakt. De verschillen tussen 17e-eeuws en hedendaags Nederlands zijn zo groot dat je, als je alles consequent zou moderniseren, een heel ander boek overhoudt. Je ziet ook dat de HSV eigenlijk geen herziening is, maar de facto een nieuwe vertaling.
Wij kiezen bewust voor een andere weg: we accepteren dat 17e-eeuws en 21e-eeuws taalgebruik vermengd wordt. Niet alles wordt gemoderniseerd. Woorden als "uitspansel", "gedierte" en "gevogelte" blijven staan. De zinsbouw volgt het origineel. Maar woorden die moeilijker begrepen worden zoals "vervaart", "dewijl", "alzo" worden vervangen.
Is dat inconsistent? Misschien. Maar bedenk dit: in de gereformeerde traditie kennen we al eeuwenlang de tale Kanaäns. Dat is een religieus dialect dat niemand in het dagelijks leven spreekt, maar dat in de kerk en bij het lezen van Gods Woord volkomen natuurlijk klinkt.
De Open Vertaling creëert bewust een vergelijkbare vermenging. Stel dat duizenden mensen deze tekst gaan lezen, citeren en gebruiken — dan wordt deze vermenging van oud en nieuw gewoon een nieuw, levend Schrift-Nederlands. Niet 17e-eeuws, niet 21e-eeuws, maar iets ertussenin: herkenbaar voor wie met de Statenvertaling is opgegroeid, toegankelijk voor wie er voor het eerst in leest.
Bijvoorbeeld een jonge vader die aan tafel voorleest uit de Statenvertaling, vervangt zelf al allerlei woorden — des, der, denzelve, gij — door begrijpelijker varianten, om het voor zijn kinderen begrijpelijker te maken. De facto vindt deze manier van lezen dus al plaats.
Alle wijzigingsprincipes zijn menselijke beslissingen. Elk principe is door een mens overwogen, geformuleerd en goedgekeurd voordat het werd toegepast. Het ene woord vervangen door het andere — "hovaardig" door "hoogmoedig", "Heeren" door "JAHWEH", "te zamen" door "samen" — gebeurt op basis van expliciete, gepubliceerde wijzigingsprincipes. Niets gebeurt autonoom.
AI wordt gebruikt als hulpmiddel: voor het identificeren van verouderde woorden, het uitvoeren van regelmatige tekstvervangingen onder regie van die principes, het markeren van citaten, het signaleren van cascade-effecten en het controleren van consistentie. Elke wijziging blijft traceerbaar in de phrase-diff naast de SV1888-grondtekst, zodat de gebruiker exact ziet wat er is veranderd én waarom (welk principe).
Het is een iteratief proces: eerst zijn de wijzigingsprincipes opgesteld, vervolgens is op basis daarvan hertaald, daarna opnieuw gelezen en gecorrigeerd. Uiteindelijk wordt de gehele tekst handmatig vers-voor-vers door een mens gecontroleerd. Dat proces is momenteel gaande — zie status hieronder.
We werken met versies. De actuele versie is v0.38.2 van 22 augustus 2026. Elke wijziging wordt geregistreerd en is traceerbaar via de wijzigingsprincipes.
De Open Vertaling positioneert zich als volgt:
Zie de Wiki voor de volledige lijst van wijzigingsprincipes.
Elke wijziging in de Open Vertaling wordt geregeld door een genummerd principe (V1, V2, …). Op die manier blijft elke verandering ten opzichte van de SV1888 traceerbaar en omkeerbaar. Op dit moment zijn er 704 principes in 7 hoofdgroepen:
Wat blijft staan: Schrift-eigen register als uitspansel, gedierte, gevogelte, geboomte, en vaste uitdrukkingen als te zijner tijd, voorwaar. Zie de complete principe-lijst voor regex, aantallen en uitzonderingen.
Onderstaande gedeelten zijn door een mens vers voor vers nagelopen en gecontroleerd. Er zal ook nog een 2e ronde nodig zijn omdat de principes steeds uitgebreid worden.
De rest van de tekst is wel volledig vertaald en doorgelopen op systematische principes (zie Wijzigingsprincipes), maar nog niet handmatig vers-voor-vers nagelopen.
Dit alles, zo JAHWEH wil en wij leven (Jakobus 4:15).
Johannes 1:51-52 in drie edities naast elkaar:
| SV 1637 | SV 1888 | Open Vertaling | Wijzigingen |
|---|---|---|---|
| 50 Nathanaël antwoordde ende seyde tot hem, Rabbi, ghy zijt de Sone Godts, ghy zijt de Coninck Israëls. | 50 Nathanaël antwoordde en zeide tot Hem: Rabbi! Gij zijt de Zone Gods, Gij zijt de Koning Israëls. | 50 Nathanaël antwoordde en zei tot Hem: Rabbi! U bent de Zoon van God, U bent de Koning van Israël. | zeide→zei · Gij zijt→U bent · Zone Gods→Zoon van God · Koning Israëls→Koning van Israël |
| 51 Iesus antwoordde ende seyde tot hem, Om dat ick u geseght hebbe, Ick sagh u onder den vijgenboom, so gelooft ghy: ghy sult grooter dingen sien dan dese. | 51 Jezus antwoordde en zeide tot hem: Omdat Ik u gezegd heb: Ik zag u onder de vijgeboom, zo gelooft gij; gij zult grotere dingen zien dan deze. | 51 Jezus antwoordde en zei tot hem: Omdat Ik u gezegd heb: Ik zag u onder de vijgeboom, zo gelooft u; u zult grotere dingen zien dan deze. | zeide→zei · gij→u · Joh 1:51 |
| 52 Ende seyde tot hem, Voorwaer, voorwaer, segge ick u lieden, Van nu aen sult ghy den hemel sien geopent, ende de Engelen Godts opclimmende ende nederdalende op den Sone des menschen. | 52 En Hij zeide tot hem: Voorwaar, voorwaar zeg Ik ulieden: Van nu aan zult gij den hemel zien geopend, en de engelen Gods opklimmende en nederdalende op den Zoon des mensen. | 52 En Hij zei tot hem: Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Van nu aan zult u de hemel zien geopend, en de engelen van God opklimmende en nederdalende op de Zoon des mensen. | zeide→zei · ulieden→u · gij→u · den→de · engelen Gods→engelen van God · Joh 1:52 |
Public Domain / CC0 — deze tekst is vrij van alle rechten. Gebruik het voor prediking, evangelisatie, studie, publicatie, apps, of welk doel dan ook. Geen toestemming nodig, geen bronvermelding vereist.
Afbeelding bovenaan (Jezus en de Samaritaanse vrouw): via gospelimages.com.
De Herziene Statenvertaling (HSV) is ten eerste niet auteursrechten-vrij — de aanleiding voor dit project. Daarnaast is de HSV, in onze optiek, eerder een nieuwe vertaling dan een herziening: zinsbouw, woordkeus en register wijken op veel plaatsen af van de SV. Ook bevat de HSV geen kanttekeningen, terwijl die voor ons juist een belangrijk deel van de rijkdom van de Statenvertaling vormen.
De SV2027 (in voorbereiding) gaat, in onze optiek, verder dan de OV: ook de zinsopbouw wordt aangepast aan hedendaags Nederlands. Daarmee verschuift het accent van "Statenvertaling met minimale herzieningen" naar een vrijere bewerking. Bovendien is op dit moment voor zover wij weten nog niet zeker dat de SV2027 vrij van auteursrecht zal zijn. De OV kiest bewust voor (1) zo dicht mogelijk bij de SV-zinsbouw blijven en (2) CC0 / public-domain als voorwaarde vooraf.
Vragen, opmerkingen of suggesties over de Open Vertaling? Neem gerust contact op.
De Open Vertaling is een open project. Bijdragen, correcties en feedback zijn welkom — via mail of GitHub.